Tin Khu Vực
Thách thức đối với y tế dự phòng
Phát biểu tại hội nghị, ông Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 ca mắc sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong. Trong khi đó, cùng kỳ năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 106.000 ca mắc. Tính chung cả năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca mắc sốt xuất huyết.
Theo ông Hoàng Minh Đức, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng đối với hệ thống y tế Việt Nam trong hơn 4 thập kỷ qua. Công tác phòng chống bệnh luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của Bộ Y tế, các địa phương và cơ quan chuyên môn, cùng sự hỗ trợ của các chuyên gia trong nước và quốc tế. Hằng năm, ngành y tế tổ chức các đoàn công tác đến những địa phương có tình hình dịch phức tạp, đặc biệt tại khu vực phía Nam, nhằm kiểm tra, đánh giá và triển khai các biện pháp ứng phó.
TS. Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội nghị.
Từ năm 1998 đến nay, ngành y tế đã áp dụng nhiều giải pháp phòng chống sốt xuất huyết như giám sát các chỉ số côn trùng, lăng quăng, bọ gậy, mật độ muỗi và ứng dụng phần mềm dự báo dựa trên các chỉ số dịch tễ, vi rút và huyết thanh học. Tuy nhiên, dù đã huy động nhiều nguồn lực, triển khai các biện pháp kỹ thuật và tăng cường phối hợp với các chuyên gia, sốt xuất huyết vẫn là thách thức lớn đối với công tác y tế dự phòng. Số ca mắc tiếp tục ở mức cao, trong khi các trường hợp tử vong vẫn được ghi nhận.
Theo Cục trưởng Cục Phòng bệnh, thực tế này đặt ra yêu cầu rà soát, đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống dịch đang triển khai, đồng thời nghiên cứu những hướng tiếp cận mới nhằm nâng cao hiệu quả dự phòng. Bên cạnh các biện pháp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, vắc xin được xem là một trong những công cụ quan trọng, góp phần tăng cường khả năng phòng chống sốt xuất huyết.
Toàn cảnh hội nghị.
Kết hợp tiêm chủng với các biện pháp phòng chống dịch
Tại hội nghị, các chuyên gia trong nước và quốc tế chia sẻ kinh nghiệm triển khai tiêm chủng phòng sốt xuất huyết tại nhiều quốc gia, cập nhật những bằng chứng khoa học về hiệu quả dự phòng và thảo luận các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vắc xin trong cộng đồng.
TS.BS. Rosana Richtmann - Giám đốc Ủy ban Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo (Brazil) cho biết, Brazil bắt đầu đưa vắc xin phòng sốt xuất huyết vào chương trình tiêm chủng công từ năm 2024. Chương trình ban đầu được triển khai tại 521 địa phương, sau đó mở rộng đến 2.752 địa phương, với tổng cộng 24 triệu liều vắc xin được phân phối.
Theo số liệu các chuyên gia chia sẻ tại hội nghị, nghiên cứu tại São Paulo giai đoạn 2024 - 2025 ghi nhận tiêm đủ 2 mũi vắc xin giúp giảm 73,1% nguy cơ mắc sốt xuất huyết có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Những kết quả này cung cấp thêm bằng chứng về vai trò của tiêm chủng trong phòng ngừa bệnh và hạn chế các trường hợp phải điều trị tại cơ sở y tế.
Bên cạnh Brazil, Indonesia cũng đang triển khai tiêm chủng phòng sốt xuất huyết kết hợp ứng dụng công nghệ y tế, tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao. Kinh nghiệm của các quốc gia cho thấy việc đưa vắc xin vào chiến lược dự phòng cần gắn với đặc điểm dịch tễ, khả năng tổ chức tiêm chủng và các biện pháp kiểm soát dịch đang được thực hiện.
Đề cập đến nguy cơ mắc bệnh tại Việt Nam, GS.TS Nguyễn Văn Kính - nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho biết, vi rút Dengue có 4 tuýp huyết thanh khác nhau nên một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần. Việc từng mắc bệnh không đồng nghĩa với khả năng miễn dịch trước tất cả các tuýp vi rút. Đặc biệt, người tái nhiễm với tuýp vi rút khác vẫn có nguy cơ diễn biến nặng, trong đó cần lưu ý nguy cơ liên quan đến tuýp DENV-2.
Theo GS.TS Nguyễn Văn Kính, đây là vấn đề người dân cần đặc biệt quan tâm bởi tâm lý chủ quan sau khi từng mắc sốt xuất huyết có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Người đã khỏi bệnh vẫn cần chủ động phòng tránh muỗi đốt, thường xuyên loại bỏ các ổ chứa lăng quăng, bọ gậy và theo dõi sức khỏe khi xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ tái nhiễm.
Công tác phòng chống sốt xuất huyết hiện cũng đối mặt với nhiều khó khăn do muỗi truyền bệnh và bọ gậy khó có thể được loại bỏ hoàn toàn khỏi môi trường sống. Các yếu tố như lượng mưa, nhiệt độ thay đổi và quá trình đô thị hóa tạo thêm điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản, phát triển. Điều này khiến nguy cơ lây truyền bệnh tiếp tục tồn tại ngay cả khi các biện pháp kiểm soát véc tơ đã được triển khai thường xuyên.
GS.TS Nguyễn Văn Kính - nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương phát biểu tại hội nghị.
Trong bối cảnh đó, GS.TS Nguyễn Văn Kính đánh giá việc Việt Nam đã cấp phép lưu hành vắc xin phòng sốt xuất huyết là tín hiệu tích cực, bổ sung thêm công cụ cho hoạt động dự phòng. Vắc xin hiện được cấp phép sử dụng cho người từ 4 tuổi trở lên theo chỉ định, hướng đến tạo đáp ứng miễn dịch đối với cả 4 tuýp huyết thanh của vi rút Dengue.
Khoảng 2 triệu liều vắc xin phòng sốt xuất huyết đã được tiêm tại Việt Nam trong những năm gần đây, thực tế triển khai bước đầu được đánh giá tích cực về tính an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, vắc xin hiện chủ yếu được cung cấp thông qua hình thức tiêm dịch vụ, trong khi chi phí còn cao nên khả năng tiếp cận của người dân vẫn hạn chế.
Vị chuyên gia cho rằng, việc mở rộng tiếp cận vắc xin là vấn đề cần được quan tâm trong thời gian tới. Nếu nhu cầu tiêm chủng tăng và giá thành được điều chỉnh phù hợp, nhiều người dân có thể tiếp cận thêm giải pháp phòng bệnh này. Đây cũng là một trong những yếu tố có thể góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát sốt xuất huyết, bên cạnh các hoạt động phòng chống dịch đang được ngành y tế triển khai.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Benjamin Ping - Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam nhận định, nhận thức của người dân Việt Nam về sốt xuất huyết nhìn chung đã được nâng cao. Tuy nhiên, theo khảo sát nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ mắc bệnh, mức độ nghiêm trọng đối với sức khỏe bản thân và gia đình cũng như tầm quan trọng của việc phòng ngừa chủ động.
Theo ông Benjamin Ping, thực tế này cho thấy cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, cung cấp thông tin khoa học và nâng cao nhận thức của cộng đồng về các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết. Việc hiểu đúng nguy cơ mắc bệnh, nhận biết các yếu tố làm gia tăng khả năng lây nhiễm và lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe.
Liên quan đến cơ sở khoa học của hoạt động tiêm chủng, vắc xin phòng sốt xuất huyết đang lưu hành tại Việt Nam đã được Bộ Y tế cấp phép và được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiền thẩm định về chất lượng, an toàn và hiệu quả. Theo khuyến nghị của WHO, việc sử dụng vắc xin trong chương trình tiêm chủng tập trung vào nhóm trẻ từ 6-16 tuổi tại những khu vực có mức độ lây truyền sốt xuất huyết cao. Người dân cần được tư vấn và thực hiện tiêm chủng theo chỉ định, hướng dẫn chuyên môn của cơ quan y tế.
Các chuyên gia nhận định, trong điều kiện sốt xuất huyết lưu hành quanh năm, công tác phòng chống dịch cần được triển khai liên tục, đồng bộ và phù hợp với đặc điểm dịch tễ của từng địa phương. Việc bổ sung công cụ dự phòng bằng vắc xin không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh, giám sát dịch tễ và phát hiện sớm ca mắc.
Ngành y tế cần tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, dự báo nguy cơ dịch bệnh, tăng cường khả năng chẩn đoán và điều trị, đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi hành vi phòng bệnh trong cộng đồng. Các địa phương cần duy trì hoạt động diệt lăng quăng, bọ gậy, xử lý những khu vực có nguy cơ phát sinh muỗi và vận động người dân tham gia thường xuyên.