Đà Nẵng: Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên sàn thương mại điện tử

Sự phát triển bùng nổ của thương mại điện tử đang mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi cùng với đó là tình trạng xâm phạm sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, diễn biến phức tạp trên môi trường số.

Tại TP. Đà Nẵng, cùng với tốc độ phát triển nhanh của thương mại điện tử, nhiều doanh nghiệp địa phương đang bị giả mạo thương hiệu, sao chép nội dung quảng bá và cạnh tranh không lành mạnh trên các nền tảng trực tuyến. Không chỉ gây thiệt hại về doanh thu, các hành vi này còn làm suy giảm niềm tin người tiêu dùng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và giá trị thương hiệu mà doanh nghiệp đã mất nhiều năm xây dựng.

Gia tăng vi phạm sở hữu trí tuệ trên sàn thương mại điện tử

Nếu trước đây hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ chủ yếu xuất hiện tại các chợ truyền thống hoặc cửa hàng nhỏ lẻ thì nay đã dịch chuyển mạnh lên không gian mạng. Các sàn thương mại điện tử trở thành “mảnh đất màu mỡ” để hàng giả, hàng nhái len lỏi dưới nhiều hình thức tinh vi.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng (Sở Công Thương TP. Đà Nẵng) cho biết, trong đợt cao điểm kiểm tra từ 15/12/2025 đến 14/3/2026, lực lượng quản lý thị trường Đà Nẵng đã tiến hành kiểm tra 404 vụ, xử lý 298 vụ với tổng số tiền xử phạt gần 3,4 tỷ đồng. Trong đó có 89 vụ liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đáng lo ngại, nhiều đối tượng vi phạm hoạt động theo kiểu “du kích số”, liên tục thay đổi tài khoản bán hàng, sử dụng nhiều số điện thoại, địa chỉ giao nhận khác nhau và tận dụng dịch vụ trung gian để che giấu thông tin. Chỉ cần một gian hàng bị khóa, tài khoản mới lập tức xuất hiện với tên gọi tương tự và tiếp tục hoạt động.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Hoàng Mỹ Tình, Đại diện thương hiệu mỹ phẩm Miti Cosmetics tại Đà Nẵng cho biết, tận dụng các đợt giảm giá ngày lễ, nhiều tài khoản đã sử dụng hình ảnh sản phẩm và logo của đơn vị để rao bán hàng giá rẻ trên sàn thương mại điện tử. Điều đáng nói, nhiều khách hàng sau khi mua phải hàng giả lại phản ánh trực tiếp với doanh nghiệp chính hãng vì cho rằng đây là sản phẩm thật.

“Nguy hiểm nhất không phải mất vài đơn hàng, mà là mất niềm tin khách hàng. Khi người tiêu dùng dùng phải hàng kém chất lượng nhưng mang thương hiệu của doanh nghiệp, uy tín gây dựng nhiều năm có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng”, bà Tình chia sẻ.

Không chỉ giả mạo sản phẩm hữu hình, nhiều đơn vị còn bị đánh cắp hình ảnh quảng cáo, video giới thiệu sản phẩm và nội dung truyền thông, làm ảnh hưởng đến giá trị thương hiệu, khiến doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh trên môi trường số.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn tâm lý chủ quan, chưa chú trọng đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, chưa xây dựng hệ thống nhận diện chính hãng hoặc thiếu bộ phận chuyên theo dõi vi phạm trên nền tảng số. Điều này vô tình tạo ra “kẽ hở” để các đối tượng xâm phạm.

Chủ động bảo vệ

Trước thực trạng trên, lực lượng Quản lý thị trường Đà Nẵng đã và đang tăng cường nhiều giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Theo ông Phan Trúc Lâm, Đội Quản lý thị trường số 2 (Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng), việc đấu tranh với vi phạm trên môi trường số đòi hỏi phải kết hợp đồng bộ giữa công nghệ, nghiệp vụ quản lý thị trường và sự phối hợp từ các nền tảng thương mại điện tử.

“Các hành vi vi phạm hiện nay diễn ra rất nhanh và biến đổi liên tục. Đối tượng thay đổi tài khoản hoặc chuyển sang nền tảng khác chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, lực lượng sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ để theo dõi dữ liệu, truy vết nguồn hàng và phối hợp với các đơn vị vận chuyển nhằm phát hiện vi phạm”, ông Lâm cho biết.

Bên cạnh hoạt động kiểm tra, xử lý, Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng cũng đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về sở hữu trí tuệ cho cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán hàng online nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm pháp lý khi tham gia môi trường thương mại điện tử.

Mặt khác, các doanh nghiệp không thể mãi thụ động trông chờ vào cơ quan quản lý mà cần chủ động xây dựng “hàng rào” bảo vệ thương hiệu ngay từ sớm.

Luật sư Nguyễn Công Triệu, đoàn Luật sư TP. Đà Nẵng nhận định, các hành vi vi phạm hiện nay không chỉ dừng ở việc bán hàng giả  lẫn, sử dụng từ khóa thương hiệu nổi tiếng để quảng cáo hoặc sao chép mà còn xuất hiện dưới nhiều hình thức, như đặt tên gian hàng gây nhầm toàn bộ hình ảnh truyền thông nhằm tạo lòng tin với khách hàng.

“Trong nhiều vụ việc, doanh nghiệp gặp bất lợi khi xử lý do chưa hoàn tất thủ tục đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hoặc thiếu dữ liệu chứng minh quyền sở hữu. Đây là điểm yếu phổ biến của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay”, luật sư Nguyễn Công Triệu chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương.

Theo luật sư Triệu, doanh nghiệp cần xem bảo vệ sở hữu trí tuệ là một phần trong chiến lược kinh doanh chứ không đơn thuần là thủ tục pháp lý.

Thứ nhất, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, bản quyền hình ảnh, kiểu dáng bao bì hay nội dung số cần được thực hiện sớm ngay từ khi xây dựng thương hiệu.

Thứ hai, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát các nền tảng thương mại điện tử, tiếp nhận phản ánh từ khách hàng và lưu trữ đầy đủ bằng chứng điện tử để phục vụ xử lý khi có tranh chấp phát sinh.

Thứ ba, khi phát hiện hành vi vi phạm, doanh nghiệp gửi yêu cầu xử lý hoặc đơn khiếu nại đến sàn thương mại điện tử và các cơ quan có thẩm quyền. Trong trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể đề nghị cơ quan chức năng xử lý hình sự hoặc khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Khi thương hiệu trở thành tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, việc chủ động xây dựng “lá chắn” pháp lý và công nghệ sẽ là yếu tố quan trọng để bảo vệ uy tín, duy trì năng lực cạnh tranh và thúc đẩy môi trường kinh doanh số minh bạch, lành mạnh.

Trước thực trạng các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, đặc biệt trên không gian mạng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là chỉ đạo có tính tổng lực, huy động cùng lúc nhiều bộ, ngành và các cơ quan tư pháp vào cuộc trong đợt cao điểm 24 ngày, từ ngày 7/5 đến 30/5/2026.