Giảm thủ tục hành chính: Khơi thông nguồn lực bị 'giam' vì xử lý hồ sơ

Chính phủ đang quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và giấy phép trong nhiều ngành nghề đầu tư có điều kiện; đồng thời rà soát, đơn giản hóa quy trình ở 4 lĩnh vực gồm phòng cháy chữa cháy, môi trường, thành lập cũng như hoạt động khu công nghiệp và xây dựng. Động thái này được kỳ vọng sẽ khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Liên quan đến vấn đề trên, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Trịnh Thị Ngân, Trưởng ban cố vấn Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội.

Khơi thông nguồn lực đang bị “giam” 

- Theo bà, việc đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính lần này đã tác động đúng vào những khó khăn cốt lõi của doanh nghiệp ra sao?

Bà Trịnh Thị Ngân: Tôi cho rằng đây là bước đi rất đúng và trúng vào những khó khăn mà doanh nghiệp đang phải đối mặt trong nhiều năm qua.

Các lĩnh vực phòng cháy chữa cháy, môi trường, thành lập khu công nghiệp và xây dựng, lâu nay vẫn là nhóm thủ tục khiến doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc nhất. Đặc trưng của các lĩnh vực này là quy trình liên ngành, nhiều tầng nấc quản lý, thậm chí có sự chồng chéo về thẩm quyền xử lý giữa các cơ quan. Điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở số lượng thủ tục, mà còn ở chi phí thời gian, chi phí tuân thủ và rủi ro chính sách mà doanh nghiệp phải gánh chịu trong quá trình triển khai dự án.

Với hơn 102.000 doanh nghiệp đang hoạt động, nguồn lực bị “giam” bởi thủ tục có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng mỗi năm. Việc Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương rà soát, cắt giảm mạnh thủ tục trong các lĩnh vực trọng điểm cho thấy tư duy điều hành đang chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. 

Trước đây, nhiều quy định còn mang nặng tư duy “không quản được thì cấm”, trong khi hiện nay tinh thần là tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước. Việc đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể áp lực trong quá trình đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Đặc biệt, các lĩnh vực như phòng cháy chữa cháy, môi trường hay xây dựng vốn là những khâu thường kéo dài tiến độ dự án. Khi các thủ tục được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ có điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư, sớm đưa dự án vào hoạt động và khơi thông nguồn lực đang bị “giam” vì xử lý hồ sơ.

Tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới sản phẩm, mở rộng thị trường

- Từ góc nhìn của chuyên gia kinh tế, việc đơn giản hóa điều kiện kinh doanh lần này có thể giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí tuân thủ và thời gian ra sao, thưa bà?

Bà Trịnh Thị Ngân: Tác động sẽ rất rõ rệt nếu việc cải cách được triển khai thực chất và đồng bộ. Trước hết là giảm chi phí tuân thủ, khi các giấy phép con, chứng chỉ hoặc yêu cầu kỹ thuật không cần thiết được bãi bỏ, doanh nghiệp sẽ giảm được đáng kể chi phí thuê tư vấn, kiểm định, đo đạc cũng như các khoản phí, lệ phí hành chính.

Một điểm quan trọng khác là thủ tục minh bạch, rõ ràng sẽ góp phần hạn chế chi phí không chính thức, giảm cơ chế “xin - cho”, từ đó giảm rủi ro và gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, doanh nghiệp sẽ tối ưu được nguồn lực.

Thay vì phải dành nhiều nhân sự theo đuổi hồ sơ, giấy tờ trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đổi mới sản phẩm và mở rộng thị trường.

Khi quy trình được đơn giản hóa, doanh nghiệp sẽ rút ngắn được thời gian hoàn thiện các thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường hay phòng cháy chữa cháy để nhanh chóng đưa dự án vào hoạt động. Điều này đồng nghĩa với việc tăng vòng quay vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và không bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Ngoài ra, việc cắt giảm thủ tục còn tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là nhóm doanh nghiệp còn hạn chế về nguồn lực nên việc đơn giản hóa thủ tục sẽ giúp họ giảm thêm áp lực.

- Nhiều ý kiến cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính lần này sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp, từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, bà đánh giá như thế nào về vấn đề này này?

Bà Trịnh Thị Ngân: Tôi cho rằng điều đó hoàn toàn có cơ sở. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế của doanh nghiệp không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ mà còn phụ thuộc rất lớn vào môi trường thể chế.

Bởi lẽ, khi môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và dễ dự báo hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin để đầu tư dài hạn, mở rộng sản xuất kinh doanh. Đây là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Thực tế, những tín hiệu tích cực bước đầu đã xuất hiện khi tăng trưởng kinh tế quý I/2026 tăng 7,83%, so với cùng kỳ năm trước (quý I/2025 tăng 7,07%). Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng của nền kinh tế vẫn còn rất lớn nếu các điểm nghẽn tiếp tục được tháo gỡ đúng và trúng.

Tuy nhiên, để cải cách thực sự đi vào cuộc sống thì điều quan trọng nhất vẫn là khâu thực thi. Cải cách không thể chỉ nằm trên giấy tờ mà phải được triển khai đồng bộ từ trung ương tới địa phương, bảo đảm tính nhất quán trong áp dụng pháp luật và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ thực thi.

Bà Trịnh Thị Ngân nhận định: Việc đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian triển khai dự án mà còn góp phần tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng hơn. Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực tăng trưởng, những cải cách thực chất và đồng bộ được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.