Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ: Tôn vinh, tạo động lực đổi mới sáng tạo

Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam năm 2026 là giải thưởng uy tín cấp quốc gia, tổ chức xét chọn, tôn vinh, trao tặng các doanh nghiệp xuất sắc hoạt động trong 3 lĩnh vực trụ cột của nền kinh tế: Công nghiệp - Thương mại - Dịch vụ. Ông Lại Hoàng Dương - Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng đã có chia sẻ về ý nghĩa của việc tham gia Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam năm 2026 đối với doanh nghiệp.

Nâng tầm thương hiệu doanh nghiệp

- Thưa ông, từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của việc doanh nghiệp được ghi nhận, tôn vinh tại một giải thưởng cấp quốc gia? Sự ghi nhận đó có thể tạo động lực như thế nào đối với doanh nghiệp và đội ngũ người lao động?

Ông Lại Hoàng Dương: Hiện tư duy của các doanh nghiệp về giải thưởng hiện nay đã khác hoàn toàn so với trước đây: không thể có chuyện năm nào cũng đạt giải thưởng hay cứ đến thời điểm là đi đăng ký, mà việc tôn vinh phải dựa trên sự ghi nhận thực sự của xã hội và cơ quan chuyên môn. Vì thế, việc doanh nghiệp được ghi nhận tại giải thưởng cấp quốc gia như Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam năm 2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Với một doanh nghiệp công nghệ như Thánh Gióng, sự ghi nhận ở cấp quốc gia có ý nghĩa khác với một giải thưởng ngành hay địa phương, vì nó được đánh giá theo bộ tiêu chí toàn diện, không chỉ doanh thu, mà cả quản trị, tuân thủ pháp luật, chất lượng sản phẩm, trách nhiệm với người lao động.

Năm 2024, Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng được Thủ tướng Chính phủ trao Giải thưởng Chất lượng Quốc gia 2023. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp máy vi tính thương hiệu Việt Nam như Máy tính Thánh Gióng được ghi nhận ở tầm mức này,  xác nhận với thị trường một điều mà bản thân doanh nghiệp nói ra sẽ không có sức nặng bằng: một doanh nghiệp quy mô vừa, do người Việt làm chủ công nghệ lõi, vẫn có thể đạt chuẩn quản trị và chất lượng ngang các doanh nghiệp lớn. 

Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nguồn lực cho R&D

- Là doanh nghiệp công nghệ, theo ông, những tiêu chí về đổi mới sáng tạo, R&D, chuyển đổi số và chất lượng sản phẩm của Giải thưởng có thể thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ và đổi mới sản phẩm như thế nào?

Ông Lại Hoàng Dương: Chúng tôi đánh giá rất cao việc Bộ Công Thương lần đầu tiên đưa các chỉ tiêu về nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hệ thống đánh giá chính thức của giải thưởng.

Theo đó, việc quy định cộng điểm cho các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học, công nghệ là bước ngoặt lớn, kịp thời ghi nhận và khuyến khích các đơn vị đã chủ động đầu tư nguồn lực cho R&D. Mặt khác, giá trị lớn nhất của việc đưa R&D và chuyển đổi số thành tiêu chí chấm giải không nằm ở việc "cộng điểm", mà ở chỗ buộc doanh nghiệp phải chứng minh bằng hồ sơ, số liệu cụ thể, chứ không thể nói chung chung là "chúng tôi có đổi mới sáng tạo".

Ngoài ra, như chúng ta thấy, Việt Nam vốn có thế mạnh về xuất khẩu các sản phẩm thô (từ nông sản, công nghiệp đến các tư liệu sản xuất như phần mềm), nhưng muốn gia tăng sức cạnh tranh trên trường quốc tế, bắt buộc phải đưa nghiên cứu khoa học vào sản xuất để tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Do vậy, việc đưa tiêu chí này vào giải thưởng giúp tôn vinh đổi mới của các doanh nghiệp.

Đối với Máy tính Thánh Gióng, việc duy trì song song một Trung tâm R&D phần cứng và Trung tâm phần mềm Innovation là khoản đầu tư dài hạn, không mang lại lợi nhuận ngay trong ngắn hạn. Khi một giải thưởng cấp quốc gia đặt R&D, chuyển đổi số làm tiêu chí xét chọn ngang hàng với doanh thu, đã gửi một tín hiệu rất rõ tới cộng đồng doanh nghiệp đó là đầu tư vào công nghệ lõi không phải là chi phí, mà là tài sản được xã hội và cơ quan quản lý nhà nước công nhận.

Vì thế, nếu giải thưởng tiếp tục giữ tỷ trọng đáng kể cho các tiêu chí này ở những mùa sau, tôi tin nó sẽ tạo áp lực tích cực, khiến nhiều doanh nghiệp công nghiệp, vốn quen với tư duy gia công, lắp ráp thuần túy, chuyển dần sang đầu tư cho thiết kế, phần mềm, làm chủ công nghệ. Đó cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Chỉ thị 34-CT/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác thi đua theo hướng thực chất, đo lường được, thay vì hình thức.

Ngoài ra, Ban Tổ chức nên thống kê, đo lường để xem xét trao thêm các giải thưởng phụ hoặc tạo điểm cộng cho những doanh nghiệp đã trích 5-10% lợi nhuận đầu tư cho phòng lab và nghiên cứu khoa học, công nghệ. Dù kết quả R&D không thể đo lường ngay trong ngày một ngày hai, tuy nhiên, sự ghi nhận này sẽ tạo niềm tin và tiền đề để doanh nghiệp tiếp tục duy trì đầu tư công nghệ dài hạn.

- Sau vinh danh, theo ông, cần có những hoạt động hỗ trợ, kết nối nào để Giải thưởng không chỉ dừng ở một danh hiệu mà thực sự trở thành “bệ phóng” cho doanh nghiệp mở rộng thị trường và phát triển thương hiệu?

Ông Lại Hoàng Dương: Theo tôi, danh hiệu chỉ có giá trị đầy đủ khi nó tiếp tục "sống" sau lễ trao giải. Kinh nghiệm của Thánh Gióng là sau khi nhận Giải thưởng Chất lượng Quốc gia 2023, hay các danh hiệu của UBND TP. Hà Nội, phần khó nhất không phải là đạt giải, mà là biến sự ghi nhận đó thành lợi thế thực sự trên thị trường với khách hàng, đối tác, và cả trong các kỳ đấu thầu có yêu cầu về năng lực, chứng nhận.

Ban Tổ chức cần tiếp tục đồng hành và giám sát doanh nghiệp từ 1-2 năm sau trao giải để đảm bảo tính duy trì thực chất, không để xảy ra tình trạng "xong giải thưởng là cất tài liệu". Đối với doanh nghiệp, phải thể hiện trách nhiệm xã hội, làm mô hình kiểu mẫu và cam kết chia sẻ thông tin/quản trị (trong phạm vi cho phép) cho các doanh nghiệp khác học hỏi. Ngoài ra, các cơ quan quản lý nên có văn bản hướng dẫn ghi nhận có thời hạn cho sản phẩm đoạt giải cấp Bộ/Chính phủ. Cụ thể, nên cộng 1-2 điểm ưu tiên trong thang điểm đấu thầu/mua sắm công để tạo cơ chế và động lực thực tế cho hàng sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam cần truyền thông có chiều sâu và kéo dài, không chỉ tập trung vào thời điểm trao giải; kết nối thực chất giữa doanh nghiệp được tôn vinh với các kênh xúc tiến thương mại mà Bộ Công Thương đang chủ trì như Vietnam Expo, Techfest Vietnam, hay các triển lãm chuyên ngành công nghiệp như Vimexpo, VIDEX. 

Tôi cho rằng, một danh hiệu chỉ trở thành "bệ phóng" khi nó tạo ra một cộng đồng doanh nghiệp cùng học hỏi, thay vì dừng lại ở vinh danh cá nhân từng doanh nghiệp.

Xin cảm ơn ông!

Năm 2026, Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam dự kiến tôn vinh Top 30 doanh nghiệp xuất sắc và Top 100 doanh nghiệp tiêu biểu có thành tích nổi bật trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 20 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), đồng thời khẳng định vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong phát triển kinh tế đất nước.