'Cơn lốc' phim ngắn dưới góc nhìn bảo vệ người tiêu dùng - Bài 4: Phim ngắn thành quầy hàng, trách nhiệm của nền tảng ra sao?

Shopee Drama: Xem phim nhận xu, quyền lợi người tiêu dùng được bảo đảm thế nào?

Phim ngắn đang được khai thác theo những phương thức kinh doanh mới, thời gian xem, quảng cáo và hoạt động mua sắm có thể kết nối trong cùng một hệ sinh thái số.

Ngay trong ứng dụng thương mại điện tử Shopee, người dùng có thể xem phim ngắn miễn phí, tham gia nhiệm vụ nhận xu và sử dụng phần thưởng để giảm tiền mua hàng. Tuy nhiên, phía sau thông điệp "nhận thưởng lên đến 500.000 xu" là điều kiện về thời gian tham gia, giá trị thưởng, giới hạn sử dụng và thời hạn của xu. Đây là những thông tin liên quan trực tiếp đến quyền lợi mà người tiêu dùng cần được biết đầy đủ.

Theo bài giới thiệu trên Shopee Blog, Shopee Drama là tính năng cung cấp các bộ phim ngắn nhiều tập, cho phép người dùng xem miễn phí ngay trong ứng dụng Shopee. Người dùng có thể truy cập thông qua trang chủ, mục "Xem thêm", thanh tìm kiếm hoặc mục Live & Video.

Để khuyến khích hoạt động xem phim, Shopee triển khai cơ chế thưởng xu gắn với nhiệm vụ điểm danh. Người dùng xem phim và điểm danh liên tiếp 7 ngày có cơ hội mở rương nhận phần thưởng ngẫu nhiên tối đa 500.000 xu. Shopee còn giới thiệu các nhiệm vụ cuối tuần với tổng kho thưởng lên đến 1 triệu Xu cùng voucher giảm giá tối đa 79.000 đồng.

Tuy nhiên, phần hướng dẫn trên Shopee Blog giải thích mức 500.000 xu là giá trị thưởng tối đa có thể nhận từ cơ chế mở rương ngẫu nhiên sau khi hoàn thành nhiệm vụ điểm danh 7 ngày liên tiếp. Người tham gia không được bảo đảm nhận đủ 500.000 xu và đây cũng không phải khoản thưởng cố định mỗi ngày. Khác biệt giữa thông điệp quảng bá và điều kiện nhận thưởng đặt ra vấn đề về mức độ minh bạch của thông tin cung cấp cho người tiêu dùng.

Theo thông tin tại Trung tâm trợ giúp Shopee, việc sử dụng Shopee xu cũng có những giới hạn nhất định. Đối với sản phẩm bán trên Shopee, số xu được sử dụng tối đa là 800.000 xu/ngày và 2 triệu xu/tuần, đồng thời không vượt quá 50% giá trị đơn hàng trong mỗi lần thanh toán. Một số giao dịch như mua thẻ điện thoại, thanh toán hóa đơn vay tiêu dùng, tiền điện, E-Voucher và phiếu quà tặng không được áp dụng Shopee xu.

Như vậy, ngay cả khi nhận được phần thưởng tối đa 500.000 xxu, người dùng vẫn phải đáp ứng các điều kiện sử dụng tương ứng. Số xu được trao thưởng và giá trị có thể sử dụng để giảm tiền trong từng giao dịch là hai vấn đề khác nhau.

Đặt những vấn đề trên dưới góc độ pháp lý, khoản 2 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 xác lập quyền được cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, nội dung giao dịch và tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Cùng đó, điểm a khoản 1 Điều 10 của Luật nghiêm cấm hành vi: "Lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về một trong các nội dung sau đây: sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà tổ chức, cá nhân kinh doanh bán, cung cấp; uy tín, khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh; nội dung, đặc điểm giao dịch giữa người tiêu dùng với tổ chức, cá nhân kinh doanh; hình ảnh, giấy tờ, tài liệu chứng nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ hoặc tổ chức, cá nhân kinh doanh".

Đối chiếu các quy định trên với cơ chế thưởng xu của Shopee Drama, vấn đề cần xem xét là thông tin về điều kiện tham gia, giá trị phần thưởng, giới hạn sử dụng và thời hạn của xu có được cung cấp đầy đủ, chính xác và thuận tiện cho người dùng tiếp cận hay không. Đặc biệt, khi phần thưởng được sử dụng để giảm tiền trong giao dịch mua sắm, các điều kiện áp dụng có thể ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng. Người dùng có thể tham gia chương trình với kỳ vọng tích lũy xu để mua sản phẩm nhưng giá trị phần thưởng thực tế được sử dụng còn phụ thuộc vào loại giao dịch, mức khấu trừ tối đa và thời hạn sử dụng Xu.

Do đó, thông tin về quyền lợi cần được xem xét trong toàn bộ quá trình từ khi người dùng tiếp cận quảng bá, thực hiện nhiệm vụ đến khi sử dụng Xu để thanh toán. Việc đánh giá có phát sinh hành vi gây nhầm lẫn hay không phải căn cứ vào nội dung và cách thức công khai thông tin thực tế, thay vì chỉ dựa trên một hình ảnh quảng bá.

Bên cạnh quyền được cung cấp thông tin, quyền khiếu nại và yêu cầu giải quyết tranh chấp cũng cần được bảo đảm. Khoản 7 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ghi nhận quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc đề nghị tổ chức xã hội khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Đối với nền tảng số trung gian, điểm e khoản 3 Điều 39 quy định trách nhiệm chỉ định, công bố công khai đầu mối tiếp nhận và giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại của người tiêu dùng.

Từ quy định này, vấn đề cần làm rõ đối với Shopee Drama là cơ chế xử lý khi người dùng đã hoàn thành nhiệm vụ nhưng không được ghi nhận phần thưởng, nhận số xu khác với mức họ cho rằng mình đủ điều kiện được hưởng hoặc gặp vướng mắc khi sử dụng xu.

Người dùng có thể kiểm tra lịch sử hoàn thành nhiệm vụ và kết quả nhận thưởng ở đâu? Khi phát sinh khiếu nại, Shopee áp dụng quy trình nào để đối chiếu dữ liệu, giải thích nguyên nhân và giải quyết quyền lợi? Các thông tin này cần được doanh nghiệp làm rõ để đánh giá việc bảo đảm quyền lợi người tham gia.

Ở góc độ kinh doanh, Shopee Drama là mô hình kết nối hoạt động giải trí với hệ thống ưu đãi mua sắm trên cùng nền tảng. Người dùng có thể quay lại ứng dụng trong nhiều ngày để hoàn thành nhiệm vụ, nhận xu và sử dụng phần thưởng khi có nhu cầu mua hàng. Cơ chế này tạo thêm cơ hội duy trì tương tác và tiếp cận các hoạt động thương mại.

Khi hoạt động giải trí được kết nối với giao dịch thương mại điện tử, trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng cần được xem xét xuyên suốt từ khâu quảng bá, công khai thể lệ, ghi nhận phần thưởng đến quá trình sử dụng và giải quyết khiếu nại. Người tiêu dùng có quyền được biết chính xác mình có thể nhận gì, phải đáp ứng điều kiện nào và yêu cầu ai giải quyết khi quyền lợi phát sinh tranh chấp. 

TikTok mở rộng kinh doanh phim ngắn

Từ ứng dụng phim ngắn độc lập PineDrama đến mô hình Mini Dramas tích hợp trong TikTok, nền tảng này đang mở rộng hoạt động phân phối và thương mại hóa nội dung giải trí. Người dùng có thể xem phim, tiếp cận quảng cáo và tại một số thị trường, thanh toán để mở khóa nội dung ngay trong hệ sinh thái TikTok. Mô hình này đặt ra yêu cầu làm rõ điều kiện giao dịch, cơ chế bảo vệ thông tin người dùng và trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong việc tiếp nhận, giải quyết khiếu nại khi phát sinh tranh chấp.

Ngày 21/1/2026, TikTok ra mắt ứng dụng phim ngắn độc lập PineDrama tại Mỹ và Brazil, cung cấp các tập phim có thời lượng khoảng một phút. Thời điểm ra mắt, ứng dụng được giới thiệu là miễn phí và chưa có quảng cáo.

Đến ngày 2/10/2026, TikTok đã có trang giới thiệu PineDrama bằng tiếng Việt tại địa chỉ shortdrama.tiktok.com/vn, cung cấp đường dẫn tải ứng dụng từ Google Play và App Store. Khảo sát cùng ngày PineDrama đứng đầu bảng xếp hạng ứng dụng Giải trí trên App Store Việt Nam. Thông tin nhà cung cấp được Apple công bố là TIKTOK PTE. LTD.

Song song với ứng dụng độc lập, TikTok phát triển phương thức đưa phim ngắn nhiều tập vào nền tảng mạng xã hội sẵn có. Ngày 18/6/2026, tại TikTok Apps Summit tổ chức ở Singapore, TikTok công bố Mini Dramas và Mini Games, hướng tới trải nghiệm nội dung và hoạt động thương mại ngay trong ứng dụng. Người dùng có thể khám phá nội dung, xem phim, chơi trò chơi và thực hiện những hoạt động mua nội dung được hỗ trợ mà không phải chuyển sang ứng dụng khác.

Chia sẻ tại sự kiện ngày 23/6/2026, ông Hưng Huỳnh - Giám đốc Giải pháp Quảng cáo Toàn cầu TikTok Việt Nam xác nhận nhiều doanh nghiệp và nhà phát triển Việt Nam đã bắt đầu phát hành mini game và mini drama trên nền tảng TikTok.

Phương thức thứ nhất là Mini Programme, một hệ thống ứng dụng web tích hợp trong TikTok, cho phép người dùng khám phá và mở khóa nội dung phim bằng thanh toán hoặc tương tác với quảng cáo. TikTok nêu rõ phương thức này mới được cung cấp tại một số thị trường được lựa chọn.

Phương thức thứ hai là TikTok Drama Centre, nội dung phim nhiều tập được phát hành trực tiếp trong TikTok. Người dùng có thể tìm thấy phim trên luồng For You và mở khóa các tập tiếp theo bằng việc xem quảng cáo trong ứng dụng.

Hai phương thức mở khóa nội dung đặt ra những yêu cầu khác nhau trong việc bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng. Đối với dịch vụ mở khóa bằng thanh toán, người dùng cần được cung cấp thông tin về giá, điều kiện sử dụng, quyền truy cập nội dung và chính sách hoàn tiền nếu có. Với hình thức mở khóa bằng quảng cáo, vấn đề cần làm rõ là điều kiện xem quảng cáo, cách thức ghi nhận hoàn thành nhiệm vụ và quyền truy cập nội dung sau khi người dùng đáp ứng các yêu cầu của nền tảng.

Bên cạnh cơ chế thanh toán, hoạt động thu thập và sử dụng dữ liệu người dùng cũng cần được làm rõ. Theo mục Quyền riêng tư trên App Store Việt Nam, nhà phát triển PineDrama khai báo một số nhóm dữ liệu có thể được sử dụng để theo dõi người dùng hoặc cá nhân hóa trải nghiệm, bao gồm thông tin liên hệ, mã định danh, lịch sử duyệt web và dữ liệu tương tác. Apple lưu ý những thông tin này do nhà phát triển cung cấp và chưa được Apple xác minh độc lập. 

Việc TikTok phát triển PineDrama và giới thiệu Mini Dramas thể hiện xu hướng tích hợp hoạt động xem phim, quảng cáo và các phương thức tạo doanh thu trong cùng một hệ sinh thái số. Người dùng có thêm lựa chọn tiếp cận nội dung giải trí nhưng cần được cung cấp thông tin rõ ràng về điều kiện xem miễn phí, xem quảng cáo để mở khóa tập phim và những trường hợp phải thanh toán để tiếp tục sử dụng dịch vụ.

Phim thương hiệu: Nội dung giải trí trở thành kênh bán hàng

Tại Trung Quốc, phim ngắn đang được khai thác theo mô hình kết hợp giữa giải trí, quảng cáo và thương mại điện tử. Người xem có thể tìm kiếm sản phẩm xuất hiện trong phim và thực hiện giao dịch ngay trong ứng dụng. Trong khi đó, tại Mỹ và một số thị trường quốc tế, nhiều thương hiệu đã đầu tư sản xuất phim ngắn để quảng bá sản phẩm, kết hợp nội dung giải trí với công cụ mua sắm. Những mô hình này đặt ra vấn đề về tính minh bạch của quảng cáo, nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm của nền tảng khi người xem trở thành người mua.

Theo Jing Daily ngày 25/9/2026 dẫn số liệu QuestMobile, Hồng Quả (Hongguo), ứng dụng phim ngắn thuộc hệ sinh thái ByteDance ghi nhận khoảng 168 triệu người dùng hoạt động hằng ngày trong tháng 7/2026, tăng 107% so với cùng kỳ năm trước. Con số này chưa bao gồm người dùng trên website và truyền hình.

Hồng Quả phát triển theo hướng cung cấp phim ngắn miễn phí và khai thác doanh thu quảng cáo. Quảng cáo xen giữa các tập phim, phim được sản xuất theo đặt hàng của thương hiệu và lồng ghép sản phẩm vào nội dung câu chuyện.

Đáng chú ý hơn là việc tích hợp chức năng tìm kiếm hàng hóa ngay trong quá trình xem phim. Theo 36Kr, từ tháng 10/2025, Hồng Quả đã thử nghiệm tính năng “tìm sản phẩm tương tự”. Khi người dùng tạm dừng phim, hệ thống có thể hiển thị gợi ý tìm kiếm những sản phẩm liên quan đến hình ảnh trên màn hình như trang phục, đồng hồ hoặc phụ kiện. Người dùng lựa chọn gợi ý để xem thông tin hàng hóa được kết nối với hệ sinh thái thương mại điện tử Douyin và có thể thực hiện giao dịch mà không cần chuyển sang ứng dụng khác.

Đến tháng 6/2026, 36Kr tiếp tục phản ánh việc Hồng Quả đưa khu vực mua sắm lên giao diện chính, tăng cường kết nối với hệ thống bán hàng của Douyin. Trước đó, báo chí Trung Quốc đưa tin Douyin điều chỉnh cơ cấu tổ chức trong tháng 4/2026, hình thành bộ phận chuyên trách thương mại điện tử Hồng Quả.

Như vậy, hoạt động xem phim được kết nối trực tiếp hơn với quá trình tìm kiếm sản phẩm và mua sắm, một món đồ xuất hiện trong tình tiết có thể trở thành đối tượng được hệ thống gợi ý tìm mua ngay khi người xem tạm dừng hình ảnh.

Tuy nhiên, sản phẩm được thuật toán gợi ý là hàng hóa tương tự, chưa xác định là sản phẩm chính hãng, cùng thương hiệu hoặc đúng mẫu được sử dụng trong phim. Điều này đặt ra vấn đề về độ chính xác của thông tin, khả năng nhận diện người bán và trách nhiệm đối với nội dung giới thiệu hàng hóa.

Tại các thị trường phương Tây, thương hiệu lựa chọn cách tiếp cận khác khi trực tiếp đầu tư vào nội dung phim ngắn. Theo Advertising Vietnam ngày 12/5/2026, Crocs triển khai loạt phim "Charmed to Meet You" gồm 5 tập vào tháng 2/2026 để quảng bá phụ kiện Jibbitz. Thay vì giới thiệu sản phẩm theo hình thức quảng cáo thông thường, các phụ kiện được đưa vào câu chuyện tình cảm của nhân vật, mỗi tập kết thúc bằng tình tiết gợi mở nhằm khuyến khích người xem tiếp tục theo dõi.

Thương hiệu mỹ phẩm MCoBeauty triển khai loạt phim "If You Know, You MCo" gồm 7 tập, xây dựng các tình huống xoay quanh sản phẩm làm đẹp. Trong khi đó, Marc Jacobs sử dụng phim ngắn "The Scene" dài gần 3 phút để quảng bá dòng túi The Scene Bag, đưa sản phẩm trở thành yếu tố xuyên suốt câu chuyện.

Điểm khác biệt của mô hình này nằm ở việc kết hợp phim ngắn do thương hiệu đầu tư với công cụ giới thiệu hàng hóa và hỗ trợ giao dịch. Nội dung giải trí tạo sự quan tâm đối với sản phẩm, còn tính năng thương mại điện tử giúp người xem tiếp cận thông tin mua hàng thuận tiện hơn.

Các mô hình Hồng Quả, Crocs, Marc Jacobs và MCoBeauty phản ánh những phương thức thương mại hóa phim ngắn khác nhau, từ quảng cáo lồng ghép trong nội dung đến tích hợp công cụ mua hàng. Đồng thời, đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa tác phẩm giải trí và nội dung quảng cáo thương mại, khi một bộ phim được thương hiệu đặt hàng hoặc tài trợ nhằm quảng bá sản phẩm, người xem cần có thông tin để nhận diện mục đích thương mại của nội dung. Nếu phim được tích hợp công cụ mua sắm, vấn đề cần làm rõ còn bao gồm trách nhiệm cung cấp thông tin sản phẩm, xác định người bán, điều kiện giao dịch và cơ chế giải quyết khiếu nại.

Những mô hình đang triển khai ở Trung Quốc và các thị trường quốc tế chưa phải bằng chứng về việc những tính năng tương tự đã được cung cấp tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây là cơ sở tham khảo để nhận diện các vấn đề có thể phát sinh khi hoạt động giải trí, quảng cáo và thương mại điện tử được tích hợp ngày càng sâu trên nền tảng số.

Trách nhiệm pháp lý khi phim ngắn gắn với thương mại

Phim ngắn gắn với quảng cáo, ưu đãi mua sắm hoặc thanh toán có thể liên quan đến trách nhiệm của nhiều chủ thể: nhà sản xuất nội dung, doanh nghiệp quảng cáo, người bán hàng, nền tảng phân phối. Việc xác định vai trò của từng bên và bản chất giao dịch là căn cứ để áp dụng pháp luật.

Pháp luật Việt Nam hiện hành đã có các quy định điều chỉnh hoạt động quảng cáo trong phim, công khai tài trợ cho người có ảnh hưởng và trách nhiệm của tổ chức kinh doanh trên nền tảng số. Khoản 1 Điều 22 Nghị định số 342/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, quy định hoạt động quảng cáo sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong nội dung phim phải tuân thủ Luật Quảng cáo và được thông báo bằng chữ viết, lời nói hoặc ký hiệu, biểu tượng trước khi phổ biến phim.

Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt, việc thông báo còn phải đáp ứng yêu cầu về tên sản phẩm và các cảnh báo, khuyến cáo theo quy định. Đối với phim do thương hiệu đặt hàng hoặc tài trợ cần làm rõ mục đích quảng bá, quan hệ hợp tác và cách thức đưa sản phẩm vào nội dung để xác định nghĩa vụ công khai quảng cáo. 

Đối với quảng cáo trực tuyến làm gián đoạn nội dung, Điều 17 Nghị định số 342/2025/NĐ-CP quy định về quảng cáo không ở vùng cố định. Theo khoản 3 Điều này, thời gian chờ tắt quảng cáo tối đa là 5 giây đối với quảng cáo dưới dạng chuỗi hình ảnh chuyển động hoặc video thuộc phạm vi điều chỉnh.

Ở góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, điểm h khoản 1 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 cấm tổ chức, cá nhân kinh doanh "không thông báo trước, không công khai cho người tiêu dùng việc tài trợ cho người có ảnh hưởng dưới mọi hình thức để sử dụng hình ảnh, lời khuyên, khuyến nghị của người này nhằm xúc tiến thương mại hoặc khuyến khích người tiêu dùng mua, sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ".

Khoản 3 Điều 22 của Luật cũng quy định trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng, trong đó có việc thông báo trước về tài trợ.

Nhóm quy định tiếp theo liên quan đến trách nhiệm trong hoạt động thương mại điện tử. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 xác định các loại hình nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm tương ứng. Khoản 5 Điều 3 của Luật quy định mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử là mạng xã hội tích hợp ít nhất một trong các chức năng liên lạc trực tuyến, đặt hàng trực tuyến hoặc livestream bán hàng để hỗ trợ giao kết hợp đồng và thực hiện hoạt động thương mại điện tử.

Điều 25 và Điều 26 của Luật quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết và người tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử. Trong khi đó, Điều 22 và Điều 24 điều chỉnh trách nhiệm liên quan đến hoạt động livestream bán hàng.

Đối với nền tảng nước ngoài, Điều 27 Luật Thương mại điện tử quy định các điều kiện xác định hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam và hình thức thực hiện nghĩa vụ tương ứng với từng loại hình nền tảng. Theo đó, việc xác định nghĩa vụ chỉ định đại diện theo ủy quyền, chỉ định pháp nhân tại Việt Nam hoặc thành lập pháp nhân tại Việt Nam phụ thuộc vào mô hình nền tảng, chức năng giao dịch và các điều kiện pháp luật quy định.

Cục Điện ảnh nói gì?

Sáng 9/10, tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh Đỗ Quốc Việt đã thông tin về công tác quản lý, kiểm tra và xử lý phim ngắn, phim sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được phổ biến trên không gian mạng.

Theo đó, trước hết cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Điện ảnh. Khoản 2, Điều 3 Luật Điện ảnh năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/1/2023 đã quy định, giải thích cụ thể khái niệm phim. Vì vậy, không phải tất cả nội dung có hình ảnh động đều thuộc lĩnh vực điện ảnh và chịu sự quản lý theo pháp luật về điện ảnh.

Bên cạnh đó, Khoản 1, Điều 21 quy định về chủ thể được quyền phổ biến phim trên không gian mạng; không phải mọi cá nhân, tổ chức có nội dung liên quan đến phim hoặc tác phẩm điện ảnh đều có thể tự sản xuất rồi đưa lên mạng. Khoản 2, Điều 21 cũng quy định nghĩa vụ của các chủ thể phổ biến phim trên không gian mạng.

Do đó, các tác phẩm điện ảnh khi phổ biến trên không gian mạng đều phải tuân thủ các quy định của pháp luật về điện ảnh. Phim ngắn hay phim sử dụng công nghệ AI cũng không nằm ngoài các quy định này. Dù thời lượng ngắn hay dài, nếu được xác định là tác phẩm điện ảnh và được phổ biến trên không gian mạng thì vẫn phải thực hiện đúng quy định pháp luật.

Theo ông Đỗ Quốc Việt, Luật Điện ảnh năm 2022 được xây dựng với tính dự báo, nhằm đáp ứng sự phát triển của các kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất phim. "Thời gian qua, chúng tôi tiến hành kiểm tra không chỉ phim ngắn mà cả các tác phẩm điện ảnh phổ biến trên không gian mạng", lãnh đạo Cục Điện ảnh nói và thông tin cơ quan này đã xử lý một số nền tảng và phim vi phạm, yêu cầu gỡ bỏ trong thời gian ngắn, có trường hợp chỉ sau hơn 2 giờ làm việc đã được gỡ bỏ hoàn toàn. Công tác kiểm tra, giám sát cũng đang được tăng cường.

Tuy nhiên, số lượng tác phẩm được đăng tải trên môi trường mạng rất lớn, gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý đồng thời tất cả trường hợp có dấu hiệu vi phạm. Cục Điện ảnh đang tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng.

Về định hướng thời gian tới, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục điều chỉnh các thông tư liên quan trực tiếp đến công tác thẩm định, phân loại phim và hoạt động của các tổ chức phổ biến phim trên không gian mạng.

Trước đó, ngày 25/9, Cục Điện ảnh có văn bản yêu cầu các doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức phổ biến phim trên không gian mạng và các nền tảng cung cấp phim tại Việt Nam khẩn trương rà soát, bảo đảm hoạt động phổ biến phim đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường, sau yêu cầu rà soát, cơ quan này nhận được hơn 100 email, tin nhắn và câu hỏi đề nghị hướng dẫn về quy định phổ biến phim trên không gian mạng trong thời gian ngắn. Điều này cho thấy nhu cầu tìm hiểu, thực hiện đúng các quy định pháp luật của tổ chức, cá nhân là khá lớn.

Qua rà soát ban đầu, Cục Điện ảnh phát hiện nhiều nội dung có dấu hiệu vi phạm, trong đó có các trường hợp cung cấp phim khi chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Những vấn đề liên quan đến bản quyền, gắn nhãn và các nghĩa vụ khác tiếp tục được rà soát, xử lý theo từng trường hợp cụ thể.

Việc rà soát được thực hiện trên nhiều kênh, gồm website của các đơn vị cung cấp nội dung, nền tảng và kênh phân phối nội dung, cũng như các ứng dụng cho phép người xem trả tiền để tải về hoặc sử dụng dịch vụ xem phim.

Cục trưởng Cục Điện ảnh cũng cho rằng, trách nhiệm quản lý phim trên không gian mạng không chỉ thuộc về cơ quan quản lý mà còn liên quan trực tiếp đến các đơn vị cung cấp nội dung và nền tảng phân phối. Các đơn vị này cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thẩm định, phân loại và cung cấp phim theo quy định.

Trách nhiệm của nền tảng và yêu cầu quản lý

Phim ngắn gắn với quảng cáo, chương trình thưởng và hoạt động mua sắm đặt ra yêu cầu minh bạch thông tin, xác định trách nhiệm của các bên liên quan và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với Shopee Drama, cần làm rõ cách công khai điều kiện điểm danh 7 ngày để có cơ hội nhận phần thưởng ngẫu nhiên tối đa 500.000 Xu, giới hạn và thời hạn sử dụng Xu. Với TikTok, trọng tâm là xác minh những phương thức Mini Dramas đã triển khai tại Việt Nam, cơ chế thanh toán nếu có, cách công khai nội dung quảng cáo, tài trợ và trách nhiệm giải quyết khiếu nại. Đối với ứng dụng phim ngắn nước ngoài tích hợp hoạt động thương mại điện tử, nghĩa vụ của từng chủ thể cần được xác định theo loại hình, chức năng giao dịch và phạm vi điều chỉnh của Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn.

Về quản lý nhà nước, các cơ quan chức năng cần tăng cường rà soát những mô hình kết hợp phim ngắn với thương mại điện tử, tập trung vào điều kiện giao dịch, tính minh bạch của thông tin và trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Công tác này cần có sự phối hợp với cơ quan quản lý điện ảnh và quảng cáo nhằm xác định rõ trách nhiệm trong phổ biến, phân loại phim và công khai nội dung quảng cáo thương mại.

Đối với người tiêu dùng, việc kiểm tra điều kiện nhận thưởng, giá dịch vụ, thời hạn ưu đãi và chủ thể cung cấp dịch vụ là cần thiết trước khi tham gia hoặc thanh toán. Dù hoạt động giải trí và thương mại được tích hợp dưới hình thức nào, quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và được giải quyết khiếu nại theo quy định pháp luật vẫn phải được bảo đảm.

Kỳ 5 của loạt bài tiếp tục phân tích kinh nghiệm quản lý phim ngắn và nền tảng số tại Trung Quốc, Liên minh châu Âu và Australia. Những kinh nghiệm quốc tế đặt ra câu hỏi: Việt Nam có thể tham khảo những giải pháp nào để quản lý hiệu quả các mô hình kinh doanh phim ngắn xuyên biên giới, bảo vệ người tiêu dùng và tạo điều kiện cho kinh tế số phát triển?