Longform
Để xúc tiến thương mại là "bà mối mát tay" kết nối cung cầu

Thứ bảy, 14/05/2022 - 13:05

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu
Để xúc tiến thương mại là

Để có được góc nhìn mới mẻ, khách quan về công tác xúc tiến thương mại, dịp kỷ niệm 71 năm ngành Công Thương (14/5/1951 - 14/5/2022), Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi nhanh với bà Phạm Thị Ngọc Thủy - Giám đốc điều hành Văn phòng Ban nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, cơ quan tập hợp tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.

------------------------------------

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Hoạt động xúc tiến thương mại được đánh giá như “bà mối” góp phần tháo gỡ khó khăn, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Bà nhìn nhận như thế nào về đóng góp của ngành Công Thương nói chung và hoạt động xúc tiến thương mại nói riêng trong thời gian qua, đặc biệt trong thời gian hơn 2 năm Việt Nam phòng, chống dịch Covid-19?

Trong hơn 2 năm qua, dịch Covid-19 đã tác động rất lớn tới công tác xúc tiến thương mại, nhiều hoạt động giao thương như hội chợ, triển lãm trực tiếp trong và ngoài nước... bị gián đoạn do dịch bệnh diễn biến phức tạp.

Tuy nhiên, nhìn nhận ở góc độ tích cực, tôi cho rằng, các cơ quan xúc tiến thương mại từ trung ương đến địa phương, từ các đơn vị Công và Tư đã rất nỗ lực để thích ứng và linh hoạt trong bối cảnh dịch Covid-19.

Về một số điểm sáng trong hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tiên phải kể đến sự đổi mới, đa dạng hóa phương thức xúc tiến thương mại. Nếu như trước đây, công tác xúc tiến thương mại vẫn thường chỉ làm theo phương thức truyền thống thông qua việc tổ chức các hội chợ, hội nghị, triển lãm… thì hiện đã được triển khai đa dạng, kết hợp linh hoạt trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số dưới dạng số hóa. Đây là một yếu tố rất quan trọng giúp cho hoạt động xúc tiến thương mại không bị gián đoạn. Doanh nghiệp tìm được những thị trường mới, đối tác mới để duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh.

Để xúc tiến thương mại là

Thứ hai, công tác xúc tiến thương mại đã được đẩy mạnh ở thị trường mà Việt Nam đã ký kết các FTA. Do đó, các doanh nghiệp có thông tin nhiều chiều hơn, mở rộng phát triển trên nhiều lĩnh vực, từ nông sản, thực phẩm đã qua chế biến đến các mặt hàng cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, dệt may, da giày, logistics… Điều này giúp doanh nghiệp vừa duy trì và phát huy được các thị trường chủ lực, đồng thời mở ra được những thị trường mới.

Thứ ba, đặc điểm tiêu thụ nông sản của Việt Nam chủ yếu là mặt hàng tươi, các mặt hàng qua chế biến vẫn còn hạn chế. Trong bối cảnh dịch Covid-19 vừa qua, việc tiêu thụ nông sản, đặc biệt là các nông sản có sản lượng lớn và có tính mùa vụ cao được quan tâm tháo gỡ

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Ngoài ra, theo Công ty Tư vấn Chiến lược và Định giá thương hiệu độc lập hàng đầu thế giới Brand Finance, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, trong khi nhiều quốc gia trên thế giới không duy trì được giá trị thương hiệu quốc gia, Việt Nam vẫn duy trì được vị trí thứ 33/100 Top giá trị thương hiệu mạnh. Giá trị thương hiệu năm 2021 tăng 21,6% so với năm 2020.

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Dù đây chỉ là đánh giá của tổ chức độc lập và có thể chưa bao hàm toàn diện hết các vấn đề, tuy nhiên, kết quả trên cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc xây dựng quảng bá, thương hiệu và nòng cốt là Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam. Đó chính là một phần công sức của những người đã và đang làm hoạt động xúc tiến thương mại.

Hiện, dịch Covid-19 đã dần được kiểm soát, Việt Nam đang trong giai đoạn bình thường mới với những tín hiệu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, vậy bài toán đặt ra hiện nay đối với công tác xúc tiến thương mại là gì, thưa bà?

Đối với hoạt động xúc tiến thương mại, các doanh nghiệp mong muốn các cơ quan nhà nước có thể đồng hành và đánh giá được những xu hướng mới hình thành sau đại dịch do thói quen tiêu dùng, các chuỗi cung ứng và nhu cầu đơn hàng thay đổi. Trong đó, những thay đổi về mặt hành vi bao gồm việc người tiêu dùng sử dụng nền tảng số đã tăng vọt. Tất cả những sự chuyển dịch đòi hỏi phải đánh giá lại thị trường, có như vậy công tác xúc tiến thương mại mới đạt được hiệu quả.

Thứ hai, bên cạnh việc duy trì các thị trường truyền thống, chúng ta cần đánh giá các thị trường ngách, bởi sự đứt gãy chuỗi cung ứng trong bối cảnh đại dịch sẽ tạo ra cả thách thức và cơ hội.

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Cơ hội ở đây là gì? Đó có thể là các thị trường rất ngách, là những thị trường rất tiềm năng mà chúng ta chưa biết rõ. Do đó, doanh nghiệp mong muốn công tác xúc tiến thương mại cần có sự phối hợp chặt chẽ ở cả khối Công và khối Tư để tìm xem đâu thực sự là lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam.

Để xúc tiến thương mại là

Với công tác xúc tiến thương mại, câu chuyện của nền tảng số giải quyết được rất nhiều bài toán trong bối cảnh dịch Covid-19 như thời gian, sự linh hoạt, tốc độ… nhưng có những ngành hàng vẫn cần hoạt động xúc tiến dưới dạng hình thức truyền thống như hội chợ, triển lãm thương mại chuyên đề... tuy nhiên doanh nghiệp cho rằng phải đổi mới ngay trong chính những hình thức đã hết sức quen thuộc này.

Điển hình như ngành chế biến gỗ, hiện một số doanh nghiệp tự tin cho biết họ có thể là người dẫn dắt chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, ngoài việc doanh nghiệp nỗ lực thể hiện năng lực của mình với đối tác thì đây phải là bài toán của quốc gia. Ngành chế biến gỗ cần những khu triển lãm theo chuyên đề đặc biệt lớn, để có thể trưng bày không chỉ sản phẩm mà còn là nơi thể hiện được năng lực trong nhiều khâu khác nhau, minh chứng cho khả năng đáp ứng của ngành gỗ Việt trong nhiều khâu quan trọng của chuỗi.

Tương tự, đối với ngành dệt may - da giày, chúng ta phải nhìn ở góc độ công nghiệp thời trang và cần những khu triển lãm chuyên nghiệp để tiếp cận theo tư duy này, có như vậy, tiếng nói và sức mạnh trong việc trao đổi, đàm phán, xúc tiến thương mại sẽ khác với việc từng ngành dệt may hay da giày đi chào hàng riêng.

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Năm 2022, nhiều tổ chức trong nước và quốc tế dự báo kinh tế thế giới và Việt Nam sẽ phục hồi, nhu cầu tiêu dùng gia tăng. Đây là cơ hội cho sản xuất và xuất khẩu tiếp đà tăng trưởng. Để tận dụng tốt cơ hội này, hoạt động xúc tiến thương mại cần tiếp tục được đổi mới như thế nào, nhất là đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động này, thưa bà?

Trước khi trả lời câu hỏi này tôi xin chia sẻ một câu chuyện thực tế. Có một tham tán thương mại gọi về cho tôi và cho biết khi họ muốn hỗ trợ cho doanh nghiệp nước bạn – ở thị trường mà họ đang chịu trách nhiệm theo dõi, hỗ trợ - tìm hiểu các đối tác trong nước để triển khai các hoạt động xúc tiến thì gặp trục trặc. Bởi lẽ, họ có thể tìm đầu mối doanh nghiệp nông nghiệp hay doanh nghiệp sản xuất hạt điều, tuy nhiên, họ lại “tắc” thông tin khi tìm kiếm doanh nghiệp sản xuất hạt điều hữu cơ.

Để xúc tiến thương mại là

Điều này cho thấy chúng ta đang thiếu các cơ sở dữ liệu chuyên ngành để giúp cho các hoạt động xúc tiến thương mại đi vào trọng tâm, trọng điểm, đúng đối tượng, chi tiết cụ thể.

Chuyển đổi số được đánh giá là cầu nối giao thương không thể thiếu trong thời gian qua. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp cho rằng, việc này không còn là lựa chọn “nên hay không” mà là bắt buộc phải làm. Tuy nhiên, trong công tác triển khai thực hiện thì vẫn “mạnh ai nấy làm” và doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, bế tắc.

Trong đó, cơ quan quản lý nhà nước phải làm đầu mối và tính đến xây dựng nền tảng chung đồng bộ hoặc kết hợp với các đối tác tư nhân đã và đang có sẵn nền tảng để có thể phát triển thành nền tảng chung, đồng bộ. Từ đó, các doanh nghiệp gắn kết những nền tảng đặc thù, chuyên ngành của họ vào đó thay vì từng mảnh ghép rời rạc như hiện tại.

Bên cạnh những platform (nền tảng) như vậy thì phải có cơ sở dữ liệu chuyên ngành như đã đề cập ở trên. Xây dựng cơ sở dữ liệu là bài toán không dễ, đòi hỏi phải chuyên tâm và thực sự nghiêm túc nhưng nếu không làm thì chúng ta sẽ khó mà có sự bứt phá.

Chúng ta cũng cần hiểu rằng các đối tác nước ngoài sẽ không chờ đợi mình thay đổi. Và ở các nước họ luôn sẵn sàng các loại thông tin để hỗ trợ cho hoạt động xúc tiến thương mại dưới hình thức trả phí hoặc miễn phí. Do vậy, nếu mình không có thông tin mà đối tác cần thì chắc chắn sức cạnh tranh, khả năng thu hút nhà mua hàng sẽ bị đánh giá thấp so với các đối thủ cạnh tranh.

Vì thế, bên cạnh việc nhìn nhận sự cần và bức thiết trong chuyển đổi số thì cần phải định hướng chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại phải đi kèm với những yêu cầu nhất định như vậy để có mục tiêu rõ ràng hướng đích.

Để xúc tiến thương mại là

Như bà vừa chia sẻ, làm cơ sở dữ liệu là bài toán rất vất vả, vậy giải pháp cần triển khai là gì, thưa bà?

Đúng là việc này không dễ, do đó, song song với việc thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại truyền thống, các cơ quan xúc tiến thương mại cần phải tính toán một cách nghiêm túc, bài bản về việc đẩy mạnh chuyển đổi số.

Qua quan sát thực tế, nhiều hiệp hội doanh nghiệp đã và đang tự ứng dụng công nghệ số và hoạt động xúc tiến thương mại khá tốt. Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) là một trong những hiệp hội, ngành hàng sản xuất nỗ lực, đi đầu trong xây dựng, vận hành các nền tảng số, xây dựng hệ dữ liệu của doanh nghiệp thành viên... Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta muốn thông tin dữ liệu của cả ngành gỗ thì sẽ như thế nào? Thông tin của các doanh nghiệp phụ trợ ngành gỗ ở đâu? Tôi cho rằng, việc này phải cần vai của các cơ quan Trung ương chứ từng hiệp hội, từng doanh nghiệp không đủ sức để thực hiện.

Để làm được sẽ cần sự tham gia của rất nhiều Bộ ngành, địa phương, trong đó rất cần một “nhạc trưởng” và ngành Công Thương là đơn vị phù hợp, giống như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mà Bộ Công an đang là đơn vị chủ trì. Từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, các cơ quan chức năng liên quan đang triển khai kết nối rất nhiều hoạt động khác trên nền tảng, dữ liệu đấy và với mảng thương mại, xúc tiến thương mại, doanh nghiệp cũng kì vọng như thế với vai trò của ngành Công Thương. Phải có cơ quan đầu mối, chủ trì hoạch định bài toán chung thì mọi việc mới dần rõ nét.

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu

Phát huy vai trò ‘cầu nối’ giao thương từ xúc tiến thương mại, theo bà, yếu tố quan trọng nhất là gì?

Thực ra xúc tiến thương mại chúng ta vẫn chủ yếu làm theo mô hình, cách thức thói quen cũ. Việc này bắt nguồn từ ngân sách nhà nước thường không dễ để chi tiêu linh hoạt. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, doanh nghiệp không hoàn toàn dựa vào nguồn lực của nhà nước mà họ có thể tự làm, song điều họ mong chờ nhất là cơ quan xúc tiến thương mại hỗ trợ thiết kế các chương trình thực sự phù hợp, cũng như là cầu nối gắn kết cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam với nhà mua hàng quốc tế một cách thường xuyên, liên tục thay vì làm dàn trải.

Trong đó, công tác xúc tiến thương mại cần đẩy mạnh nâng cao chất lượng, đi vào các thị trường ngách, thị trường trọng tâm, trọng điểm giúp doanh nghiệp thấy rõ sự chuyển đổi tiêu dùng, thị trường trong và sau đại dịch Covid-19.

Bên cạnh các hoạt động đang thực hiện, cơ quan xúc tiến thương mại có thể điều chỉnh để dồn lực nhiều hơn, đáp ứng các mục tiêu mà doanh nghiệp kỳ vọng, trọng tâm.

Đặc biệt, tôi kỳ vọng sự hợp tác của khối Công - Tư sẽ chặt chẽ hơn, từ đó tìm ra bài toán trọng tâm xúc tiến thương mại là gì, ưu tiên nào cần thực hiện trước khi mà nguồn lực còn hạn hẹp. Xúc tiến thương mại cần phải bắt đầu đổi mới từ những câu chuyện này, thay vì chỉ dựa trên kế hoạch và thói quen cũ.

Xin cảm ơn bà!

Nội dung, ảnh: Nguyễn Hạnh

Đồ họa: Trang Anh

Trang Anh

Có thể bạn quan tâm

Ngành điều cần làm gì để duy trì vị trí số 1 tại thị trường EU

Ngành điều cần làm gì để duy trì vị trí số 1 tại thị trường EU

Vị trí thống trị của hạt điều Việt Nam tại thị trường EU nguy cơ bị đe doạ bởi chuỗi cung ứng có điểm thay đổi với sự tham gia của một số quốc gia cạnh tranh.
Kết quả các hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam tại Kolkata- Ấn Độ

Kết quả các hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam tại Kolkata- Ấn Độ

Đại sứ quán Việt Nam phối hợp Phòng Thương thương mại và Công nghiệp tại Kolkata tổ chức 2 sự kịện hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch vào Việt Nam.
Mời tham dự Hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam tại Ấn Độ

Mời tham dự Hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam tại Ấn Độ

Ngày 13/5/2022, Thương vụ Việt Nam phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp tại Kolkata tổ chức hội nghị xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam.

Xem thêm

Để xúc tiến thương mại là "bà mối mát tay" kết nối cung cầu

Để xúc tiến thương mại là "bà mối mát tay" kết nối cung cầu

Để xúc tiến thương mại là 'bà mối mát tay' kết nối cung cầu
TS. Vũ Tiến Lộc: Bộ Công Thương phải giữ vai trò “kiến trúc sư trưởng” trong hình thành chuỗi cung ứng

TS. Vũ Tiến Lộc: Bộ Công Thương phải giữ vai trò “kiến trúc sư trưởng” trong hình thành chuỗi cung ứng

TS Vũ Tiến Lộc cho biết, Bộ Công Thương phải giữ vai trò "kiến trúc sư trưởng" trong hình thành chuỗi cung ứng.
Quảng Ninh: Hành trình khẳng định vị trí “quán quân” PCI 5 năm liên tiếp

Quảng Ninh: Hành trình khẳng định vị trí “quán quân” PCI 5 năm liên tiếp

17 năm Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được công bố thì 5 năm (2017-2021) Quảng Ninh đoạt ngôi vị “quán quân” và 9 năm liên tiếp (2013-2021) nằm trong
Chuyển đổi năng lượng: Công nghệ là “chìa khóa” then chốt

Chuyển đổi năng lượng: Công nghệ là “chìa khóa” then chốt

Trong quá trình chuyển đổi năng lượng, Việt Nam ngày càng chú trọng mạnh mẽ hơn đến việc giảm phát thải cacbon trong ngành điện.
Bức tranh sản xuất công nghiệp: Những tỉnh thành nào đang bứt phá?

Bức tranh sản xuất công nghiệp: Những tỉnh thành nào đang bứt phá?

Bức tranh sản xuất công nghiệp đã có nhiều gam màu sáng với những tín hiệu tích cực cho thấy kinh tế Việt Nam tiếp tục phục hồi và bắt đầu tạo được “sức bật” mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự phục hồi là không đồng đều khi sản xuất công nghiệp tại một số địa phương như Ninh Thuận, Hải Phòng… có đột phá mạnh mẽ nhưng một số địa phương lại nằm trong top có chỉ số sản xuất công nghiệp giảm mạnh nhất năm 2021.
Mũi tiến công trên biển mùa xuân 1975: Thu non sông về một mối

Mũi tiến công trên biển mùa xuân 1975: Thu non sông về một mối

Hướng tiến công chiến lược trên biển để giải phóng quần đảo Trường Sa và các đảo ở vùng biển phía Nam thuộc chủ quyền của Việt Nam trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 là dấu mốc chói lọi của lịch sử dân tộc, mở ra cơ hội để ta làm chủ một vùng biển rộng lớn, kiểm soát được các đảo ven bờ và xa bờ vốn thuộc chủ quyền Việt Nam…
Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Trong thời gian vừa qua, hệ thống điện quốc gia đã thiếu hụt hàng nghìn MW nhiệt điện than cho sản xuất do nhiều nhà máy dừng, giảm phát vì thiếu than. Trước tình hình đó, ngay trong những ngày đầu tiên của tháng 4, Bộ Công Thương đã có nhiều hoạt động nhằm tháo gỡ khó khăn, đảm bảo cung ứng điện trên cả nước trong thời gian tới.
[Longform] Ông Tây mê Tết Việt

[Longform] Ông Tây mê Tết Việt

Đào, mai khoe sắc, người dân đi lễ chùa, xin chữ đầu năm, ánh mắt, nụ cười rạng rỡ, không khí đầm ấm, quây quần đoàn viên chiều 30 Tết … là những hình ảnh ấn tượng, khơi dậy cảm xúc đặc biệt của Tết cổ truyền Việt Nam đối với ông Erwin R. Popov – Giám đốc điều hành khách sạn Hà Nội Daewoo.
10 dự đoán kinh tế hàng đầu cho năm 2022: Nhiều chuyển đổi

10 dự đoán kinh tế hàng đầu cho năm 2022: Nhiều chuyển đổi

Nền kinh tế toàn cầu đã thực hiện chuyển đổi từ phục hồi sang mở rộng vào năm 2021 trong bối cảnh hỗn loạn đang diễn ra từ đại dịch Covid-19. Sự phát triển kinh tế không đồng đều tạo ra sự mất cân bằng cung / cầu, dẫn đến sự gián đoạn chuỗi cung ứng chính và lạm phát gia tăng. Vào năm 2022, các chuyên gia kinh tế IHS Market dự đoán rằng các doanh nghiệp sẽ thực hiện nhiều chuyển đổi trong nền kinh tế toàn cầu, bao gồm quá trình chuyển đổi từ kích thích chính sách tài khóa sang kiềm chế, tăng lãi suất và thắt chặt các điều kiện tín dụng, và chuyển đổi năng lượng khó khăn từ hydrocacbon sang năng lượng tái tạo. Trong bối cảnh những chuyển đổi này, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể sẽ chậm lại vào năm 2022, khi một số nền kinh tế lớn tiếp cận hoặc đạt mức toàn dụng. Xung đột địa chính trị sẽ tiếp tục tiềm ẩn những rủi ro đối với triển vọng.
10 sự kiện nổi bật ngành Công Thương năm 2021

10 sự kiện nổi bật ngành Công Thương năm 2021

Vượt qua những tác động không nhỏ bởi dịch bệnh, ngành Công Thương với các quyết sách, hành động quyết liệt và sáng tạo đã có nhiều đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế, mang đến con số tăng trưởng xuất khẩu cao, đảm bảo sản xuất và lưu thông hàng hoá.... Cùng điểm lại 10 sự kiện nổi bật của ngành Công Thương trong năm 2021.