Đại hội XIV: Tầm nhìn chiến lược của Đảng về đối ngoại, hội nhập

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại, có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi nhanh chóng, sâu sắc, khó lường; trong nước đang triển khai mạnh mẽ các quyết sách chiến lược rất quan trọng, các văn kiện trình Đại hội XIV không chỉ tổng kết chặng đường phát triển 5 năm qua, xác định mục tiêu, nhiệm vụ trong 5 năm tới mà còn định hình tư duy chiến lược, tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước đến giữa thế kỷ XXI.

Các dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV với kết cấu, nội dung có nhiều đổi mới đã thể hiện tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá khách quan tình hình, trên cơ sở đó đề ra hệ quan điểm chỉ đạo, mục tiêu phát triển đất nước, các định hướng, nhiệm vụ trọng tâm và các giải pháp đột phá để phát triển nhanh và bền vững đất nước, thể hiện khát vọng vươn mình mạnh mẽ của cả dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Trên cơ sở dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, Bộ Chính trị đã chỉ đạo ban hành các nghị quyết mới là các quyết sách chiến lược quan trọng làm cơ sở, động lực, đột phá cho sự phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và được tiếp tục chắt lọc, cập nhật, phát triển trong dự thảo Báo cáo chính trị.

Trong số các quyết sách quan trọng được nêu ra tại dự thảo Văn kiện Đại hội, nhiệm vụ “tiếp tục chủ động, tích cực, đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng” là một trong những hoạt động cốt lõi gắn liền với vai trò của Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế (gọi tắt Văn phòng Ban Chỉ đạo).

Tư duy mới về tầm nhìn đối ngoại, hội nhập

Phân tích rõ hơn, Văn phòng Ban Chỉ đạo cho biết, quan điểm chỉ đạo thứ hai trong dự thảo Báo cáo chính trị viết "... tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên". Việc Trung ương lần đầu tiên xác định “đối ngoại, hội nhập quốc tế” đặt ngang hàng với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên đã mở ra một khung chiến lược toàn diện hơn cho công tác bảo vệ Tổ quốc, đánh dấu sự đổi mới về tầm nhìn chiến lược của Đảng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh địa chính trị, kinh tế toàn cầu ngày càng gay gắt.

Từ Cương lĩnh 1991 đến Đại hội XIII, đối ngoại luôn được nhắc đến như một trong những nhiệm vụ quan trọng, nhưng chưa được xác định thành nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Dự thảo lần này cho thấy rõ đối ngoại là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị chứ không phải nhiệm vụ riêng của ngành đối ngoại, trong đó ngoại giao là nòng cốt.

Điều quan trọng hơn đây là vấn đề kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; là nguồn lực bên trong quyết định với nguồn lực bên ngoài là quan trọng; là vấn đề đối tác, đối tượng... Mặt khác, trong nhiệm kỳ qua đối ngoại là lĩnh vực rất thành công của ta trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh, phức tạp, khó dự báo.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Mặc dù hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song tình hình thế giới diễn biến rất nhanh, phức tạp, tác động đa chiều đến môi trường an ninh, phát triển của nước ta. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ đối ngoại không còn là nhất thời mà phải liên tục, theo dõi và điều phối chính sách theo từng diễn biến mới”.

Trên thực tế, với tình hình kinh tế và chính trị thế giới diễn biến vô cùng phức tạp trong năm vừa qua và ngày càng trở nên khó đoán, việc xác lập đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên cho phép nâng cao vai trò của Bộ Ngoại giao, các cơ quan làm công tác đối ngoại và hệ thống ngoại vụ cấp tỉnh.

Cơ chế “ba trụ cột”: quốc phòng - an ninh - đối ngoại sẽ thúc đẩy hợp tác liên ngành, tăng cường cán bộ chuyên trách, xây dựng đội ngũ chuyên gia ngoại giao kinh tế, văn hoá, công nghệ, kỹ thuật... nhằm chủ động khai thác cơ hội, ứng phó kịp thời, hiệu quả với các thách thức.

Quan điểm chỉ đạo này là cơ sở để tạo lập các phương thức ngoại giao, như: “ngoại giao kinh tế”, “ngoại giao văn hóa”, “đối ngoại quốc phòng, an ninh”, “ngoại giao công nghệ”... để thu hút vốn, công nghệ, nguồn lực quốc tế và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.

Mạng lưới ngoại giao sẽ được số hoá, tận dụng dữ liệu lớn để phân tích, dự báo, mở rộng quan hệ với các tổ chức đa phương, khối kinh tế, đồng thời phát huy vai trò các địa phương trong thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, quảng bá hình ảnh quốc gia.

Việc bổ sung đối ngoại, hội nhập quốc tế vào nhóm nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên không chỉ thay đổi tư duy mà là đòn bẩy chiến lược, đưa đối ngoại, hội nhập quốc tế trở thành công cụ cốt lõi của an ninh quốc gia và phát triển bền vững. Sự đổi mới này khẳng định Việt Nam quyết tâm chủ động, linh hoạt và toàn diện trong vận dụng sức mạnh mềm, nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Nhiệm vụ mới, vai trò mới

Tư duy mới, nhiệm vụ mới, với vai trò là cơ quan giúp việc thường trực của Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế, Văn phòng Ban Chỉ đạo sẽ tham mưu, giúp việc, triển khai thực hiện các hoạt động liên ngành và các công việc thường xuyên của Ban Chỉ đạo như đôn đốc, điều phối triển khai các hoạt động liên quan đến hội nhập kinh tế quốc tế; tham mưu chính sách về hội nhập kinh tế quốc tế; tham gia công tác đàm phán và thực thi các FTA; tuyên truyền và phổ biến thông tin…

Một số hoạt động tiêu biểu có thể kể đến như: Xây dựng Báo cáo “Tổng kết đánh giá việc tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) giai đoạn 2012 - 2023 và kiến nghị phương hướng hội nhập kinh tế quốc tế thời gian tới”; phối hợp các bộ, ngành xây dựng phương án đàm phán, đảm bảo thực thi đầy đủ các cam kết và nghĩa vụ thành viên trong các FTA giữa ASEAN với các đối tác; tổ chức các đoàn công tác tham gia đàm phán nâng cấp, đàm phán mới và thực thi các FTA giữa ASEAN với các đối tác, các Hiệp định thương mại tự do như CPTPP, UKVFTA, EVFTA, EFTA...;

Cùng với đó, chủ trì xây dựng phóng sự về hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các FTA nhằm phổ biến thông tin tuyên truyền về các chủ trương và thành tựu theo từng giai đoạn phát triển của đất nước, góp phần vào công cuộc đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của quốc gia.

Ông Tạ Hoàng Linh, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành kinh tế về quốc tế cho rằng, hiện thực hóa các quyết sách của Đại hội XIV tới đây, trong đó có nhiệm vụ đưa “đối ngoại, hội nhập quốc tế” đặt ngang hàng với quốc phòng, an ninh” được nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị, công tác hội nhập quốc tế giai đoạn mới cần ưu tiên vào các nội dung: hội nhập quốc tế phải gắn với phát triển nội lực - nghĩa là cần coi hội nhập là động lực để năng cao lực cạnh tranh và sức bật của nền kinh tế trong nước; cần thiết lập cơ chế giám sát và đánh giá định kỳ việc thực hiện các cam kết quốc tế, nhằm kịp thời phát hiện, điều chỉnh và xử lý những vấn đề phát sinh, bảo đảm hội nhập đi vào thực chất và phù hợp với lợi ích quốc gia; phải đầu tư cho con người - đặc biệt là đội ngũ cán bộ làm công tác chính sách và hội nhập quốc tế vì đây là yếu tố then chốt quyết định tầm nhìn, năng lực và sự chủ động của Việt Nam trong chặng đường sắp tới.

Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế được tổ chức và hoạt động trên cơ sở kế thừa Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế (thành lập từ năm 1998) nhằm thống nhất chỉ đạo của Chính phủ đối với quá trình Việt Nam gia nhập và hoạt động trong các tổ chức kinh tế.