Tin Khu Vực
Ngày 21/9, HĐND TP. Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc Kỳ họp thứ năm HĐND thành phố (kỳ họp chuyên đề) khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Tại kỳ họp, HĐND thành phố xem xét dự thảo nghị quyết quy định trường hợp thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường và nhóm IV đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép không phải thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Nghị quyết được ban hành nhằm triển khai điểm e khoản 2 Điều 37 Luật Phát triển đô thị.
Nhu cầu vật liệu tăng cao, đưa một mỏ vào khai thác mất khoảng 13 tháng
Theo tờ trình của UBND TP. Hồ Chí Minh, thành phố đang triển khai đồng thời nhiều công trình đầu tư công, dự án giao thông, hạ tầng trọng điểm, khiến nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao trong khi khả năng cung ứng từ các nguồn hiện có chưa đáp ứng đầy đủ. Năm 2026, nhu cầu đá xây dựng khoảng 28,16 triệu m³, công suất khai thác 24,16 triệu m³. Cát xây dựng cần 15,26 triệu m³ nhưng công suất khai thác chỉ 1,22 triệu m³; cát san lấp cần 52,89 triệu m³, công suất 2,33 triệu m³; đất san lấp cần 23,67 triệu m³, công suất 14,79 triệu m³. Giai đoạn 2027 – 2030, nhu cầu tiếp tục lên tới 79,4 triệu m³ đá xây dựng và 177,92 triệu m³ cát san lấp.
UBND TP. Hồ Chí Minh nhận định, vấn đề không chỉ nằm ở trữ lượng. Trữ lượng đá xây dựng, đất san lấp còn lại tại các mỏ được cấp phép cơ bản đáp ứng nhu cầu lâu dài, nhưng việc đưa nguồn khoáng sản vào khai thác phụ thuộc nhiều vào tiến độ thủ tục về đầu tư, xây dựng, môi trường, khoáng sản và đất đai.
Năm 2026, nhu cầu cát xây dựng và cát san lấp trên địa bàn TP.HCM lớn hơn nhiều so với công suất khai thác; giai đoạn 2027 – 2030, nhu cầu cát san lấp dự kiến lên tới 177,92 triệu m³.
Trên thực tế, quy trình gồm ba bước, mất khoảng 13 tháng. Bước một, khoảng 6 tháng, hoàn tất thủ tục cấp giấy phép khai thác, từ khảo sát, thăm dò, phê duyệt trữ lượng đến dự án đầu tư, đánh giá tác động môi trường và chủ trương đầu tư. Bước hai, khoảng 7 tháng, thực hiện thủ tục đất đai, gồm bồi thường, giải phóng mặt bằng, quyết định chuyển mục đích sử dụng đất, xác định nghĩa vụ tài chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ký hợp đồng thuê đất. Bước ba là các công việc như cắm mốc ranh giới khai thác, thông báo ngày đưa mỏ vào khai thác, ký quỹ môi trường, nộp tiền cấp quyền khai thác.
Nghị quyết nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị và các chỉ đạo của Thành ủy, trong đó có kết luận của Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang tại các buổi làm việc về giải phóng mặt bằng và cung ứng vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp cho các dự án. Theo đó, TP. Hồ Chí Minh cần nghiên cứu cơ chế cấp quyền khai thác mỏ cho chủ đầu tư nhằm giảm khâu trung gian làm tăng giá vật liệu, ổn định nguồn cung và đẩy nhanh tiến độ dự án; đồng thời rà soát nhu cầu, trữ lượng, ưu tiên tận thu vật liệu từ các công trình đang thi công và khoảng 36 hồ nước, khu vực nạo vét.
Cắt 4/5 nhóm thủ tục đất đai, không miễn nghĩa vụ tài chính
Để tháo gỡ điểm nghẽn, dự thảo quy định các trường hợp thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường và nhóm IV đã được cấp phép, phục vụ công trình, dự án trọng điểm, không phải thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Các nhóm công trình, dự án được xác định trên cơ sở Luật Địa chất và Khoáng sản, Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP và Luật Phát triển đô thị, bảo đảm không mở rộng ngoài phạm vi pháp luật cho phép. Điều kiện áp dụng là tổ chức, cá nhân đã được cấp giấy phép thăm dò hoặc khai thác. Nghị quyết không phân biệt đất do Nhà nước quản lý hay đất thuộc quyền sử dụng của tổ chức, cá nhân và không đặt thêm điều kiện về nguồn gốc, chủ thể quản lý, hình thức sử dụng đất.
Theo UBND thành phố, các trường hợp thuộc phạm vi áp dụng sẽ không phải bồi thường, giải phóng mặt bằng do đa số chủ mỏ đã thỏa thuận xong với người sử dụng đất; không phải lập hồ sơ trình UBND thành phố quyết định chuyển mục đích sử dụng đất; không phải làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ký hợp đồng thuê đất. Cơ chế này cắt giảm 4/5 nhóm thủ tục chính ở bước hai, chỉ còn xác định và hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai, qua đó rút ngắn khoảng 5 tháng so với quy trình hiện hành.
Khai thác đá xây dựng tại một mỏ đá ở TP. Hồ Chí Minh. UBND thành phố đề xuất mỏ khoáng sản đã được cấp phép, phục vụ dự án trọng điểm, không phải thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với miễn, giảm nghĩa vụ tài chính. Tổ chức, cá nhân vẫn phải nộp đầy đủ tiền thuê đất (hoặc các khoản thu từ đất đai tương ứng), tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các nghĩa vụ liên quan theo thông báo của cơ quan thuế, đồng thời thực hiện trách nhiệm cải tạo, phục hồi môi trường. Nguyên tắc này nhằm bảo đảm không thất thu ngân sách.
Về tổ chức thực hiện, UBND TP. Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm triển khai; Thường trực HĐND, các Ban, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND thành phố giám sát. Cơ chế chỉ được áp dụng khi đáp ứng đủ điều kiện, trường hợp sai quy định sẽ bị kiểm tra, xử lý theo pháp luật. Dự thảo đã được Sở Tư pháp thẩm định, kết luận đủ điều kiện trình và được Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố thẩm tra. Kết quả dự kiến là giảm thời gian, thủ tục về đất đai; bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng; đẩy nhanh tiến độ và giải ngân vốn đầu tư công. Việc thi hành không làm tăng biên chế, không phát sinh nhu cầu bổ sung cơ sở vật chất, tài chính.
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, mở rộng thẩm quyền để TP. Hồ Chí Minh chủ động hơn trong quản lý, phát triển đô thị. Kỳ họp xem xét 38 nội dung, gồm 29 nghị quyết quy phạm pháp luật và 09 nghị quyết cá biệt, trong đó 24 nghị quyết cụ thể hóa Luật. Cũng tại kỳ họp, HĐND thành phố xem xét chủ trương giao UBND thành phố làm cơ quan chủ quản đầu tư xây dựng cầu Rạch Dơi nối TP. Hồ Chí Minh với Tây Ninh (tổng mức đầu tư 3.197 tỷ đồng) và chủ trương đầu tư dự án hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc (khoảng 12.107 tỷ đồng).