Hạ tầng truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện
Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị, hiện toàn tỉnh có 17 dự án năng lượng chậm tiến độ, bao gồm các dự án nhiệt điện, điện gió và thủy điện với tổng công suất hàng nghìn MW.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, sử dụng rừng, điều chỉnh chủ trương đầu tư, đấu nối hạ tầng kỹ thuật cũng như những khó khăn về nguồn vốn tín dụng. Ngoài ra, địa hình phức tạp, thiên tai và biến động giá vật tư, nguyên liệu cũng tác động không nhỏ đến tiến độ triển khai các dự án.
Hình minh hoạ
Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là khả năng giải tỏa công suất cho các dự án năng lượng tái tạo. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2026 - 2030, khu vực Quảng Trị và Quảng Bình (cũ) sẽ được đầu tư bổ sung nhiều công trình lưới điện truyền tải 500kV và 220kV nhằm phục vụ phát triển các nguồn điện mới. Tuy nhiên, một số công trình trọng điểm hiện vẫn chưa xác định được chủ đầu tư hoặc chưa triển khai theo tiến độ đề ra.
Đáng chú ý, cụm dự án gồm Trạm biến áp 500kV Lao Bảo, Trạm cắt 500kV Quảng Trị 2 và đường dây 500kV Lao Bảo - Quảng Trị 2 được xác định là hạ tầng then chốt để giải tỏa công suất các dự án điện gió khu vực phía Tây tỉnh, đồng thời phục vụ nhập khẩu điện từ Lào vào Việt Nam. Theo quy hoạch, các công trình này dự kiến đưa vào vận hành cuối năm 2027.
Trong khi đó, nhiều dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp được quy hoạch đấu nối lên tuyến đường dây 220kV mạch kép Ba Đồn - Đồng Hới - Đông Hà, làm gia tăng nguy cơ quá tải hệ thống truyền tải hiện hữu.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hồ Xuân Hoè, Giám đốc Sở Công Thương Quảng Trị cho hay, tiến độ triển khai nhiều dự án nguồn điện hiện đang phụ thuộc lớn vào khả năng hoàn thành các công trình lưới điện truyền tải. Nếu không sớm tháo gỡ điểm nghẽn này, nguy cơ lãng phí nguồn lực đầu tư và chậm khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo rất lớn.
Đồng bộ nguồn và lưới điện, mở không gian tăng trưởng mới
Tại buổi làm việc trung tuần tháng 6 vừa qua về việc đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình truyền tải trọng điểm trên địa bàn Quảng Trị, UBND tỉnh Quảng Trị đề nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình truyền tải trọng điểm, đặc biệt là cụm dự án 500kV khu vực Lao Bảo - Quảng Trị nhằm bảo đảm khả năng giải tỏa công suất cho các dự án điện phía Tây tỉnh.
Cùng với đó, tỉnh kiến nghị sớm triển khai các dự án trạm biến áp và đường dây truyền tải đã được xác định trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; đồng thời xem xét tháo gỡ các khó khăn về cơ chế giá đối với một số dự án điện gió chuyển tiếp đã vận hành thương mại nhưng hiện vẫn đang được thanh toán tạm tính.
Về định hướng lâu dài, Quảng Trị tiếp tục đặt mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng của khu vực miền Trung. Hiện, địa phương đang nghiên cứu phát triển 69 dự án điện gió và 16 dự án điện mặt trời với tổng công suất trên 7.200 MW. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, tỉnh đề xuất nghiên cứu đầu tư hệ thống truyền tải điện một chiều điện áp siêu cao trong giai đoạn 2031 - 2035 nhằm tạo hành lang giải tỏa công suất quy mô lớn cho các dự án năng lượng tái tạo.
Hình minh họa
Song song với việc đầu tư hạ tầng truyền tải, Quảng Trị cũng đang nghiên cứu điều chỉnh phương án đấu nối theo hướng chia sẻ hạ tầng, sử dụng đường dây nhiều mạch và nhiều cấp điện áp trên cùng cột điện nhằm giảm chi phí đầu tư, tiết kiệm quỹ đất và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị) cho hay, Sở Công Thương cũng đã tham mưu UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị EVN đẩy nhanh tiến độ triển khai cụm Dự án: Trạm cắt 500kV Quảng Trị 2 và các đường dây 500kV đấu nối, Đường dây 500kV Lao Bảo - Trạm cắt 500kV Quảng Trị 2, Trạm biến áp 500kV Lao Bảo và đường dây 220kV đấu nối (tiến độ vận hành theo QH điện VIII là năm 2027) để giải toả công suất các dự án nguồn điện phía Tây Quảng Trị, đáp ứng nhu cầu nhập khẩu điện từ Lào vào Việt Nam thông qua địa bàn tỉnh Quảng Trị. Đồng thời, tập trung nguồn lực, triển khai đầu tư các dự án đường dây và TBA có trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Ngoài ra, chỉ đạo các nhà đầu tư, các đơn vị liên quan xây dựng trạm biếp áp 500kV tại Lào để gom các dự án nguồn điện tại Lào trước khi truyền tải về Việt Nam bằng đường dây 500kV đấu nối vào TBA 500kV Lao Bảo để đảm bảo hạ tầng truyền tải, tiết kiệm đất khu vực biên giới phía Tây Quảng Trị và nhập khẩu điện từ Lào vào Việt Nam thông qua địa bàn tỉnh Quảng Trị đến năm 2030 khoảng 2.000MW theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
"Về định hướng dài hạn, trước tiềm năng rất lớn của tỉnh với 69 dự án điện gió trên bờ và 16 dự án điện mặt trời, tổng công suất 7.211,2MW đang được nghiên cứu, tỉnh đề nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam quan tâm nghiên cứu, đẩy nhanh đầu tư đường dây truyền tải điện một chiều điện áp siêu cao và trạm chuyển đổi điện một chiều điện áp siêu cao theo định hướng giai đoạn 2031 - 2035, để tạo nền tảng giải tỏa công suất, khai thác hiệu quả lợi thế phát triển năng lượng tái tạo của tỉnh Quảng Trị nói riêng và các tỉnh khu vực miền trung nói chung" - đại diện Phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị) cho hay.
Ngày 12/6 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Trị đã tổ chức buổi làm việc nhằm rà soát, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án năng lượng trên địa bàn. Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh yêu cầu các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư tập trung rà soát hồ sơ pháp lý, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện các thủ tục về đất đai, tài nguyên nước; đồng thời tăng cường phối hợp để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh, bảo đảm các dự án năng lượng được triển khai đúng tiến độ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới.