Gốm Thanh Hà kể chuyện văn hóa Hội An

Nghệ nhân trẻ Lê Văn Nhật (TP. Đà Nẵng) “khoác áo mới” cho gốm truyền thống, để gốm Thanh Hà vừa kể được câu chuyện văn hóa, vừa giải bài toán thương mại hóa sản phẩm.

Kể chuyện Hội An qua gốm

Sinh ra và lớn lên tại làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng), trong một gia đình có truyền thống làm gốm, từ 9, 10 tuổi, nghệ nhân Lê Văn Nhật đã phụ bố mẹ nặn tò he, làm các sản phẩm đất nung bán cho du khách.

Lớn lên, từng rời làng, rời lò gốm để theo đuổi các công việc dịch vụ hiện đại, nhưng khi thấy người làm nghề truyền thống tại quê hương ngày càng lớn tuổi, làng nghề đứng trước nguy cơ thiếu vắng người trẻ trong khi khách du lịch đến Hội An ngày càng đông, anh quyết định quay về.

Nghệ nhân gốm Lê Văn Nhật bên các sản phẩm gốm Thanh Hà "độc bản" từ thủ công tạo nên

Nghệ nhân gốm Lê Văn Nhật bên các sản phẩm gốm Thanh Hà "độc bản" từ thủ công tạo nên

Theo nghệ nhân Lê Văn Nhật, đó là một quyết định “đúng thời điểm”. Du lịch phát triển kéo theo nhu cầu quà tặng, sản phẩm lưu niệm tăng mạnh, trong khi nhiều bạn trẻ lại chọn công việc hiện đại, rời xa lò gốm. Khởi đầu chỉ là phụ việc cho gia đình, song lớn lên trong không khí đất và lửa của làng nghề, tố chất của nghề dường như đã thấm sẵn trong con người anh, kết hợp với sự nhạy bén của người trẻ trước thị hiếu du khách, anh bắt đầu nghĩ khác và làm khác.

Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu là đồ đất nung truyền thống, mẫu mã ít biến đổi, thì nay anh mạnh dạn đưa những biểu tượng văn hóa Hội An vào gốm. Mô hình Chùa Cầu được thu nhỏ để làm vật trang trí, decor; hình ảnh bài chòi được cách điệu trên nền gốm trắng; các bộ 12 con giáp, sinh vật biển, bình hoa, ly, dĩa… được thiết kế lại theo hướng mềm mại, hiện đại hơn nhưng vẫn giữ hồn cốt của nghề thủ công.

Những sản phẩm gốm truyền thống nhưng được "khoác áo mới" đáp ứng được thị hiếu của khách du lịch trong và ngoài nước

Những sản phẩm gốm truyền thống nhưng được "khoác áo mới" đáp ứng được thị hiếu của khách du lịch trong và ngoài nước

Nhìn vào sản phẩm là sẽ thấy Hội An”, anh Nhật nói. Để làm được điều đó, anh tự nghiên cứu cách trộn nguyên liệu, phối bảng màu dựa trên nền trắng, tạo ra những gam màu hài hòa với tinh thần phố cổ. Mỗi sản phẩm đều được chăm chút, bởi theo anh, hàng thủ công “không cái nào giống cái nào”, chính sự khác biệt ấy làm nên giá trị.

Việc “khoác áo mới” cho gốm đã giúp sản phẩm giải quyết song song hai bài toán: Kể được câu chuyện văn hóa và tăng khả năng tiêu thụ. Sản phẩm nhỏ gọn, dễ mang đi, phù hợp làm quà tặng du lịch nên được thị trường đón nhận tích cực. Tết năm nay, đơn hàng của cơ sở tăng gấp 4 lần so với ngày thường, đặc biệt là các sản phẩm tò he hình con giáp, quà tặng trang trí.

Đổi mới mẫu mã liên tục, đơn hàng của cơ sở gốm Lê Văn Nhật dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tăng 4 lần so với cùng kỳ Tết Nguyên đán năm trước

Đổi mới mẫu mã liên tục, đơn hàng của cơ sở gốm Lê Văn Nhật dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tăng 4 lần so với cùng kỳ Tết Nguyên đán năm trước

Anh Nhật cho biết, người làm nghề thủ công không thể dừng lại ở những gì đã có. “Nếu không liên tục đổi mới, sáng tạo, thì sản phẩm sẽ bị lặp lại, tay nghề người nghệ nhân sẽ không nâng cao được mà dễ bị mất lửa nghề”. Chính vì vậy, cơ sở luôn chủ động ra mẫu mới, đáp ứng yêu cầu riêng của khách nhưng vẫn giữ dấu ấn riêng.

Theo anh Nhật, những người trẻ thường năng động hơn, nhanh nhạy hơn trong nắm bắt thị hiếu khách hàng để có những thay đổi phù hợp, kịp thời. “Đơn cử như đầu năm 2026, tôi có tham gia gian hàng tại Lễ hội chào năm mới Đà Nẵng để quảng bá sản phẩm gốm Thanh Hà thông qua hoạt động cho khách du lịch rải nghiệm nặn tò hè. Tại đây, tôi nghe được phản hồi của du khách, có những yêu cầu rất cao, nhưng nhờ vậy mình có thêm ý tưởng mới, hiểu thị hiếu hơn để về sáng tạo phù hợp”, anh Nhật chia sẻ.

Bộ sản phẩm gốm Chùa Cầu là 1 trong 22 sản phẩm, bộ sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu TP. Đà Nẵng năm 2025

Bộ sản phẩm gốm Chùa Cầu là 1 trong 22 sản phẩm, bộ sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu TP. Đà Nẵng năm 2025

Trợ lực chính sách và kỳ vọng cho làng nghề

Bên cạnh nỗ lực tự thân, nghệ nhân Lê Văn Nhật cho rằng, sự hỗ trợ từ các chương trình của Nhà nước là trợ lực quan trọng với người làm nghề. Cơ sở của anh từng được hỗ trợ máy móc theo chương trình khuyến công của tỉnh Quảng Nam (cũ), giúp rút ngắn một số công đoạn như nung, nâng cao chất lượng sản phẩm. “Không có hỗ trợ thì mình vẫn phải đầu tư, nhưng có hỗ trợ thì sẽ đầu tư bài bản, mạnh dạn hơn”, anh Nhật nói.

Một số sản phẩm như bình hoa gốm, sinh vật biển, bài chòi, mô hình Chùa Cầu đã được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh/thành phố. Danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận mà còn mở ra cơ hội tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, quảng bá rộng hơn, tiếp cận thêm nhiều thị trường.

Du khách quốc tế tham quan, tìm hiểu nghề làm gốm Thanh Hà tại cơ sở gốm của nghệ nhân Lê Văn Nhật

Du khách quốc tế tham quan, tìm hiểu nghề làm gốm Thanh Hà tại cơ sở gốm của nghệ nhân Lê Văn Nhật

Từ thực tế được hỗ trợ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, xúc tiến du lịch, nghệ nhân Lê Văn Nhật cho rằng các chương trình này mang lại hiệu quả rõ rệt: Lượng khách tăng, gốm Thanh Hà nói chung và cơ sở gốm của anh nói riêng được biết đến nhiều hơn, người làm nghề có cơ hội giao lưu, học hỏi và cập nhật xu hướng tiêu dùng. Đây cũng là động lực để anh ấp ủ kế hoạch xây dựng các workshop trải nghiệm trong một ngày, nơi du khách có thể tự tay nhào đất, nặn, nung và mang về sản phẩm hoàn chỉnh. 

"Tôi mong muốn thời gian tới, những người làm nghề tại làng gốm Thanh Hà nói chung, những người trẻ làm gốm nói riêng sẽ tiếp tục có sự đồng hành từ phía các đơn quan quản lý Nhà nước về thiết bị và nguyên liệu tại chỗ", nghệ nhân Lê Văn Nhật bày tỏ và cho rằng, khi có được nguồn nguyên liệu tại chỗ thì mỗi sản phẩm gốm làm ra không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn mang trọn hơi thở của đất, của lửa và của văn hóa Hội An.

Từ những khối đất trơ, qua bàn tay và sự sáng tạo của người nghệ nhân, câu chuyện về Chùa Cầu, bài chòi, những mái ngói rêu phong hay nhịp sống phố cổ Hội An đang được kể lại theo một cách khác trên những sản phẩm gốm nhỏ gọn, tinh tế.

“Khoác áo mới”, gốm Thanh Hà vừa kể được câu chuyện văn hóa, vừa giải được bài toán thương mại hóa sản phẩm khi được khách du lịch đón nhận.

Vũ Lê

Có thể bạn quan tâm

Bình luận