Tin Khu Vực
Giá vật liệu xây dựng leo thang
Tình trạng khan hiếm và đội giá vật liệu xây dựng đang diễn ra tại nhiều địa phương, giữa bối cảnh hàng loạt công trình giao thông, đô thị và dự án đầu tư công được triển khai đồng thời.
Một mỏ đá tại xã Bà Nà, TP. Đà Nẵng. Ảnh: Nam Trân.
Báo cáo của Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, đến hết quý II/2026, cát và đá xây dựng trên thị trường đã tăng lần lượt 73% và 63% so với cùng kỳ năm trước.
Tại một số mỏ như núi Ông Trịnh của Công ty Cổ phần Phước Hòa Fico, giá đá 1x2 dao động từ hơn 214.000 đồng đến khoảng 225.000 đồng/m³. Giá cát tại các mỏ như 55 xã Xuyên Mộc của Công ty TNHH Dịch vụ xây dựng XD Đại Lộc được ghi nhận trong khoảng 270.000, thậm chí có nơi lên tới 340.000 đồng/m³, đơn cử mỏ cát suối nhánh hồ Dầu Tiếng của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ vận tải Hòa Bình.
Chưa dừng lại ở đó, khi đến tay các cơ sở kinh doanh và nhà thầu, vật liệu xây dựng tiếp tục tăng giá đáng kể. Theo thông tin tham khảo giá được Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh lập ngày 8/7, đá 1x2 được các cơ sở niêm yết ở mức 720.000 - 780.000 đồng/m³, trong khi cát xây dựng có giá từ 450.000 - 480.000 đồng/m³.
Chênh lệch giữa giá tại mỏ, số liệu do cơ quan quản lý công bố và chi phí thực tế đến chân công trình đang gây áp lực lớn cho cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu. Ngoài tiền mua hàng, doanh nghiệp còn gánh thêm phí vận chuyển, bốc xếp, lưu bãi cùng nhiều khoản phát sinh.
Theo Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam, bảng giá tại nhiều địa phương đang thấp hơn mức mua thực tế khoảng 15 - 20%. Dự toán và hồ sơ mời thầu không phải lúc nào cũng được điều chỉnh kịp thời. Nếu tiếp tục thi công đồng nghĩa chi phí có thể vượt xa ngân sách đã ký, nhưng nếu chậm hoặc dừng thi công, tiến độ sẽ bị phá vỡ, còn máy móc và nhân lực tại công trường vẫn phải duy trì. Hệ quả là không ít nhà thầu rơi vào cảnh càng làm càng lỗ.
Biến động này khiến việc lựa chọn đơn vị thi công ngày một khó khăn. Khi chi phí đầu vào vượt đáng kể so với dự toán, nhà thầu buộc phải cân nhắc kỹ trước khi tham gia, nhất là với những gói áp dụng hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định.
Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng thiếu hơn 9 triệu m³ cát
Những cảnh báo về chậm tiến độ đã hiện hữu tại cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đoạn đi qua địa bàn Nam Định và Thái Bình trước đây.
Công ty Cổ phần Đầu tư đường cao tốc Nam Định - Thái Bình vừa báo cáo Bộ Xây dựng về tình trạng thiếu vật tư phục vụ thi công. Dù công trình đã triển khai hơn một năm, doanh nghiệp vẫn chưa thể khai thác các mỏ được cấp theo cơ chế đặc thù, nhất là tại Hưng Yên và Ninh Bình.
Theo tính toán, tuyến đường cần hơn 8 triệu m³ cát sông nhưng khối lượng dự kiến được cấp chỉ hơn 3 triệu m³, thiếu trên 5 triệu m³. Với cát biển, nhu cầu vượt 5 triệu m³, trong khi lượng dự kiến đáp ứng mới khoảng 1,2 triệu m³, tức còn hụt gần 4 triệu m³. Như vậy, tổng khối lượng cát đắp còn thiếu lên tới hơn 9 triệu m³. Đến trung tuần tháng 7/2026, lượng mua thương mại đưa về công trường cũng mới đạt khoảng 1,3 triệu m³.
Đây là nguyên liệu thiết yếu ngay từ giai đoạn làm nền đường. Giả sử nguồn cung đứt gãy, không chỉ chi phí bị đẩy lên mà các hạng mục phía sau cũng khó triển khai đúng kế hoạch. Trong thời gian chờ khai thác mỏ theo cơ chế đặc thù, nhà thầu phải tìm mua trên thị trường với mức cao hơn nhiều bảng giá địa phương. Dù vậy, nguồn hàng thương mại cũng không dồi dào như trước.
Do đó, doanh nghiệp thực hiện cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng cảnh báo công trình có thể ngừng trệ nếu tình hình không sớm được tháo gỡ. Đơn vị này đề xuất Hưng Yên xem xét giao bổ sung mỏ cát tại xã Long Hưng; đồng thời kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng, chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tạo điều kiện tiếp cận thêm những mỏ mới.
Đoạn tuyến trên dài gần 61 km, tổng vốn gần 20.000 tỷ đồng, đầu tư theo phương thức đối tác công - tư. Công trình có 4 làn xe hoàn chỉnh, vận tốc thiết kế 120 km/giờ và dự kiến cơ bản hoàn thành trong năm 2027.
Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng không phải trường hợp duy nhất. Tại dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận, khó khăn về mặt bằng và nguồn vật tư cũng đe dọa mục tiêu hoàn thành vào giữa năm 2028. Bộ Xây dựng đã có công điện yêu cầu Đồng Tháp cùng các địa phương liên quan khẩn trương xử lý vướng mắc.
Ngăn chặn găm hàng, thao túng giá vật liệu xây dựng
Để tháo gỡ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng đã đề nghị UBND các tỉnh, thành tăng cường quản lý và bình ổn thị trường, tập trung vào thép, xi măng, cát, đá và nhựa đường.
Qua rà soát, cơ quan này nhận thấy một số nơi còn chậm cập nhật đơn giá và chỉ số xây dựng. Thông tin về cát, đá tại một số địa bàn cũng chưa phản ánh kịp biến động thực tế.
Bộ yêu cầu đẩy mạnh khảo sát, nâng cao chất lượng dữ liệu và xử lý tình trạng găm hàng, thao túng hoặc đẩy giá lên bất hợp lý. Khi số liệu được cập nhật sát thị trường, chủ đầu tư mới có cơ sở lập dự toán chính xác, hạn chế chi phí phát sinh và xem xét điều chỉnh hợp đồng khi cần thiết.
Tại Thanh Hóa, các đơn vị có mỏ phải định kỳ báo cáo giá bán, hóa đơn thuế giá trị gia tăng, trữ lượng còn lại, công suất và kế hoạch khai thác trong kỳ tiếp theo. Chính quyền cấp xã nơi có mỏ được yêu cầu thành lập đoàn khảo sát, sau đó gửi kết quả kèm biên bản về Sở Xây dựng. Các ban quản lý và chủ đầu tư cũng phải cung cấp hóa đơn, hợp đồng mua bán để cơ quan chức năng có thêm căn cứ xác lập mặt bằng giá.
Với những mặt hàng như xi măng, sắt thép, nhựa đường, gạch, cửa, dây điện và đường ống nước, Sở Xây dựng Thanh Hóa đề nghị nhà sản xuất, đơn vị phân phối chủ động cung cấp dữ liệu để cập nhật vào hệ thống chung của tỉnh.
Nghệ An cũng triển khai nhiều biện pháp bình ổn thị trường và bảo đảm đầu vào cho các công trình. Ngày 13/7, liên Sở Xây dựng - Tài chính ban hành bộ đơn giá quý II/2026 dài 193 trang, tổng hợp số liệu tại mỏ, nhà máy và các nhà phân phối trên địa bàn. So với quý IV/2025, nhiều mặt hàng được điều chỉnh tăng 10 - 30% nhằm bám sát giao dịch thực tế. Một số vẫn neo cao, trong khi một số khác giảm nhẹ so với quý I/2026.
Tại Hà Tĩnh, cơ quan quản lý thừa nhận con số tại mỏ, nhà máy hoặc điểm tập kết chưa phải chi phí cuối cùng mà doanh nghiệp phải trả. Khi cộng thêm vận chuyển, bốc xếp và lưu bãi, số tiền đưa nguyên liệu tới nơi thi công có thể tăng đáng kể, nhất là lúc nhiên liệu và nhu cầu biến động nhanh.
Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, điều chỉnh mức bán và niêm yết theo chi phí đầu vào. Đồng thời, kiểm soát chặt thị trường để tránh tác động tới tiến độ thi công cũng như giải ngân vốn.
Cập nhật dữ liệu thường xuyên là cần thiết, song chưa đủ để giải quyết tình trạng khan hiếm. Với những công trình đang thiếu hàng triệu mét khối cát, các chuyên gia cho rằng nhiệm vụ cấp bách hơn là rút ngắn thủ tục giao mỏ, cấp phép khai thác và điều phối nguồn hàng giữa các địa phương.
Mặt khác, các cơ quan chuyên môn cũng đề xuất hướng dẫn áp dụng cơ chế điều chỉnh dự án, hợp đồng xây dựng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo quy định của Luật Xây dựng. Điều này đặc biệt cần thiết với hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định, vốn chịu tác động mạnh khi đầu vào biến động ngoài dự kiến.