Tin Khu Vực
Theo Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, khu vực biên giới là không gian sinh tồn, là chủ quyền thiêng liêng, là bất khả xâm phạm. Sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của các cấp, các ngành, của cả hệ thống chính trị, của toàn dân và toàn quân; trong đó Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách.
Quán triệt sâu sắc các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, suốt 10 năm qua, hành trình xây dựng thế trận biên phòng toàn dân của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã in đậm dấu ấn trên dải đất 265,165 km đường biên giới và 101 cột mốc miền phên dậu, nơi có 20 dân tộc anh em cùng sinh sống tại 172 bản làng. Trong đó, nhiệm vụ gìn giữ chủ quyền luôn gắn liền với từng nhịp sống của người dân.
Và với những người lính quân hàm xanh nơi đây, việc gìn giữ biên cương còn bắt đầu từ điều giản dị: làm sao để bà con có cái ăn, cái mặc đủ đầy, có tương lai ngay trên mảnh đất quê hương, để không ai còn phải nghĩ đến chuyện rời bản, vượt biên tìm kế sinh nhai.
Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cùng chỉ huy các đồn trao đổi với ông Vàng A Tủa, dân tộc Mông, Bí thư Chi bộ bản Sin Suối Hồ - người tiên phong, gương mẫu trong vận động bà con phát triển kinh tế.
Giúp dân nhưng không làm thay dân
Xuyên suốt hai kỳ trước: “Từ câu chuyện 'lấy ngắn nuôi dài' trên đỉnh Ngài Thầu”; “Bữa cơm bán trú và chuỗi liên kết vùng”: những luống rau, luống sâm đầu tiên trên đỉnh Ngài Thầu và chuỗi liên kết đưa nông sản sạch vào bếp ăn học đường luôn có vai trò đồng hành của Bộ đội Biên phòng, cùng làm, cùng hỗ trợ bà con.
Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cùng bà con gieo những luống rau đầu tiên tại bản Ngài Thầu.
Lãnh đạo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh khẳng định: “Bộ đội Biên phòng thì không làm hộ Nhân dân, mà đồng hành cùng với bà con Nhân dân... là những người đồng hành, kết nối các nguồn lực”.
Cách làm ấy cũng chính là tinh thần mà Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đề nghị tại Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015-2025: Đổi mới tư duy và phương thức triển khai các mô hình, chương trình, phong trào. Bảo đảm thực chất, ý nghĩa, lan tỏa sâu rộng; chuyển mạnh từ "hỗ trợ trước mắt mang tính từ thiện" sang "tạo sinh kế tự chủ, gắn với chuỗi giá trị và thị trường". Hay nói cách khác là: "Không chỉ cho con cá mà phải cho cả cần câu và hướng dẫn cách câu".
Tại tỉnh Lai Châu, phương châm ấy được cụ thể hóa thành cơ chế sáu chủ thể, thay vì “bốn nhà” như cách gọi quen thuộc: Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt, kết nối - điều phối, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ nhân công, giám sát, xã hội hóa nguồn lực, hỗ trợ phần lớn chi phí hạ tầng; chính quyền lo quy hoạch, đất đai, chính sách; doanh nghiệp hỗ trợ đất tập trung, cây giống, liên kết tiêu thụ; nhà khoa học chuyển giao kỹ thuật; hợp tác xã tổ chức liên kết sản xuất; nhân dân trực tiếp thực hiện, chăm sóc, bảo vệ và thụ hưởng.
Phương châm xuyên suốt là “hỗ trợ để người dân tự làm, tự quản lý, tự phát triển và thụ hưởng”, không phải “cho không”, mà đòi hỏi bà con góp công, chăm sóc, bảo vệ rừng và tham gia chuỗi tiêu thụ.
Trước đó, khi trực tiếp đi thăm mô hình trồng sâm tại bản Ngài Thầu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải cũng đã đánh giá cao cách làm của Bộ đội Biên phòng trong việc đưa người dân trở thành chủ thể của mô hình, đồng thời nhấn mạnh, đây là hướng phát triển có ý nghĩa cả về kinh tế, xã hội và quốc phòng - an ninh.
An sinh phát triển, đời sống nâng cao giúp người dân yên tâm gắn bó với bản làng, cùng Bộ đội Biên phòng bảo vệ vững chắc các cột mốc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Kinh tế đi cùng quốc phòng, an ninh
Nếu rau xanh, chăn nuôi ngắn ngày là lời giải trước mắt, thì sâm Lai Châu là chiến lược dài hơi, gắn bó mật thiết với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền.
Thông tin về số liệu toàn tỉnh Lai Châu, hiện có khoảng 30.000 ha đất và rừng phù hợp trồng sâm, trong đó hơn 20.300 ha rất phù hợp, tập trung trên dãy Pu Si Lung và Pu Sam Cáp, ở độ cao 1.400-2.200 m. Năm 2013, các nhà khoa học đã phát hiện tại đây nguồn gen sâm đặc biệt quý hiếm, chứa tới 52 loại saponin, trong đó saponin MR2 có thể lên tới 7,78% ở cây tuổi cao; Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu khẳng định: “Phát triển dược liệu nói chung và sâm Lai Châu nói riêng là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”.
Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 19/5/2024 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu cũng xác định mục tiêu, phát triển Sâm Lai Châu thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao, là sản phẩm chủ lực của tỉnh, mang thương hiệu sản phẩm quốc gia; góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn.
Tỉnh Lai Châu đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành khoảng 3.000 ha vùng trồng sâm. Đến nay, tỉnh đã bảo tồn khoảng 1.700 cây mẹ ngoài tự nhiên, gây trồng hơn 21.000 cây, thu hút 46 tổ chức và hơn 200 hộ đầu tư trên hơn 150 ha, với 120 mã số cơ sở trồng, gần 6 triệu cây giống.
Trên cơ sở Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 1/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ, Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 19/5/2024 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu về "Phát triển sâm Lai Châu giai đoạn 2024-2030 định hướng đến năm 2035" và các chủ trương của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng về tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh; từ năm 2024, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã chỉ đạo 13 đồn trồng thí điểm sâm, mỗi đồn 100 m², vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm.
Ngày 10/4, Ban Chỉ huy ban hành Kế hoạch 697/KH-BCH "Triển khai mô hình “Bộ đội Biên phòng tỉnh giúp Nhân dân trồng cây sâm Lai Châu để phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”, hướng tới bảo tồn, phát triển và trồng mới các giống dược liệu có giá trị y tế và giá trị kinh tế cao theo hướng cơ bản, ổn định, gắn mô hình trồng sâm Lai Châu với công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân khu vực biên giới của tỉnh phát triển kinh tế, xóa đối giảm nghèo, bảo tồn và phát triển nhóm cây dược liệu quý...
Qua 22 lượt khảo sát tại 11 xã, 172 bản, bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu, độ cao khoảng 1.700 m, được đơn vị chọn làm mô hình điểm theo phương châm “làm chắc từng bước, hiệu quả đến đâu nhân rộng đến đó”. Sau khi mô hình thành công, các đồn Biên phòng sẽ tham mưu thành lập các hợp tác xã.
Để mô hình đến được từng hộ dân, các đơn vị tổ chức 52 hội nghị tập trung, 51 buổi tuyên truyền tại thôn bản, cùng 156 lượt cán bộ xuống từng hộ vận động.
Kết quả, 54 hộ tự nguyện đăng ký, trong đó 27 hộ nghèo, 16 hộ cận nghèo, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số. 89 nhà giàn, mái che được dựng trên tổng diện tích 11.000 m²; hơn 55.000 cây giống được trồng thực nghiệm với tỷ lệ sống khoảng 85%.
Trong quá trình thực hiện, đơn vị đã huy động gần 5.000 ngày công từ 120 lượt cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân; giá trị hỗ trợ giống, vật tư ước khoảng 4,5 tỷ đồng.
Mỗi luống sâm, luống rau trên đỉnh Ngài Thầu gửi gắm mục tiêu sâu xa: giữ chân người dân ở lại với bản làng, với đường biên.
Chống di cư tự do, giữ vững “cột mốc sống”
Đằng sau những con số về diện tích, cây giống, ngày công là một mục tiêu sâu xa hơn: giữ chân người dân ở lại với bản làng, với đường biên. Lãnh đạo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh nhìn nhận, các mô hình sinh kế “chống được tình trạng xuất nhập cảnh trái phép, làm thuê của bà con Nhân dân, điều đó cũng góp phần giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới của tỉnh”; đồng thời “củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền và lực lượng vũ trang; xây dựng thế trận lòng dân vững chắc”.
Khi kinh tế hộ ổn định hơn nhờ những luống rau cho thu hoạch đều đặn, những luống sâm hứa hẹn tương lai dài hạn, người dân có thêm lý do bám đất, bám bản, bám rừng. Chính họ, những người ngày ngày lên nương, xuống ruộng sát đường biên, cũng là “tai mắt” quan trọng giúp Bộ đội Biên phòng nắm tình hình, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
“Khi đời sống ổn định và niềm tin ngày càng bền chặt, chính mỗi người dân Ngài Thầu đã trở thành những ‘cột mốc sống’, tích cực phối hợp cùng lực lượng Biên phòng giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”, ông Lê Văn Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu chia sẻ.
Cách gọi “cột mốc sống” cũng là quan điểm được Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh: “Mỗi người dân là một cột mốc sống bảo vệ biên cương”, thể hiện mối quan hệ máu thịt giữa quân và dân nơi tuyến đầu Tổ quốc, và lý giải vì sao các mô hình giúp dân phát triển kinh tế luôn gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng “thế trận lòng dân”, củng cố nền biên phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân.
Tuy nhiên, đối với mô hình điểm, chúng ta cũng cần thêm thời gian để trả lời mà không vội chạy theo thành tích; như lời khẳng định của Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu: “Quan điểm của Bộ đội Biên phòng chúng tôi là vừa làm vừa đúc rút kinh nghiệm, không nóng vội chạy theo thành tích, mà kiên trì từng bước, chắc đến đâu nhân rộng đến đó”.
Phát triển dược liệu nói chung và sâm Lai Châu nói riêng là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lai Châu.
Giai đoạn 2026-2030, Bộ đội Biên phòng tỉnh xác định lộ trình: xây thêm 3-5 mô hình điểm mới; hỗ trợ 1.000-3.000 hộ dân, tương đương 10-30 ha; xây ít nhất một vườn bảo tồn nguồn gen và 3-5 vườn ươm giống; hình thành 10-20 ha vùng trồng sâm dưới tán rừng theo hướng liên kết chuỗi giá trị. Mục tiêu đi kèm: giảm 20-30% tỷ lệ hộ nghèo trong nhóm hộ tham gia đề án; 100% hộ ký cam kết bảo vệ rừng và bảo vệ đường biên.
Chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh tại Văn bản số 8090/UBND-VX ngày 21/9/2026 về sơ kết mô hình điểm Ngài Thầu, nghiên cứu nhân rộng ra các xã biên giới là cơ sở quan trọng để lộ trình ấy từng bước thành hiện thực.
Từ đỉnh Ngài Thầu, nơi những luống rau, luống sâm đầu tiên vừa lên xanh, đến bếp ăn ấm nóng của học sinh bán trú vùng biên và xa hơn là những cánh rừng già nơi cây sâm quý đang được ươm mầm dưới tán lá, tất cả cùng nói nên một triết lý giản dị mà bền vững: "Dân yên thì biên ổn".
Khi người dân không còn phải tha hương tìm kế sinh nhai, khi mỗi hộ gia đình đều có trách nhiệm và quyền lợi gắn với mảnh đất, cánh rừng quê hương, thì đường biên giới sẽ luôn được giữ vững bằng chính sự gắn bó máu thịt của hàng chục nghìn con người đang ngày đêm sinh sống, lao động nơi tuyến đầu Tổ quốc; đó cũng là điều mà cả ba kỳ của loạt bài “Điểm tựa sinh kế vùng biên” muốn khắc họa: sự thấu hiểu những nhọc nhằn, gian khó của người lính quân hàm xanh đang từng ngày góp sức dựng xây vùng biên giới xanh tươi.
Từ một luống rau xanh với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, một bữa cơm bán trú ấm áp và sự đồng hành, hỗ trợ bền bỉ của Bộ đội Biên phòng, chính quyền, doanh nghiệp và Nhân dân, tất cả đang cùng viết tiếp câu chuyện giữ vững phên dậu Tổ quốc từ những điều giản dị nhất. Đó cũng là cách những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu hiện thực hóa lời nhắn gửi của Đại tướng Phan Văn Giang: “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc anh em là ruột thịt; thắt chặt tình đoàn kết quân - dân, củng cố thế trận lòng dân vững chắc”.