Doanh nghiệp đồng thuận gia hạn ưu đãi thuế xe điện

Nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia

Góp ý về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin do Bộ Tài chính soạn thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, doanh nghiệp nhất trí với đề xuất gia hạn. Đồng thời cho biết, quan điểm này xuất phát từ đánh giá về lợi ích tổng thể mà chính sách mang lại cho nền kinh tế, xã hội và người dân.

Theo VCCI, giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí CO₂ và bụi mịn lớn nhất tại các đô thị Việt Nam. Theo nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, ô nhiễm không khí gây tổn thất kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 5% GDP, chủ yếu thông qua chi phí y tế, giảm năng suất lao động và suy giảm chất lượng sống của người dân.

“Việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ tạo động lực chuyển dịch cơ cấu phương tiện giao thông theo hướng giảm phát thải, qua đó trực tiếp cải thiện chất lượng không khí, giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và tiết kiệm nguồn lực xã hội dành cho chăm sóc sức khoẻ” - VCCI thông tin và cho rằng, chính sách này nhất quán với các cam kết và định hướng lớn của nhà nước, bao gồm Nghị quyết 158/2024/QH15 ngày 10/12/2024 của Quốc hội, Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh và Quyết định 43/2025/QĐ-TTg về lộ trình kiểm soát khí thải.

Việc gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo VCCI sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia. Chính sách này cũng có ý nghĩa trong bối cảnh, Việt Nam hiện nhập khẩu một lượng lớn xăng dầu, khiến nền kinh tế chịu rủi ro đáng kể trước biến động giá năng lượng quốc tế.

Việc thúc đẩy sử dụng phương tiện chạy điện sẽ giúp chuyển dịch cơ cấu tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực giao thông từ nhiên liệu hoá thạch nhập khẩu sang điện năng sản xuất trong nước, đặc biệt là từ các nguồn năng lượng tái tạo mà Việt Nam có tiềm năng lớn (điện gió, điện mặt trời). Điều này không chỉ giảm thâm hụt cán cân thương mại năng lượng mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các "cú sốc" giá dầu toàn cầu, phục vụ trực tiếp mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.

Phù hợp thông lệ quốc tế và định hướng của Chính phủ

Đặc biệt, gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin cũng phù hợp với thông lệ quốc tế và xu thế toàn cầu. Hiện, nhiều quốc gia đã và đang áp dụng các chính sách ưu đãi thuế, phí để thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng sạch, đã thu được kết quả tích cực.

Cụ thể, Trung Quốc áp dụng giảm, miễn thuế mua xe điện và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 5 đến 8 năm cho các dự án sản xuất xe thuần điện. Thái Lan giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ 8% xuống 2% và giảm thuế nhập khẩu tới 40%. Na Uy miễn 25% VAT khi mua xe điện trong giai đoạn 1996-2021, sau đó chuyển sang áp VAT 25% chỉ cho phần giá xe vượt 500.000 Krone. Hà Lan miễn thuế đăng ký và giảm thuế sở hữu xe điện. Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy, ưu đãi thuế giai đoạn đầu là công cụ chính sách hiệu quả để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh trong giao thông, mang lại lợi ích dài hạn cho toàn xã hội.

Cũng theo VCCI, việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ làm giảm một phần thu ngân sách nhà nước trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét trên tổng thể, lợi ích mà chính sách mang lại là vượt trội. Giảm ô nhiễm không khí đồng nghĩa với giảm chi phí y tế công, giảm thiệt hại kinh tế do bệnh tật và mất ngày công lao động. Chuyển dịch sang phương tiện sử dụng điện giúp giảm nhập khẩu nhiên liệu hoá thạch, cải thiện cán cân thanh toán.

Đồng thời, sự phát triển của thị trường xe điện sẽ kéo theo hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ (sản xuất pin, trạm sạc, dịch vụ bảo dưỡng), tạo việc làm mới và mở rộng cơ sở thuế trong trung và dài hạn. Như vậy, phần thu ngân sách giảm trong giai đoạn ưu đãi thực chất là khoản đầu tư của Nhà nước cho một nền kinh tế xanh hơn, khoẻ mạnh hơn và tự chủ hơn về năng lượng.

Để phát triển phương tiện giao thông điện, ngày 18/3/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Chỉ thị nêu rõ, Bộ Công Thương hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước phát triển công nghiệp hỗ trợ để cung ứng cho ngành công nghiệp xe điện.

Cùng với đó, khẩn trương xây dựng các chương trình, kịch bản tiết kiệm năng lượng, đẩy mạnh tuyên truyền và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong toàn xã hội, trong đó tập trung: Khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện và nhiên liệu sạch; tăng cường tiết kiệm xăng dầu trong hoạt động giao thông vận tải; khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện dưới 24 chỗ giúp giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí và giảm chi phí y tế xã hội. Chính sách còn góp phần chuyển dịch tiêu thụ năng lượng sang điện trong nước, giảm phụ thuộc xăng dầu nhập khẩu, nâng cao an ninh năng lượng. Đồng thời, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp xe điện, tạo việc làm và mở rộng nguồn thu ngân sách trong trung, dài hạn.