Giảm bao bì nhựa, hướng tới sản xuất bền vững trong ngành đồ uống

Đổi mới bao bì để giảm sử dụng tài nguyên

Ngày 13/10, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế về công nghệ xử lý, chế biến và đóng gói bao bì (ProPak Hanoi 2026), Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) phối hợp với Informa Markets Việt Nam tổ chức Hội thảo “Đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói ngành đồ uống”. 

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Liễu, Phó Chánh Văn phòng Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), nhấn mạnh, đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói là yêu cầu thiết thực trong bối cảnh chính sách, thị trường và xu hướng tiêu dùng đang có nhiều thay đổi. 

Theo bà Nguyễn Thị Liễu, doanh nghiệp ngành đồ uống không chỉ đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn phải liên tục cải thiện năng suất, hiệu quả vận hành, mức độ tự động hóa, khả năng kiểm soát chất lượng và phát triển bền vững. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong ngành đã chủ động triển khai các giải pháp sử dụng nguyên vật liệu hiệu quả hơn, giảm chi phí sản xuất và hạn chế lượng chất thải phát sinh.

Các giải pháp được quan tâm gồm sử dụng bao bì từ nhựa tái sinh, giảm trọng lượng bao bì nhưng vẫn bảo đảm độ bền, an toàn và chất lượng sản phẩm; tăng cường thu hồi, tái chế, tái sử dụng bao bì; nghiên cứu vật liệu mới thân thiện hơn với môi trường và đổi mới công nghệ đóng gói theo hướng tự động hóa, số hóa.

Bà Nguyễn Thị Liễu cho rằng, đổi mới bao bì không đơn thuần nhằm thay đổi hình thức sản phẩm mà còn có vai trò quan trọng trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ doanh nghiệp sản xuất, nhà cung cấp bao bì, doanh nghiệp công nghệ đến tổ chức nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước. Thông qua đổi mới công nghệ, doanh nghiệp có thể nâng cao năng suất, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng yêu cầu thị trường và từng bước chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững.

Từ góc độ giải pháp công nghệ, ông Vincent Teniere, Chuyên gia bao bì khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương của Sidel, giới thiệu những hướng cải tiến giúp giảm lượng vật liệu sử dụng trong sản xuất bao bì đồ uống.

Theo đó, công nghệ EvoBLOW Laser cho phép phân bổ vật liệu chính xác hơn trong quá trình sản xuất chai, qua đó giảm trung bình 10% trọng lượng bao bì và giảm 50% tỷ lệ phế phẩm phôi. Công nghệ này cũng tương thích với việc sử dụng nhựa PET tái chế (rPET).

Bên cạnh đó, các giải pháp cải tiến công nghệ dán nhãn và đóng gói thứ cấp cũng góp phần cắt giảm lượng nhựa sử dụng. Trong đó, công nghệ EvoFILM Stretch được giới thiệu có khả năng giảm 50% lượng màng nhựa và 90% mức tiêu thụ năng lượng so với giải pháp được doanh nghiệp sử dụng làm cơ sở so sánh.

Các giải pháp cho thấy việc giảm nhựa trong ngành đồ uống không nhất thiết phải bắt đầu từ thay thế hoàn toàn vật liệu bao bì. Doanh nghiệp có thể giảm lượng nguyên liệu ngay trong khâu thiết kế, cải tiến dây chuyền sản xuất, hạn chế phế phẩm và nâng cao khả năng tái chế của sản phẩm sau sử dụng.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa khi doanh nghiệp vừa phải đáp ứng yêu cầu bảo đảm chất lượng, an toàn sản phẩm, vừa cần kiểm soát chi phí và giảm tác động môi trường.

Thúc đẩy bao bì tuần hoàn, hướng đến tiêu dùng bền vững

Bên cạnh việc giảm trọng lượng bao bì và nâng cao hiệu suất sản xuất, phát triển vật liệu thay thế nhựa truyền thống cũng được các chuyên gia đề cập tại hội thảo. TS. Trịnh Thị Hòa, Đồng sáng lập Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ BUYO, giới thiệu giải pháp sử dụng chất thải hữu cơ, trong đó có bã bia và phụ phẩm nông nghiệp, làm nguyên liệu sản xuất vật liệu sinh học thay thế nhựa.

Theo tham luận của đại diện BUYO, doanh nghiệp phát triển công nghệ chuyển đổi chất thải hữu cơ thành vật liệu có nguồn gốc sinh học, hướng tới khả năng phân hủy sinh học và giảm phụ thuộc vào nhựa truyền thống.

Một trong những sản phẩm được giới thiệu là nắp thùng bia sản xuất từ vật liệu có thành phần bã hữu cơ. Theo số liệu do BUYO công bố, sản phẩm có 80% thành phần sinh học, khả năng giảm khoảng 40% dấu chân carbon; việc thay thế một triệu nắp thùng bia có thể giúp giảm sử dụng khoảng 10 tấn nhựa truyền thống. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phát triển dòng vật liệu kết hợp chất thải sinh học với nhựa thông thường, hướng tới giảm khoảng 30 - 40% lượng nhựa nguyên sinh sử dụng trong sản phẩm.

Những giải pháp này mở ra hướng tận dụng phụ phẩm từ chính hoạt động sản xuất để tạo ra nguyên liệu mới, thay vì coi chất thải là nguồn cần xử lý và loại bỏ.

Tuy nhiên, để ứng dụng rộng rãi, các loại vật liệu thay thế cần tiếp tục đáp ứng yêu cầu về độ bền, an toàn tiếp xúc thực phẩm, chi phí sản xuất và điều kiện thu gom, xử lý sau sử dụng. Đây là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng thương mại hóa của các giải pháp bao bì xanh.

Một hướng tiếp cận khác được ông Lin Charlie Yu, Tổng Giám đốc Điều hành Công ty TNHH Một thành viên Keg Savy Việt Nam, giới thiệu là sử dụng bao bì thùng bia có khả năng tái sử dụng nhiều lần. Theo đó, thay vì sử dụng bao bì một lần, các thùng bia đạt tiêu chuẩn có thể được vệ sinh, chiết rót và luân chuyển nhiều lần trong thời gian dài. Doanh nghiệp cho biết thùng bia đạt tiêu chuẩn có thể có tuổi thọ sử dụng trên 20 năm. Mô hình này giúp doanh nghiệp phân bổ chi phí bao bì qua nhiều chu kỳ sử dụng, đồng thời hạn chế nhu cầu sử dụng bao bì mới và lượng chất thải phát sinh.

Tuy nhiên, hiệu quả môi trường của bao bì tái sử dụng còn phụ thuộc vào số vòng luân chuyển, khoảng cách vận chuyển, tiêu hao nước, năng lượng trong quá trình vệ sinh và khả năng thu hồi bao bì.

Từ các giải pháp được giới thiệu tại hội thảo, có thể thấy xu hướng phát triển bao bì bền vững đang được triển khai theo nhiều hướng: giảm lượng nhựa sử dụng, tăng tỷ lệ nguyên liệu tái chế, phát triển vật liệu sinh học và kéo dài vòng đời bao bì thông qua tái sử dụng. Những định hướng này cũng phù hợp với Quyết định số 889/QĐ-TTg ngày 24/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030.

Theo bà Nguyễn Thị Liễu, để thúc đẩy đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói, doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt các quy định và xu hướng thị trường; nhà cung cấp phát triển giải pháp phù hợp với thực tiễn; các đơn vị nghiên cứu tăng cường chuyển giao công nghệ. Đồng thời, chính sách cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng minh bạch, khả thi, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

Với vai trò cầu nối, VBA sẽ tiếp tục đồng hành, kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức nghiên cứu và các đối tác trong chuỗi giá trị, khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường hợp tác và tiếp cận các giải pháp công nghệ mới.

Giảm bao bì nhựa không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tiết kiệm chi phí và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi các giải pháp đổi mới bao bì được triển khai đồng bộ trong toàn bộ chuỗi giá trị, ngành đồ uống sẽ có thêm điều kiện chuyển đổi theo hướng kinh tế tuần hoàn, đóng góp vào mục tiêu sản xuất và tiêu dùng bền vững.