Doanh nghiệp chủ động giảm giá xăng: Từ trách nhiệm đến tín hiệu đổi mới thị trường

Khi doanh nghiệp không chỉ bán xăng mà còn chia sẻ trách nhiệm

Theo thông báo được phát ra chiều 15/10/2026, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã quyết định bán các mặt hàng xăng dầu thấp hơn 300 đồng/lít, kg so với mức giá được liên Bộ Công Thương - Tài chính điều hành. Mức giảm được áp dụng tối thiểu từ kỳ điều hành ngày 15/10 đến ngày 29/10/2026. Petrolimex cho biết, quyết định này nhằm chia sẻ áp lực chi phí với người dân, doanh nghiệp, đồng thời hưởng ứng các giải pháp của Chính phủ về bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả, kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngay sau đó, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cũng thông báo sẽ giảm thêm 350 đồng/lít xăng tại 1.100 cửa hàng xăng dầu trực thuộc trên toàn quốc bắt đầu từ 0h ngày 16/10. Động thái này nhằm triển khai chương trình “PVOIL chung tay bình ổn, tiếp sức hành trình”. Với quy mô triển khai rộng khắp, chương trình góp phần chia sẻ chi phí nhiên liệu với người dân và doanh nghiệp, chung tay bình ổn thị trường.

Thực tế cho thấy, do tình hình phức tạp của thị trường thế giới, giá xăng dầu thế giới liên tục tăng cao, giá xăng trong nước đã tăng tương ứng trong liên tục 5 kỳ điều hành trước đây và chỉ được điều chỉnh giảm trong kỳ điều hành ngày 15/10. Việc tăng giá xăng dầu trong nước là yêu cầu bắt buộc tăng theo giá thế giới, song phần nào cũng tác động đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Vì lẽ đó, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ, chủ động và linh hoạt trong điều hành nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng. Chính phủ đồng thời yêu cầu triển khai các giải pháp quản lý giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân. 

Đối với lĩnh vực năng lượng, Bộ Công Thương được yêu cầu theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu trên thị trường thế giới; điều hành giá trong nước theo quy định, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì nguồn cung; đồng thời chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối bảo đảm đủ xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, không để xảy ra đứt gãy nguồn cung. 

Thực tế, trong bối cảnh chi phí đầu vào vẫn là áp lực đối với nhiều ngành sản xuất, vận tải và dịch vụ, mức giảm vài trăm đồng mỗi lít xăng có thể chưa đủ tạo ra sự thay đổi lớn ngay lập tức đối với toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, giá trị của quyết định này lại nằm ở thông điệp kinh tế và tinh thần trách nhiệm mà doanh nghiệp gửi gắm qua hành động cụ thể.

Theo đó, doanh nghiệp đã chủ động sử dụng dư địa kinh doanh của mình để giảm giá bán, chấp nhận thu hẹp một phần lợi ích nhằm chia sẻ khó khăn với người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là lựa chọn có ý nghĩa, bởi xăng dầu không chỉ là hàng hóa phục vụ nhu cầu đi lại mà còn là đầu vào thiết yếu của nhiều hoạt động kinh tế. Mỗi biến động của giá nhiên liệu đều có thể tác động đến chi phí vận chuyển nguyên liệu, lưu thông hàng hóa, tổ chức sản xuất và cuối cùng là giá thành sản phẩm mà người tiêu dùng phải chi trả.

Trong chuỗi tác động ấy, một quyết định giảm giá dù chưa lớn vẫn có thể tạo ra hiệu ứng tích cực nếu được duy trì phù hợp và lan tỏa đến các doanh nghiệp khác. Đối với người dân, đó là sự hỗ trợ trực tiếp cho chi tiêu hằng ngày; với doanh nghiệp vận tải, sản xuất và phân phối, đó là cơ hội giảm bớt một phần chi phí đầu vào. Quan trọng hơn, khi doanh nghiệp sẵn sàng chia sẻ lợi ích trong điều kiện cho phép, mối quan hệ giữa nhà cung cấp và khách hàng không chỉ được xác lập bằng giao dịch mua bán, mà còn bằng trách nhiệm đồng hành trong những thời điểm nền kinh tế cần thêm động lực để ổn định và phục hồi.

Nhìn rộng hơn, đây cũng là biểu hiện cụ thể của tinh thần hưởng ứng chủ trương của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về hỗ trợ người dân, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, ổn định thị trường và kiểm soát lạm phát.

Phép thử cho cơ chế điều hành giá mới

Một điều đáng chú ý là những động thái giảm giá của Petrolimex và PVOIL diễn ra đúng thời điểm Bộ Công Thương đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Hội nghị lấy ý kiến rộng rãi Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu cuối tháng 9 vừa qua, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước – Bộ Công Thương cho biết, một trong những điểm nổi bật của dự thảo nghị định là trao quyền định giá, đưa mặt hàng xăng dầu trở về cơ chế thị trường. Theo đó, doanh nghiệp được tự quyết định giá, Nhà nước chỉ đưa ra công thức, chỉ nắm một yếu tố chi phí kinh doanh định mức và công bố 3 năm một lần. Việc để giá xăng dầu cho thị trường và doanh nghiệp quyết định sẽ là mấu chốt để định hình lại chuỗi cung ứng, hạ tầng và hệ thống cung ứng xăng dầu hiện nay.

Khi cơ chế này được áp dụng, giá bán giữa các doanh nghiệp, thương nhân phân phối và cửa hàng có thể khác nhau, phụ thuộc vào giá mua, chi phí tạo nguồn, lợi nhuận và mức chiết khấu.

Tuy nhiên, việc trao quyền quyết định giá cho doanh nghiệp không đồng nghĩa Nhà nước buông quản lý. Dự thảo vẫn thiết kế các công cụ bình ổn trong trường hợp thị trường có biến động lớn.

Trong bối cảnh dự thảo nghị định vẫn chưa được ban hành, việc doanh nghiệp chủ động giảm giá có thể được xem là một phép thử thực tế đối với phản ứng của thị trường trước khi quyền định giá được mở rộng. Doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá theo chiến lược kinh doanh; người tiêu dùng có thêm cơ sở lựa chọn; còn cơ quan quản lý theo dõi diễn biến cạnh tranh, mức độ lan tỏa của việc giảm giá và khả năng duy trì nguồn cung.

Một điểm mới đáng chú ý trong quản lý thị trường xăng dầu là ứng dụng “Quanh tôi” do Bộ Công Thương ra mắt từ ngày 1/6/2026. Theo đó, ứng dụng cho phép người dân tra cứu cửa hàng xăng dầu gần nhất, địa chỉ, chỉ đường, tình trạng hoạt động, chủng loại nhiên liệu và giá bán.

“Quanh tôi” là một công cụ hữu ích để biến quyền lựa chọn của người tiêu dùng thành sức ép cạnh tranh thực tế. Thay vì chỉ biết giá niêm yết tại một cửa hàng quen thuộc, người dân có thể tham khảo các điểm bán lân cận, cân nhắc mức giá và khoảng cách di chuyển. Doanh nghiệp vì thế có thêm động lực cải thiện giá bán, dịch vụ và chất lượng phục vụ. Đây là hướng đi phù hợp với chuyển đổi số: thông tin minh bạch hơn, quyết định mua hàng chủ động hơn và hoạt động quản lý có thêm dữ liệu để theo dõi.

Động thái giảm giá của Petrolimex và PVOIL vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài vài trăm đồng giảm trên mỗi lít xăng. Đây là tín hiệu tích cực về tinh thần chia sẻ, đồng thời mở ra cơ hội kiểm chứng khả năng cạnh tranh của thị trường xăng dầu trong giai đoạn hoàn thiện thể chế. Nhưng phép thử thực sự không nằm ở việc doanh nghiệp giảm giá trong một kỳ điều hành, mà ở khả năng duy trì cạnh tranh công bằng, minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng và bảo đảm nguồn cung bền vững.

Một cơ chế thị trường hiện đại không đòi hỏi Nhà nước làm thay doanh nghiệp, cũng không có nghĩa để thị trường tự vận hành mà thiếu điều tiết. Vai trò của Nhà nước là kiến tạo luật chơi, bảo đảm cạnh tranh, giám sát rủi ro và bảo vệ lợi ích công cộng; vai trò của doanh nghiệp là chủ động, hiệu quả và có trách nhiệm; còn người tiêu dùng được tiếp cận thông tin đầy đủ để thực sự có quyền lựa chọn.

Nếu những nguyên tắc ấy được thể chế hóa đồng bộ, việc tự chủ giá có thể trở thành động lực đổi mới thị trường xăng dầu. Khi đó, mỗi quyết định giảm giá không chỉ giúp người dân tiết kiệm một khoản chi phí, mà còn góp phần xây dựng một thị trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, vận hành hiệu quả và bảo đảm an ninh năng lượng trên phạm vi cả nước.

Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu đã trải qua trình soạn thảo trong hơn hai năm với rất nhiều lần lấy ý kiến. Theo kế hoạch, Dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện để trình Chính phủ ban hành trong tháng 10 này.