Du lịch nông nghiệp tạo đơn hàng, rộng mở sinh kế vùng nông thôn

Nghị quyết số 26-NQ/TW mở hướng kết nối du lịch mua sắm với sản phẩm OCOP, tạo cơ hội để các hợp tác xã, làng nghề mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản.

Từ đồi chè đến giá trị kinh tế du lịch

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, 10 tháng năm 2026, cả nước đón 19,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm trước, phục vụ 133 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu từ khách du lịch khoảng 945.000 tỷ đồng. Quy mô thị trường tiếp tục mở rộng, tạo cơ hội đưa du khách đến các vùng sản xuất nông nghiệp, làng nghề và cơ sở chế biến nông sản.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 10/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP được công nhận đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 17.654 sản phẩm của 9.432 chủ thể còn thời hạn công nhận. Đây là nguồn lực để phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, làng nghề và văn hóa bản địa. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm được xếp hạng chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả thương mại hóa và khả năng tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch.

Đồi chè của Hợp tác xã trà Búp Ngọc (La Bằng) - một trong những địa điểm tổ chức Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026.

Đồi chè của Hợp tác xã trà Búp Ngọc (La Bằng) - một trong những địa điểm tổ chức Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026.

Tại Thái Nguyên, sự phát triển của du lịch đang mở thêm cơ hội tiêu thụ nông sản, đặc biệt là các sản phẩm chè và đặc sản địa phương. Theo thống kê, trong 9 tháng đầu năm, tỉnh đón hơn 7,34 triệu lượt khách du lịch, tổng doanh thu ước đạt gần 10.500 tỷ đồng, tăng 61,7% so với cùng kỳ. Riêng tháng 10, Thái Nguyên đón gần 430.000 lượt khách, doanh thu đạt trên 601 tỷ đồng.

Du lịch đang mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho sản xuất nông nghiệp, nhất là tại các vùng chè và làng nghề truyền thống. Tuy nhiên, lượng khách tham quan chỉ có thể chuyển hóa thành doanh thu bền vững nếu các hợp tác xã tổ chức được hoạt động trải nghiệm, phát triển dịch vụ và xây dựng kênh tiêu thụ sản phẩm ổn định.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Mỹ Hải - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cho biết, toàn tỉnh hiện có 1.007 hợp tác xã nông nghiệp, 288 làng nghề và 598 sản phẩm OCOP, gồm 13 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia, 118 sản phẩm 4 sao và 467 sản phẩm 3 sao.

Nguồn lực từ vùng nguyên liệu, sản phẩm đặc trưng và cảnh quan nông thôn tạo điều kiện phát triển du lịch nông nghiệp. Dẫu vậy, nhiều hợp tác xã vẫn gặp khó trong thiết kế sản phẩm trải nghiệm, tổ chức đón tiếp, thuyết minh, quảng bá và liên kết với doanh nghiệp lữ hành. Sản phẩm nông nghiệp đã có nhưng khả năng khai thác giá trị từ các hoạt động dịch vụ còn hạn chế.

Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên tại xã Tân Cương là mô hình kết hợp sản xuất chè với du lịch trải nghiệm. Tháng 3/2025, hợp tác xã đưa Tiến Yên Farmstay vào hoạt động, phát triển các dịch vụ tham quan, trải nghiệm văn hóa trà và lưu trú ngay tại vùng sản xuất. Hợp tác xã trực tiếp quản lý hơn 3 ha chè và liên kết với các hộ dân để mở rộng vùng nguyên liệu lên khoảng 30 ha.

Trên cơ sở đó, đơn vị đầu tư đường tham quan đồi chè, khu thưởng trà, không gian sinh hoạt cộng đồng và hệ thống phòng nghỉ phục vụ du khách. Thay vì chỉ mua sản phẩm đóng gói, du khách có thể trực tiếp hái chè, tìm hiểu quy trình chế biến, thưởng trà và lựa chọn các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Sản phẩm Đinh hương trà của hợp tác xã đã được công nhận OCOP 4 sao.

Tại xã La Bằng, địa phương cũng đang tìm hướng kết nối sản xuất chè với phát triển du lịch. Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, La Bằng có 1.135 ha chè, trong đó 1.079 ha đang cho sản phẩm; toàn xã có 20 hợp tác xã, gồm 13 hợp tác xã sản xuất, kinh doanh chè. Địa phương đã có 6 sản phẩm chè được chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó 1 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia.

La Bằng định hướng xây dựng mô hình liên kết giữa vùng chè, hợp tác xã, sản phẩm OCOP, du lịch và chuyển đổi số. Mục tiêu là tổ chức vùng nguyên liệu gắn với chế biến, giới thiệu sản phẩm, trải nghiệm văn hóa trà và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo ông Lê Công Năng - Chủ tịch Hội đồng quản trị WonderTour, du lịch có khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ tại chỗ cho nông sản, sản phẩm làng nghề và các dịch vụ trong nước. Hoạt động lữ hành, lưu trú, vận tải, mua sắm, ẩm thực và giải trí vẫn thiếu sự liên kết chặt chẽ, khiến sức mua của du khách chưa được chuyển hóa tương xứng thành giá trị kinh tế cho doanh nghiệp và người dân địa phương.

Chính sách mới mở đường cho liên kết tiêu thụ dài hạn

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định định hướng: "Phát triển du lịch mua sắm gắn với hàng Việt Nam chất lượng cao, hàng hoá được công nhận theo chương trình “mỗi xã một sản phẩm” (OCOP)"; "Phát triển sản phẩm du lịch gắn với văn hoá ẩm thực đặc sắc, đa dạng vùng miền; hình thành hệ thống nhà hàng Việt Nam đạt chuẩn trong nước và quốc tế, nâng tầm và khẳng định thương hiệu ẩm thực Việt Nam trên bản đồ ẩm thực thế giới". Cùng đó, "mở rộng phạm vi nhóm sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với sinh thái nông nghiệp, nông thôn, làng nghề, chợ phiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trải nghiệm văn hoá bản địa. Mỗi địa phương có một sản phẩm du lịch đặc thù"...

Cụ thể hóa định hướng này, ngày 21/11/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 59/2026/QH16 về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam với 468/480 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Nghị quyết gồm 14 điều, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2036. Theo đó, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú có hợp đồng mua, tiêu thụ dài hạn sản phẩm OCOP được xem xét hỗ trợ theo quy định của địa phương.

Theo TS. Trần Hữu Hiệp - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch đồng bằng sông Cửu Long, các chính sách hỗ trợ cần được cụ thể hóa thành cơ chế liên kết kinh doanh và chia sẻ lợi ích. Doanh nghiệp lữ hành có thể đặt hàng dịch vụ từ hợp tác xã, cơ sở lưu trú đưa sản phẩm OCOP vào chuỗi cung ứng, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia cung cấp dịch vụ vận chuyển, hướng dẫn, ẩm thực, lưu trú và trải nghiệm nông nghiệp.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong khai thác tài nguyên, tổ chức dịch vụ và phân phối lợi ích từ hoạt động du lịch. Theo ông, hiệu quả chính sách cần được đánh giá thông qua số việc làm, mức thu nhập, tỷ lệ sử dụng lao động địa phương và giá trị hàng hóa, dịch vụ được tiêu thụ tại điểm đến. Đây là cơ sở để xác định mức độ đóng góp thực chất của du lịch đối với kinh tế nông thôn, thay vì chỉ căn cứ vào lượng khách và doanh thu.

Du khách quốc tế thích thú với những món đặc sản của vùng đất Củ Chi.

Du khách quốc tế thích thú với những món đặc sản của vùng đất Củ Chi.

Để đưa nông sản, sản phẩm OCOP vào hệ thống nhà hàng, khách sạn và các chương trình du lịch, các cơ sở sản xuất phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và năng lực cung ứng ổn định. Doanh nghiệp lữ hành cần tham gia xây dựng chương trình trải nghiệm, kết nối các điểm sản xuất với dịch vụ mua sắm và hình thành quan hệ hợp tác lâu dài với hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Theo chuyên gia, để cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần tăng cường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các địa phương trong phát triển chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp du lịch, hợp tác xã, làng nghề và chủ thể OCOP. Hiệu quả các chính sách hỗ trợ cần được đánh giá thông qua số hợp đồng liên kết, giá trị hàng hóa tiêu thụ qua kênh du lịch, doanh thu dịch vụ, số hộ tham gia và thu nhập tăng thêm của người dân. Những chỉ tiêu này sẽ giúp cơ quan quản lý xác định khả năng duy trì chuỗi cung ứng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức độ đóng góp của du lịch đối với phát triển kinh tế nông thôn.

Nguyên Thảo

Có thể bạn quan tâm