Dịch tả lợn châu Phi: Thị trường thế giới sẽ hụt nguồn cung

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), Trung Quốc là nhà sản xuất thịt lợn lớn nhất thế giới, với khoảng 433 triệu con lợn. Và việc mất một nửa số lượng lợn có thể đẩy giá tăng thêm tới 70%. Các chuyên gia phân tích cho rằng, sản xuất thịt lợn sẽ giảm ở Trung Quốc trong năm nay và năm tới, mà khó có bất kỳ quốc gia nào trên thế giới hoặc thậm chí cả thị trường thế giới có thể bù đắp khoảng cách nguồn cung này, ngay cả sau khi tăng nhập khẩu thì nguồn cung vẫn thiếu hụt. Trung Quốc ước tính có khoảng 200.000 tấn thịt lợn trong kho dự trữ, quá nhỏ so với nhu cầu của thị trường thịt lợn lớn nhất thế giới. Do vậy, khách hàng Trung Quốc buộc chấp nhận mức thuế cao khi chuyển sang nhập khẩu thịt lợn từ Mỹ.

Dịch tả lợn châu Phi tác động đến nguồn cung thịt lợn

Trước khi chiến tranh thương mại bắt đầu, xuất khẩu thịt lợn của Mỹ sang Trung Quốc phải chịu thuế nhập khẩu 12%. Hai đợt thuế quan với thuế suất 25% đã khiến mức thuế lên tới 62%. Tuy nhiên, mặc dù chi phí gia tăng rất lớn, người mua Trung Quốc đã bắt đầu đặt hàng các sản phẩm thịt lợn của Mỹ một lần nữa vào tháng 3 vì dự đoán thiếu hụt và với hy vọng rằng, khi các lô hàng được thực hiện, thuế quan sẽ được nới lỏng như một phần của thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung. Trong tuần đầu tháng 3, Trung Quốc đã mua 23.846 tấn thịt lợn Mỹ, gấp khoảng 8 lần số tiền nhập khẩu một tuần trước đó.

Theo dữ liệu mới nhất từ Hải quan Trung Quốc, bất chấp thuế quan áp đặt năm ngoái, Trung Quốc vẫn nhập khẩu 10.917 tấn thịt heo sữa và 12.212 tấn thịt lợn từ Mỹ trong 2 tháng đầu năm 2019. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm ngoái, khối lượng nhập khẩu đã giảm lần lượt 30,8% và 65,1%. Canada là một trong những nhà cung cấp lớn trong năm 2018, sau Đức và Tây Ban Nha, và chiếm 13,4% lượng thịt lợn nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2018. Nhưng theo Cơ quan xúc tiến xuất khẩu Canada, xuất khẩu thịt lợn đã tăng lên trong vài tháng qua.

Các thị trường nông sản khác cũng đang chuẩn bị cho tác động từ sự bùng phát của dịch tả lợn châu Phi, bao gồm cả buôn bán đậu tương là nguồn cung số lượng lớn để phục vụ ngành chăn nuôi gia súc ở Trung Quốc. Nhập khẩu đậu tương trong 3 tháng đầu năm 2019 đã giảm 14,4% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 16,75 triệu tấn. USDA cũng hạ ước tính nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc xuống 88 triệu tấn trong năm nay, giảm 6,1 triệu tấn so với năm ngoái. Đây sẽ là mức giảm đầu tiên đối với nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc kể từ hơn 15 năm qua.

Theo Rabobank, sản lượng thịt lợn Trung Quốc hiện bị thiệt hại từ 25% đến 35%. Khoản lỗ này lớn hơn ít nhất 30% so với sản xuất thịt lợn hàng năm của Mỹ và lớn gần bằng nguồn cung thịt lợn hàng năm của châu Âu. Ngoài ra, Rabobank dự kiến thiệt hại sản xuất sẽ vượt quá 10% tại Việt Nam - một trong những nguồn quan trọng cho Trung Quốc.

Vấn đề của ngành chăn nuôi Trung Quốc là rất khó để khôi phục mức sản xuất bình thường trong vài năm tới khi nguy cơ tái nhiễm bệnh rất cao. Ngành công nghiệp thịt lợn Trung Quốc sẽ khác đi nhiều trong tương lai tới. Việc xây dựng các cơ sở kỹ thuật đầy đủ của ngành chăn nuôi và chế biến thịt lợn đòi hỏi sẽ mất nhiều năm.

Trong ngắn hạn, người tiêu dùng Trung Quốc ăn nhiều thịt gà, vịt, trứng và thịt bò, đơn giản vì thịt lợn sẽ không có sẵn. Một số người tiêu dùng đã chuyển sang thịt gà vì sợ dịch tả lợn, mặc dù thực tế là không có rủi ro về sức khỏe con người. Điều này phản ánh sự thiếu tin tưởng của người tiêu dùng Trung Quốc sau một số vụ bê bối liên quan đến thực phẩm.

Khi nguồn cung thịt lợn thiếu hụt thì Trung Quốc sẽ phải chấp nhận trả giá cao để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, Chính phủ Trung Quốc sẽ tìm giải pháp để kiềm chế giá thịt lợn ở mức chịu đựng được. Việc tăng xuất khẩu thịt lợn từ các nước sang Trung Quốc cũng không có gì đảm bảo vì nguy cơ dịch bệnh tả lợn châu Phi có thể xuất hiện ở các nước này, sẽ làm gián đoạn xuất khẩu và khiến các nhà sản xuất thua lỗ.