Fajr-5 của Iran không hào nhoáng nhưng khiến đối phương trả giá đắt

Trong hệ thống vũ khí tầm xa của Iran, Fajr-5 là một đại diện tiêu biểu cho triết lý tác chiến thực dụng, không cần quá hào nhoáng về công nghệ nhưng đủ sức tạo ra áp lực chiến trường lớn.

Fajr-5 thực chất là hệ thống pháo phản lực phóng loạt cỡ lớn do Iran phát triển, sử dụng rocket nhiên liệu rắn với cỡ nòng khoảng 333 mm, tầm bắn phổ biến khoảng 70-75 km và có thể được nâng cấp lên xa hơn ở các biến thể sau.

Mỗi bệ phóng cơ động thường mang 4 đạn, cho phép triển khai nhanh và tạo ra các đòn tấn công dồn dập trên diện rộng. Dù phiên bản cơ bản không có dẫn đường, Fajr-5 vẫn được đánh giá cao nhờ sức công phá lớn và khả năng gây bão hỏa lực, buộc hệ thống phòng không đối phương phải đối mặt với bài toán quá tải.

Đáng chú ý, các biến thể cải tiến đã tích hợp khả năng dẫn đường, từng bước nâng độ chính xác, cho thấy xu hướng “lai ghép” giữa pháo phản lực truyền thống và tên lửa chiến thuật. Trên thực địa, Fajr-5 không chỉ được Iran sử dụng mà còn xuất hiện trong tay các lực lượng ủy nhiệm, góp phần mở rộng đáng kể tầm tấn công tới các khu vực đô thị trọng yếu.

Điều này khiến Fajr-5 trở thành một công cụ hiệu quả trong chiến tranh phi đối xứng với chi phí thấp, dễ triển khai nhưng vẫn tạo ra tác động chiến lược. Nói cách khác, Fajr-5 không phải là “siêu vũ khí”, nhưng chính sự đơn giản, cơ động và khả năng gây áp lực liên tục đã giúp nó trở thành một trong những phương tiện hỏa lực đáng gờm, phản ánh rõ nét cách Iran lựa chọn cân bằng giữa hiệu quả chiến đấu và chi phí trong môi trường xung đột hiện đại.

Fajr-5 không tồn tại dưới một cấu hình duy nhất mà được Iran phát triển qua nhiều biến thể, phản ánh rõ quá trình tiến hóa từ pháo phản lực truyền thống sang vũ khí lai mang tính chiến thuật cao hơn. Bước phát triển đáng chú ý nhất là sự xuất hiện của các phiên bản Fajr-5 có dẫn đường, giúp giảm sai số và nâng cao khả năng đánh trúng mục tiêu cụ thể, thay vì chỉ gây áp lực diện rộng như trước.

Đầu năm 2025, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã trình diễn một cách sử dụng hoàn toàn mới khi dùng hệ thống pháo phản lực Fajr-5 để rải thủy lôi trên biển trong các cuộc tập trận hải quân, qua đó biến một vũ khí tấn công mặt đất thành công cụ chống tiếp cận trên biển, đặc biệt tại các điểm nghẽn chiến lược như eo biển Hormuz. Cách tiếp cận này cho thấy Iran đang tái định nghĩa vai trò của Fajr-5, không chỉ là hỏa lực diện rộng mà còn là phương tiện phục vụ chiến tranh phi đối xứng trên không - trên bộ - trên biển.