Cơ hội từ các FTA
Ngày 18/11, Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức Hội nghị tham vấn về xây dựng Hệ sinh thái tận dụng các hiệp định thương mại tự do đối với ngành giày dép trên địa bàn thành phố. Trong đó, tập trung đánh giá thực trạng tận dụng FTA của ngành giày dép, nhận diện những khó khăn trong quá trình sản xuất, xuất khẩu và đề xuất cơ chế phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp.

Ông Bùi Văn An, Trưởng Phòng Quản lý Đầu tư và Hợp tác quốc tế, Sở Công Thương Hải Phòng phát biểu.
Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Văn An, Trưởng Phòng Quản lý Đầu tư và Hợp tác quốc tế, Sở Công Thương Hải Phòng cho biết: giày dép là một trong những nhóm hàng xuất khẩu có thế mạnh của Hải Phòng, với sự hiện diện của nhiều dự án đầu tư nước ngoài và các tổ hợp sản xuất phục vụ xuất khẩu.
Tính đến tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu toàn thành phố ước đạt 5,2 tỷ USD, tăng 4,44% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu ước đạt 49.394,18 triệu USD, tăng 12,51% và đạt 94,99% kế hoạch năm. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu giày dép đạt 2.224,28 triệu USD, giảm nhẹ 0,05% so với cùng kỳ.
Cũng theo ông Bùi Văn An, hoạt động sản xuất giày dép trên địa bàn hiện vẫn chủ yếu theo phương thức gia công. Trong nhiều hợp đồng, đối tác đặt hàng chỉ định nguồn nguyên phụ liệu, mẫu mã, nhãn hiệu và thị trường tiêu thụ; máy móc, thiết bị cũng có thể do đối tác cung cấp. Số cơ sở có vốn trong nước tự tổ chức sản xuất và trực tiếp xuất khẩu còn hạn chế.
Phương thức sản xuất này đặt ra không ít thách thức trong việc đáp ứng quy tắc xuất xứ hàng hóa. Khi nguyên phụ liệu do bên đặt hàng chỉ định, doanh nghiệp gia công có thể gặp khó khăn trong thu thập chứng từ từ nhà cung ứng, ảnh hưởng đến quá trình chứng minh xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA.
Ngày 10/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1253/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Tại Hải Phòng, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 396/KH-UBND ngày 7/10/2026 triển khai Đề án, giao Sở Công Thương Hải Phòng chủ trì điều phối, phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổng hợp nhu cầu hỗ trợ của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.
Trên cơ sở đó, Sở Công Thương Hải Phòng xác định việc tham vấn ngành giày dép là bước quan trọng nhằm nhận diện đúng nhu cầu thực tế, đánh giá các chương trình hỗ trợ hiện có và xác định những dịch vụ cần ưu tiên trong thời gian tới.
Tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp
Tại hội nghị, PGS. TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương đã trao đổi về vai trò của việc nhận diện và đáp ứng quy tắc xuất xứ trong khai thác ưu đãi FTA. Đối với ngành giày dép, việc xác định xuất xứ không chỉ phụ thuộc vào công đoạn sản xuất mà còn gắn chặt với nguồn gốc nguyên phụ liệu, hồ sơ chứng từ và khả năng truy xuất thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương trao đổi về vai trò của việc nhận diện và đáp ứng quy tắc xuất xứ trong khai thác ưu đãi FTA.
Từ góc độ chuyên môn, tại hội nghị đại diện các nhà khoa học, chuyên gia cũng đặt ra yêu cầu tăng cường tư vấn chuyên sâu theo từng thị trường, từng hiệp định và từng nhóm sản phẩm; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ quy tắc xuất xứ, chuẩn bị hồ sơ và chủ động làm việc với nhà cung cấp nguyên phụ liệu. Đây cũng là những nội dung cần được tính đến khi thiết kế các dịch vụ của hệ sinh thái.
Tại hội nghị, đại diện doanh nghiệp ngành giày dép tại Hải Phòng cũng chia sẻ những vấn đề thực tiễn trong quá trình tham gia chuỗi cung ứng và tận dụng các FTA. Trong đó, việc đáp ứng yêu cầu về xuất xứ nguyên liệu, thu thập chứng từ từ nhà cung cấp, cập nhật quy định của thị trường nhập khẩu và đáp ứng yêu cầu riêng của khách hàng là những nội dung doanh nghiệp cần quan tâm.
Bên cạnh đó, các đại biểu tập trung trao đổi về khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan hải quan, đơn vị chuyên môn và tổ chức cung cấp dịch vụ. Mục tiêu là hình thành đầu mối tiếp nhận nhu cầu, hướng dẫn doanh nghiệp xác định đúng cơ quan xử lý, đồng thời theo dõi và phản hồi các vướng mắc phát sinh.
Có thể nói, hệ sinh thái không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin về các FTA mà cần tạo được mạng lưới hỗ trợ thực chất, giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tư vấn, chứng nhận, đào tạo, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển nhà cung cấp. Đây là cơ sở để từng bước xây dựng hệ sinh thái tận dụng FTA gắn với đặc thù ngành giày dép Hải Phòng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy xuất khẩu bền vững.
TP. Hải Phòng với mục tiêu hình thành cấu phần Hệ sinh thái tận dụng các FTA có khả năng kết nối nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, với thông tin thị trường, tư vấn chuyên môn, dịch vụ hỗ trợ và nguồn lực Nhà nước. Qua đó, nâng cao năng lực tận dụng ưu đãi FTA, thúc đẩy phát triển nhà cung ứng trong nước và gia tăng giá trị của Hải Phòng trong chuỗi sản xuất, xuất khẩu và logistics. Hải Phòng định hướng đến năm 2035 duy trì mạng lưới phối hợp và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh hoạt động thường xuyên, thích ứng với FTA mới, yêu cầu thương mại xanh, thương mại số và sự thay đổi của chuỗi cung ứng quốc tế.