Tin Khu Vực
Trước sự xâm nhập của các sản phẩm nicotine thế hệ mới, đặc biệt là túi ngậm nicotine đang nhắm mạnh vào giới trẻ, Bộ Y tế vừa đề xuất đưa sản phẩm túi ngậm nicotine vào nhóm 'thuốc lá mới khác' để cấm sản xuất, kinh doanh và sử dụng.
Nhiều hệ lụy sau nhãn mác 'không thuốc lá'
TS. Hoàng Thị Mỹ Hạnh,Trưởng khoa Xã hội học y tế và dân số, Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế) cho biết, sự xuất hiện của túi ngậm nicotine nằm trong chiến lược chuyển hướng của ngành công nghiệp thuốc lá nhằm duy trì lợi nhuận khi thuốc lá truyền thống bị siết chặt quản lý.
Đưa sản phẩm túi ngậm nicotine vào nhóm 'thuốc lá mới khác' để phòng tránh từ sớm.
Túi nicotine được sử dụng bằng cách đặt giữa môi và lợi, dù không chứa lá thuốc lá, sản phẩm này lại chứa hàm lượng lớn nicotine, chất gây nghiện cực mạnh được chiết xuất hoặc tổng hợp nhân tạo. Đặc điểm này bị các nhà sản xuất lợi dụng để quảng bá như một giải pháp 'hiện đại', 'sạch' và an toàn hơn thuốc lá điếu.
Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phát đi cảnh báo gay gắt về thuật ngữ 'tobacco-free' (không thuốc lá). Thực chất, túi ngậm không chỉ gây nghiện mà còn làm tăng nhịp tim cấp tính, gây tổn thương niêm mạc miệng và tác động xấu đến hệ tim mạch. Thậm chí, các chất phụ gia như acid hữu cơ hay chất làm mát được độn vào sản phẩm còn làm tăng khả năng hấp thu nicotine, đẩy nhanh quá trình lệ thuộc ở người trẻ.
Theo dữ liệu từ STOP (Tổ chức theo dõi ngành công nghiệp thuốc lá toàn cầu) cho biết, thị trường túi nicotine đang bùng nổ với mức tiêu thụ dự kiến đạt 34 tỷ túi vào năm 2025, tăng 253% so với năm 2019. Riêng tại Mỹ, doanh số sản phẩm này đã tăng hơn 1.300%, trở thành loại nicotine phổ biến thứ hai trong học sinh vào năm 2024. Dự kiến, doanh thu toàn cầu của mặt hàng này sẽ chạm mốc 7 tỷ USD trong năm 2025.
Sự phát triển quá nóng đang bỏ xa tốc độ hoàn thiện chính sách của các quốc gia. Hiện có tới khoảng 160 nước chưa có quy định chuyên biệt để kiểm soát túi nicotine.
Liên quan đến việc Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép tiếp thị sản phẩm túi ngậm ZYN vào tháng 1/2025, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh lưu ý dư luận không nên hiểu sai lệch. Quyết định của FDA không đồng nghĩa với việc xác nhận ZYN là sản phẩm an toàn, không gây hại, và cơ quan này cũng hoàn toàn không công nhận ZYN là công cụ hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.
Cần khung pháp lý bao quát để ngăn chặn từ gốc
Tại Việt Nam, túi ngậm nicotine đang có dấu hiệu thâm nhập và nhắm trực tiếp tới thế hệ Gen Z thông qua các thông điệp đánh trúng tâm lý giới trẻ như bao bì bắt mắt, nhiều hương vị, không gây mùi hôi hay ố răng. Bộ Y tế lo ngại, nếu được phân phối rộng rãi với giá thành rẻ, sản phẩm này sẽ làm bùng phát nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng.
Túi ngậm nicotine đang có dấu hiệu thâm nhập vào giới trẻ qua nhiều cách khác nhau.
Trong bối cảnh Việt Nam đang sửa đổi toàn diện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, TS. Hoàng Thị Mỹ Hạnh nhấn mạnh, nếu chỉ tập trung giải quyết từng sản phẩm riêng lẻ khi xuất hiện, hệ thống kiểm soát sẽ luôn bị động. Theo đó, cần một khuôn khổ pháp lý đủ bao quát đối với các sản phẩm chứa nicotine mới để thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Từ những rủi ro hiện hữu, Bộ Y tế đã chính thức đề xuất bổ sung khái niệm 'thuốc lá mới khác' vào dự thảo sửa đổi Luật. Nhóm này sẽ bao hàm túi ngậm nicotine, sản phẩm nicotine dạng hít, shisha và các biến thể chứa nicotine khác. Đồng thời, Bộ kiến nghị áp dụng lệnh cấm toàn diện bao gồm: cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại và sử dụng các sản phẩm này.