Tin Khu Vực
CôngThương - GS. Đặng Thai Mai (1902- 1984) xuất thân từ một gia đình nho học có truyền thống khoa bảng và giàu lòng yêu nước. Ông sớm giác ngộ lý tưởng, suốt đời gắn bó với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công, GS.Đặng Thai Mai đã được Đảng và nhà nước tin tưởng giao nhiều chức vụ quan trọng: Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Giám đốc Trường dự bị Đại học và Sư phạm cao cấp Liên khu IV, Chủ nhiệm khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội…
Có thể nói, trong suốt quá trình nghiên cứu, tiếp nhận những giá trị văn hóa, tư tưởng tiến bộ và cách mạng, GS. Đặng Thai Mai đã tự rèn luyện, bồi đắp và có được một kho tàng tri thức uyên thâm, đã chọn lựa và định vị hoạt động văn hóa, văn nghệ ở khu vực nghiên cứu lý luận về văn học nghệ thuật. GS.Hà Minh Đức- nguyên Viện trưởng Viện Văn học- cho biết, tác phẩm Văn học khái luận được Đặng Thai Mai viết năm 1944 là cuốn lý luận văn nghệ đầu tiên được viết theo quan điểm cách mạng, phê phán các lý thuyết duy tâm về văn học nghệ thuật, góp phần khẳng định đường lối của Đảng trong văn nghệ.
| GS. Đặng Thai Mai đã có những cống hiến to lớn đối với sự nghiệp khoa học, giáo dục nước nhà, mở ra hướng đi mới cho các nhà quản lý văn hóa và văn nghệ sỹ trong bối cảnh đất nước đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay. |
Sau Cách mạng tháng Tám và trong kháng chiến chống Pháp, ông viết tiếp những đánh giá về Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm, những tác phẩm văn chương cổ điển của thời trung đại. Đặc biệt là tác phẩm Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX (1960). Đây là một tác phẩm được viết ra với những tri thức sâu sắc về thời cuộc, về các hoạt động văn hóa tư tưởng và những nhà văn, nhà thơ tiêu biểu ở thời kỳ này, với cái nhìn đồng cảm, một tinh thần nhập cuộc, một thái độ trân trọng biểu hiện qua những trang viết. Và cuối cùng, với trách nhiệm của người lãnh đạo văn học nghệ thuật, ông viết tác phẩm Trên đường học tập và nghiên cứu (1959, 1965)… Qua sự nghiệp văn chương, ông để lại một bài học: không vội vàng, “có bột mới gột nên hồ”, học tập tích lũy đến độ thật chín mới sáng tạo, khi “đắc đạo mới hành đạo”.
Gs. Đặng Thai Mai có quan điểm khá cởi mở về việc tiếp thu văn nghệ nước ngoài để làm giàu cho văn nghệ mình. Ông có kiến thức sâu về văn học Trung Quốc, văn học phương Tây, đặc biệt là văn học hiện đại Trung Quốc và văn học thế kỷ XVII, XVIII, XIX của Pháp. GS. Đặng Thai Mai đã cho xuất bản cuốn: Lỗ Tấn, thân thế và sự nghiệp; Tạp văn trong văn học Trung Quốc hiện đại (1945). Đây là một “chùm hoa nở đẹp” mở đầu và cũng đánh dấu những thành quả trong sự nghiệp nghiên cứu văn học.
Gs.Ts Trần Đình Sử- Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội- đã nhắc lại câu nói của ông: “Muốn gây dựng một nền văn học quốc gia cho đầy đủ, vững vàng thì ta càng cần thâu lấy những tinh hoa của thế giới, của nhân loại”. Học thuật của ông là học thuật phục vụ Đảng và phục vụ cách mạng, không có học thuật thuần túy.
Học trò của ông, Gs. Hà Minh Đức luôn hồi tưởng về người thầy kính mến của mình với một sự nghiệp văn chương to lớn, một tấm gương về đạo đức, về nhân cách. Với Gs. Hà Minh Đức, người thầy ấy luôn tâm niệm “công trình lớn nhất, có giá trị hơn cả là công trình đào tạo biết bao môn sinh thành đạt”. Với suy nghĩ ấy, Gs. Đặng Thai Mai đã góp nhặt cho đời những bài báo thể hiện những ý kiến đanh thép, phê phán những tư tưởng sai trái, các bài bình giảng văn chương với những lời đằm thắm, sâu sắc. Tuy nhiên, tất cả đều mang âm hưởng, giọng điệu của một người thày - người thày trên giảng đường, trong trang sách và ở ngoài đời.