Cơ chế CBAM của EU: Động lực hay thách thức cho ngành sắt thép?

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU sẽ có hiệu lực trong giai đoạn chuyển tiếp vào ngày 1/10 tới.
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU: Lưu ý cơ chế CBAM CBAM: Thách thức lớn cho xuất khẩu thép sang thị trường Anh

Trong khi đó, sản xuất sắt thép là một trong những ngành phát thải nhiều carbon nhất lại thuộc phạm vi cơ chế này. Vậy hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp ngành thép sẽ bị ảnh hưởng như thế nào và liệu đây có thể là động lực thúc đẩy “xanh hóa” ngành thép Việt cho phù hợp với mục tiêu “Net Zero” trong dài hạn không?

Cơ chế mới giảm lượng phát thải carbon

CBAM sẽ hướng tới việc đánh thuế carbon đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào thị trường các nước thuộc EU, dựa trên cường độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất nước sở tại. Bốn nhóm hàng bao gồm: Sắt thép, nhôm, xi măng và phân bón của Việt Nam xuất khẩu sang EU sẽ chịu ảnh hưởng của cơ chế này. Trong đó, các sản phẩm từ sắt thép chiếm 96% giá trị của bốn mặt hàng xuất khẩu này.

Cơ chế được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 1 sẽ thí điểm từ tháng 10/2023, áp dụng ban đầu với các hàng hoá nhập khẩu, trong đó có ngành thép. Các doanh nghiệp xuất khẩu giai đoạn này chỉ phải khai báo mức phát thải. Giai đoạn bắt buộc mua chứng chỉ phát thải CBAM và mở rộng ngành hàng sẽ bắt đầu từ sau năm 2026.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép thế giới (WSA), tính riêng năm 2022, ngành thép tạo ra mức phát thải tương đương với 3,5 tỷ tấn khí carbon, chiếm khoảng 7 – 8% tổng lượng khí nhà kính phát sinh toàn cầu. Cùng với hóa chất và xi măng, sắt thép là 1 trong 3 ngành công nghiệp có mức phát thải lớn nhất thế giới.

Xuất khẩu thép sang EU

Sau khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có hiệu lực, thép Việt đã liên tục mở rộng thị phần xuất khẩu sang EU. Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết tháng 6/2020, xuất khẩu thép sang thị trường EU chỉ chiếm 3,4% tổng kim ngạch xuất khẩu thép, con số này sau hai năm đã tăng lên 20,51%, tương ứng mức tăng hơn 6 lần. Trong 4 thị trường xuất khẩu trên 1 tỷ USD của ngành thép, EU là thị trường có mức tăng “khủng” cả về khối lượng lẫn trị giá. Và khoảng một năm sau khi EVFTA có hiệu lực, vào tháng 11/2021, lần đầu tiên thép lọt top các mặt hàng có giá trị xuất khẩu 10 tỷ USD. Tính riêng 6 tháng đầu năm nay, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 1,36 triệu tấn thép sang châu Âu, tăng gần 34% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm khoảng 21% tổng cơ cấu xuất khẩu thép.

Cơ chế CBAM của EU: Động lực hay thách thức cho ngành sắt thép?
Tình hình xuất khẩu thép của Việt Nam sang EU

Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Trung tâm Tin tức Hàng hoá Việt Nam cho biết: “So với giai đoạn 2019 – 2020 khi thị phần xuất khẩu sang EU chỉ chiếm khoảng 3% đến 6%, ngành thép Việt Nam đã có bước đột phá lớn trong việc chinh phục các thị trường tiêu chuẩn cao. Xuất khẩu gia tăng mạnh mẽ phần nào cho thấy các doanh nghiệp trong nước đã chuẩn hóa sản xuất, tận dụng tốt cơ hội cạnh tranh về giá và các ưu đãi thuế quan EVFTA. Tuy nhiên, với tham vọng tiên phong trong hoạt động giảm lượng khí thải nhà kính, thị trường EU dưới cơ chế CBAM sẽ đặt ra thách thức lớn hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu thép Việt Nam.”

Thách thức xuất khẩu dưới cơ chế CBAM

Theo cơ chế này, sau giai đoạn thí điểm, giai đoạn vận hành kể từ năm 2026 sẽ buộc các nhà nhập khẩu thép tại EU mua giấy chứng nhận CBAM. Giá của các chứng chỉ sẽ được tính tùy thuộc vào giá đấu giá trung bình hàng tuần của Hệ thống thương mại khí thải (ETS) của EU, biểu thị bằng EUR/tấn CO2 thải ra. Nếu các doanh nghiệp thép Việt không lên kế hoạch giảm lượng khí thải carbon trong sản xuất thì sản phẩm xuất khẩu sẽ khó cạnh tranh về mặt giá trị.

Cơ chế CBAM của EU: Động lực hay thách thức cho ngành sắt thép?
Cơ chế CBAM về lượng phát thải

Ngoài ra, thủ tục và cơ chế liên quan tới khai báo thông tin phát thải từ nhà xuất khẩu cũng có thể trở thành hàng rào kỹ thuật và hàng rào thương mại vào thị trường này

Theo ước tính của Tổ chức thương mại thế giới (WTO), lĩnh vực thép có khả năng sẽ giảm khoảng 4% giá trị xuất khẩu dưới tác động của CBAM. Nhu cầu giảm kéo theo sản lượng giảm khoảng 0,8%, cùng với tác động bất lợi về khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Theo ước tính sơ bộ của VSA, CBAM làm giảm trung bình GDP hàng năm của Việt Nam khoảng 100 triệu USD. Mặc dù so với quy mô tổng thể nền kinh tế, đạt khoảng hơn 400 tỷ USD, con số này không đáng kể. Tuy nhiên, cơ chế tương tự đang nhen nhóm tại nhiều quốc gia như Mỹ, Úc, Canada… sẽ tác động mang tính dài hạn cho cả nền kinh tế.

Đây là thách thức, song cũng là động lực thúc đẩy ngành thép trong nước hướng tới sản xuất xanh. Hiện tại, đã có một số công ty dự tính giảm 50% lượng khí thải carbon bằng một số kỹ thuật tiên tiến, sản xuất thép bằng Hydro (H2). Đây là xu hướng tất yếu về dài hạn và phù hợp với mục tiêu Net zero của Chính phủ.

Động lực xanh hoá ngành thép, hướng đi tất yếu của Việt Nam

Việt Nam cũng đang bước đầu xây dựng lộ trình trung hoà carbon ngành thép. Trong đó, giai đoạn 2021 – 2025 sẽ tối ưu hoá quy trình, năng lượng, nguyên liệu thô và cải tiến công nghệ nhằm giảm 10 – 30% lượng phát thải CO2. Giai đoạn 2025 – 2030 sẽ sử dụng nguyên liệu carbon thấp, tăng cường lượng khí H2 trong các nhà máy sắt xốp lên 30%, phù hợp với xu hướng thế giới.

Cơ chế CBAM của EU: Động lực hay thách thức cho ngành sắt thép?
Phát thải ngành sắt thép theo kịch bản Net-zero

Ngoài ra, kế hoạch phát triển thị trường tín chỉ carbon được kỳ vọng sẽ thúc đẩy động lực xanh hóa trong ngành thép nói riêng và các ngành phát thải nói chung.

Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho biết về việc đang nghiên cứu và sẽ sớm triển khai giao dịch các sản phẩm tín chỉ carbon liên thông với các Sở Giao dịch lớn trên thế giới ngay trong quý IV năm nay. Đây sẽ là bước lấy đà rất quan trọng, trong quá trình phát triển thị trường giao dịch tín chỉ carbon tại Việt Nam.

Dự thảo Đề án “Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam” cũng đã được xây dựng trên cơ sở Nghị định 06/2022. Theo đó, từ nay đến hết năm 2027, Việt Nam tập trung xây dựng quy định quản lý, hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Qua đó, có thể thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất xanh và hướng tới mục tiêu giảm phát thải ròng về "0" vào năm 2050 theo thỏa thuận chung tại Hội nghị COP26.

Theo CBMA, nếu các nhà nhập khẩu EU có thể chứng minh rằng giá carbon đã được thanh toán trong quá trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu, số tiền tương ứng có thể được khấu trừ vào hóa đơn. Các quốc gia ngoài EU có chính sách định giá carbon rõ ràng, như thuế carbon hoặc thị trường tín chỉ carbon, có thể được miễn trừ CBAM.

“Tác động của CBAM đối với hoạt động xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang thị trường EU rõ ràng là một thách thức không nhỏ, nếu xét về ngắn và trung hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, cùng với quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh, phát triển năng lượng xanh, sản xuất xanh thì đây là cơ hội cho các doanh nghiệp thép Việt Nam nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phát triển bền vững”, ông Phạm Quang Anh nhận định.

Hồng Hạnh - Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV)
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: thuế các-bon (thuế carbon)

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 16/4: Giá ca cao, kim loại nối dài đà tăng mạnh

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 16/4: Giá ca cao, kim loại nối dài đà tăng mạnh

Số liệu từ MXV cho thấy, đóng cửa ngày giao dịch 15/4, diễn biến phân hoá khiến sắc xanh đỏ đan xen trên bảng giá hàng hoá nguyên liệu thế giới.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 15/4: Chỉ số giá hàng hóa duy trì ở mức đỉnh 7 tháng

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 15/4: Chỉ số giá hàng hóa duy trì ở mức đỉnh 7 tháng

Số liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho thấy, thị trường hàng hóa nguyên liệu đóng cửa tuần qua (8/4-12/4) với diễn biến phân hoá.
Giá thép hôm nay ngày 15/4/2024: Triển vọng giá quặng sắt tăng trưởng bền vững

Giá thép hôm nay ngày 15/4/2024: Triển vọng giá quặng sắt tăng trưởng bền vững

Giá thép hôm nay ngày 15/4/2024:: Trong nước duy trì ổn định; trên thị trường nguyên liệu, triển vọng giá quặng sắt tăng trưởng bền vững.
Giá thép hôm nay ngày 14/4/2024: Giá quặng sắt đang đà phục hồi

Giá thép hôm nay ngày 14/4/2024: Giá quặng sắt đang đà phục hồi

Giá thép hôm nay ngày 14/4/2024: Trong nước duy trì ổn định; trên thị trường nguyên liệu, giá quặng sắt đang tăng.
Sầu riêng miền Tây liên tục rớt giá

Sầu riêng miền Tây liên tục rớt giá

Những ngày gần đây, giá sầu riêng tại các tỉnh miền Tây bất ngờ rớt giá. Mỗi kg sầu riêng loại A đang được thu mua 95.000-115.000 đồng, giảm mạnh so tháng trước

Tin cùng chuyên mục

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 12/4: Chỉ số hàng hoá MXV-Index suy yếu, thị trường nông sản đỏ lửa

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 12/4: Chỉ số hàng hoá MXV-Index suy yếu, thị trường nông sản đỏ lửa

Số liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam cho thấy, thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới đóng cửa hôm qua (11/4) với 22 trên tổng số 31 mặt hàng giảm giá.
Giá thép hôm nay ngày 12/4/2024: Thép nội có xu hướng giảm

Giá thép hôm nay ngày 12/4/2024: Thép nội có xu hướng giảm

Giá thép hôm nay ngày 12/4/2024: Trên Sàn giao dịch Thượng Hải giảm 8 nhân dân tệ/tấn; thép nội địa có xu hướng giảm.
Sức nóng từ thị trường kim loại quý đẩy giá bạc lên ngôi

Sức nóng từ thị trường kim loại quý đẩy giá bạc lên ngôi

Fed sắp xoay trục chính sách cộng hưởng với xung đột địa chính trị leo thang, giá kim loại quý nổi lên như một điểm sáng trên thị trường hàng hóa.
Hàng hóa của các hợp tác xã mới chiếm 3% doanh số trong kênh phân phối hiện đại

Hàng hóa của các hợp tác xã mới chiếm 3% doanh số trong kênh phân phối hiện đại

Trong các kênh phân phối hiện đại, hàng hóa của các hợp tác xã (HTX) mới chiếm 3% tổng doanh số, các HTX mới tập trung bán hàng trên kênh phân phối truyền thống
Hà Nội: Người dân chen chân xếp hàng từ 5h sáng mua bánh trôi bánh chay ngày Tết Hàn thực

Hà Nội: Người dân chen chân xếp hàng từ 5h sáng mua bánh trôi bánh chay ngày Tết Hàn thực

Từ 5h sáng ngày Tết Hàn thực người dân đã xếp hàng dài để mua bánh trôi, bánh chay. Người bán huy động hết công suất phục vụ và kiếm tiền triệu mỗi ngày dịp này
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 11/4: Chỉ số hàng hoá MXV-Index trở lại vùng đỉnh 7 tháng

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 11/4: Chỉ số hàng hoá MXV-Index trở lại vùng đỉnh 7 tháng

Kết thúc ngày giao dịch 10/4, lực mua chiếm ưu thếi trên thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới, hỗ trợ chỉ số MXV-Index đảo chiều hồi phục sau 2 ngày suy yếu
Cà phê Robusta từ Brazil đang đe dọa vị trí "ngôi vương" của Việt Nam

Cà phê Robusta từ Brazil đang đe dọa vị trí "ngôi vương" của Việt Nam

Brazil sẽ thay thế Việt Nam trở thành quốc gia sản xuất Robusta lớn nhất thế giới nếu tình trạng sản xuất hiện tại vẫn duy trì.
1ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải có thể thu về 100 USD từ việc bán tín chỉ carbon

1ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải có thể thu về 100 USD từ việc bán tín chỉ carbon

Ngân hàng Thế giới đã cam kết mua tín chỉ carbon ở mức 10 USD/tấn. Tính ra, 1ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải có thể thu về 100 USD từ bán tín chỉ carbon.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 10/4: Dòng tiền đầu tư hàng hóa đổ về thị trường nông sản

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 10/4: Dòng tiền đầu tư hàng hóa đổ về thị trường nông sản

Số liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho thấy, thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới đóng cửa hôm qua với diễn biến phân hoá.
Giá thép hôm nay ngày 10/4/2024: Trên sàn giao dịch dứt đà giảm; tiêu thụ thép Hòa Phát tăng trở lại

Giá thép hôm nay ngày 10/4/2024: Trên sàn giao dịch dứt đà giảm; tiêu thụ thép Hòa Phát tăng trở lại

Giá thép hôm nay ngày 10/4/2024: Trên Sàn giao dịch Thượng Hải tăng 27 nhân dân tệ; Sản lượng bán hàng của Hòa Phát tăng trở lại.
Năm 2024, thị trường thuốc bảo vệ thực vật sinh học Việt Nam dự báo đạt 65,7 triệu USD

Năm 2024, thị trường thuốc bảo vệ thực vật sinh học Việt Nam dự báo đạt 65,7 triệu USD

Năm 2024, thị trường thuốc bảo vệ thực vật sinh học Việt Nam dự báo sẽ đạt 65,7 triệu USD, với mức tăng trưởng trên 16,4%/năm.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 9/4: Giá hàng hoá giằng co sau tuần “tăng nóng”

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 9/4: Giá hàng hoá giằng co sau tuần “tăng nóng”

Số liệu từ MXV cho thấy, đóng cửa ngày giao dịch đầu tuần (8/4), lực bán chiếm ưu thế trên thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới sau tuần tăng giá rất mạnh.
Hỏi đáp Giao dịch Hàng hóa (Số 63): Xử lý vi phạm thành viên (Phần 3)

Hỏi đáp Giao dịch Hàng hóa (Số 63): Xử lý vi phạm thành viên (Phần 3)

Trong số trước, Báo Công Thương đã đề cập đến một số hình thức xử lý vi phạm thành viên tại MXV như nhắc nhở bằng văn bản, cảnh cáo.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 8/4: Giá hàng hoá nguyên liệu ‘đua nhau’ lập đỉnh

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 8/4: Giá hàng hoá nguyên liệu ‘đua nhau’ lập đỉnh

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đóng cửa tuần giao dịch đầu tiên của quý II, lực bán chiếm ưu thế trên thị trường nông sản.
Giá thép hôm nay ngày 8/4/2024: Giá quặng sắt tiếp đà giảm

Giá thép hôm nay ngày 8/4/2024: Giá quặng sắt tiếp đà giảm

Giá thép hôm nay ngày 8/4/2024: Trên Sàn giao dịch hàng hoá Singapore (SGX) giá quặng sắt tiếp tục giảm 0,91%, xuống mức 96,85 USD/tấn.
Giá thép hôm nay ngày 7/4/2024: Thị trường trong nước đi ngang

Giá thép hôm nay ngày 7/4/2024: Thị trường trong nước đi ngang

Giá thép hôm nay ngày 7/4: Mặc dù trong mùa tiêu thụ cao điểm, tuy nhiên nhu cầu thép chưa cải thiện; Giá thép thị trường trong nước đi ngang.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 5/4:Chỉ số giá hàng hoá tăng ngày thứ tư liên tiếp cao nhất 6 tháng

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 5/4:Chỉ số giá hàng hoá tăng ngày thứ tư liên tiếp cao nhất 6 tháng

Số liệu MXV cho thấy, ngày hôm qua (4/4), lực mua chiếm ưu thế trên cả 4 nhóm hàng hoá nguyên liệu đang được giao dịch liên thông thế giới.
Giá thép hôm nay ngày 5/4/2024: Giá quặng sắt giảm khiến giá thép đi xuống

Giá thép hôm nay ngày 5/4/2024: Giá quặng sắt giảm khiến giá thép đi xuống

Giá thép hôm nay ngày 5/4/2024: Giá quặng sắt đã đánh mất mốc 100 USD sau khi giảm 2,03%, mức thấp nhất kể từ tháng 9/2023.
Top 5 thị phần môi giới hàng hóa có sự xáo trộn

Top 5 thị phần môi giới hàng hóa có sự xáo trộn

Trong quý I/2024, khối lượng giao dịch liên thông với thế giới tại MXV tăng trưởng 10% so với quý IV/2023 và tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 4/4: Giá kim loại nối đà tăng mạnh, nông sản phục hồi

Thị trường hàng hóa hôm nay ngày 4/4: Giá kim loại nối đà tăng mạnh, nông sản phục hồi

Số liệu MXV cho thấy, với 25 trên tổng số 31 mặt hàng đồng loạt tăng giá, lực mua hoàn toàn áp đảo trên thị trường hàng hóa nguyên liệu trong ngày hôm qua.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động