Đà Nẵng: Ứng dụng AI và Big Data 'rà' hàng giả trên môi trường số

Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng sẽ xây dựng hệ thống ứng dụng AI và Big Data trong công tác chống hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Vi phạm trên môi trường số phức tạp

Từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng đã phát hiện, xử lý 495 vụ vi phạm. Trong đó, có tới 187 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Chỉ tính riêng từ ngày 7/5 đến 25/5, thực hiện cao điểm kiểm tra theo Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Quản lý thị trường Đà Nẵng đã phát hiện, xử lý 51 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, có nhiều vụ việc vi phạm trên môi trường số.

Đội Quản lý thị trường số 5, Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng phát hiện, xử lý 1 cơ sở tại phường Liên Chiểu kinh doanh hàng giả mạo nhãn hiệu qua môi trường thương mại điện tử. Ảnh: Bình An

Trao đổi với báo Công Thương, ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng cho biết, qua thực tế kiểm tra và xử lý vi phạm tại TP. Đà Nẵng cho thấy, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nhất là trên môi trường thương mại điện tử và mạng xã hội.

Trên môi trường số, nhiều đối tượng lợi dụng tính ẩn danh, sử dụng tài khoản mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng để kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Hàng hóa thường không có địa điểm kinh doanh cố định, được cất giấu tại nhà riêng, kho hàng nhỏ lẻ hoặc vận chuyển qua các đơn vị giao nhận nên gây khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra, xác minh và xử lý.

“Nhiều đối tượng sử dụng tài khoản ảo, không công khai thông tin thật, thường xuyên thay đổi địa chỉ kinh doanh, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc thực hiện giao dịch qua trung gian nên gây khó khăn trong công tác xác minh và xử lý”, ông Phạm Ngọc Sơn cho hay.

Ứng dụng AI chống hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Theo lãnh đạo Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng, thời gian qua, bên cạnh tăng cường quản lý địa bàn, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh có dấu hiệu vi phạm, lực lượng quản lý thị trường thành phố còn đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ nhằm phát hiện dấu hiệu vi phạm của các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử để tổ chức kiểm tra, xử lý.

Đáng chú ý, để tăng hiệu quả đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng sẽ xây dựng hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý, tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ nhận diện, xác thực và cảnh báo hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng sẽ xây dựng hệ thống ứng dụng AI và Big Data để nâng cao hiệu quả đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số. Ảnh: Bình An

Dự án nhằm ứng dụng AI và Big Data và cơ sở dữ liệu tập trung để hỗ trợ lực lượng quản lý thị trường Đà Nẵng trong công tác phân loại, nhận diện, xác thực, cảnh báo hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh tập trung để người dân, doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin, hình ảnh, video, vị trí và theo dõi quá trình xử lý phản ánh liên quan đến hàng hóa có dấu hiệu vi phạm.

Xây dựng cơ sở dữ liệu mẫu về hàng thật - hàng giả, nhãn hiệu được bảo hộ, hồ sơ vụ việc, dấu hiệu vi phạm và dữ liệu phản ánh phục vụ phân tích rủi ro, cảnh báo sớm, hỗ trợ kiểm tra, kiểm soát thị trường.

Chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân luồng, xử lý, theo dõi, báo cáo và lưu trữ hồ sơ điện tử; nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phối hợp giữa các Phòng, Đội Quản lý thị trường trực thuộc.

Ông Phạm Ngọc Sơn cho hay, Dự án xây dựng hệ thống ứng dụng AI và Big Data trong quản lý, tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ nhận diện, xác thực và cảnh báo hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số được thực hiện trong 2 năm 2026 - 2027, được chia làm 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1 (quý I - quý III/2026) chuẩn bị, khảo sát, thiết kế dự án. Giai đoạn 2 (quý IV/2026 - quý I/2027) phát triển hệ thống, xây dựng cơ sở dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật. Đây là giai đoạn trọng tâm xây dựng Hệ thống phần mềm phiên bản thử nghiệm; cơ sở dữ liệu tập trung; môi trường kỹ thuật phục vụ vận hành thử; báo cáo kiểm thử nội bộ. Giai đoạn 3 (quý II/2027 – quý IV/2027) sẽ kiểm thử, đào tạo, hoàn thiện pháp lý và đưa vào vận hành chính thức.

Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng đang xây dựng hệ thống ứng dụng AI và Big Data để đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ trên môi trường số. Việc đầu tư xây dựng hệ thống ứng dụng AI và Big Data được kỳ vọng sẽ góp phần tăng hiệu quả công tác đấu tranh của lực lượng quản lý thị trường trong chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Vũ Lê