Tin Khu Vực
Nâng hạng mở cơ hội, kèm yêu cầu cao hơn
Sáng 21/10, Tạp chí Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) tổ chức Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới”. Tọa đàm diễn ra khi toàn ngành đang hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập (28/11/1996 - 28/11/2026). Cùng thời điểm, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đang xem xét thông qua Luật Chứng khoán sửa đổi.
Phát biểu khai mạc, TS. Phạm Thu Phong, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính cho biết, từ một thị trường chỉ có 2 doanh nghiệp niêm yết và khoảng 3.000 tài khoản giao dịch, chứng khoán đã trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Ngày 21/9/2026, thị trường được tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.
TS. Phạm Thu Phong, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính phát biểu tại Tọa đàm.
Theo ông Phong, đây là sự ghi nhận của nhà đầu tư quốc tế đối với quá trình cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý và sự đồng hành của các thành viên thị trường. Ông cũng cho rằng Luật Chứng khoán sửa đổi với nhiều điểm đột phá sẽ là hành lang pháp lý quan trọng để thị trường vận hành hiệu quả.
“Vị thế mới tạo nên động lực mới và sức bật mới, nhưng cũng là điểm xuất phát cho một cuộc hành trình mới - hành trình về chất lượng, về chuẩn mực và quan trọng nhất là về niềm tin của nhà đầu tư”, ông Phong nhấn mạnh.
Những con số cụ thể về thị trường được ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) đưa ra tại tọa đàm. Theo ông Thu, 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp huy động được gần 564.600 tỷ đồng qua thị trường chứng khoán, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý là cách doanh nghiệp huy động vốn đang thay đổi. Vốn huy động qua phát hành cổ phiếu đạt 135.940 tỷ đồng, tăng gần 69% so với cùng kỳ. Trái phiếu chào bán ra công chúng, trái phiếu quốc tế và trái phiếu chuyển đổi đạt 59.800 tỷ đồng, tăng hơn 26%. Trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ vẫn chiếm phần lớn với 368.850 tỷ đồng, tương đương gần hai phần ba tổng vốn huy động, nhưng chỉ tăng 1,62%.
Ông Thu cho biết, lãi suất phần nào ảnh hưởng đến kế hoạch phát hành trái phiếu của doanh nghiệp. Dù vậy, các quy định pháp lý mới về trái phiếu doanh nghiệp được thị trường đánh giá cao.
“Nhìn trong trung và dài hạn, đây là sản phẩm pháp lý được rất nhiều doanh nghiệp hưởng ứng”, ông Thu nói.
Theo ông Thu, chứng khoán đã trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng, giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn ngoài vốn vay ngân hàng. Quy mô thị trường cũng phản ánh rõ điều này. Đến ngày 30/9, thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,3 triệu tỷ đồng, bằng 80,2% tổng sản phẩm trong nước ước tính năm 2025. Cả nước có gần 14,1 triệu tài khoản chứng khoán, vượt sớm mục tiêu 11 triệu tài khoản đặt ra cho năm 2030.
Tuy vậy, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, việc nâng hạng cũng đặt ra những đòi hỏi mới. “Đây không chỉ là sự ghi nhận thành quả, mà còn là bước khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, khả năng tiếp cận và quản trị rủi ro”, ông Thu nói.
Theo ông Thu, trong 6 nhóm việc trọng tâm thời gian tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đặt việc hoàn thiện pháp luật lên hàng đầu.
“Với định hướng sửa đổi Luật Chứng khoán tại kỳ họp Quốc hội lần này và kế hoạch sửa đổi toàn diện trong những năm tới, chúng tôi xác định sẽ có một thế hệ mới của pháp luật về chứng khoán”, ông Thu cho biết.
Toàn cảnh Tọa đàm.
Hướng đi của khung pháp lý mới là cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn vốn, nhất là vốn nước ngoài và vốn dài hạn. Để giữ đà sau nâng hạng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ mở rộng tối đa tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực và bảo đảm họ được tiếp cận thông tin bình đẳng. Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm cho thị trường cơ sở dự kiến vận hành trong quý I hoặc quý II/2027.
Về hàng hóa, ông Thu cho biết cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và thu hút doanh nghiệp lớn, quản trị tốt lên sàn. Việc bán cổ phiếu ra công chúng sẽ được gắn với niêm yết. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng sẽ có chính sách để được phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và niêm yết tại Việt Nam. Bên cạnh đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phát triển nhà đầu tư tổ chức thông qua đa dạng hóa các loại quỹ, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân rót vốn qua quỹ chuyên nghiệp để giảm rủi ro.
Ba nhóm giải pháp để khơi thông vốn dài hạn
Ở góc độ đơn vị tổ chức giao dịch, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam cho biết, để nền kinh tế tăng trưởng hai con số, giai đoạn 2026 - 2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Trong đó, thị trường chứng khoán cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD. Tính bình quân, mỗi năm thị trường cần huy động hơn 1 triệu tỷ đồng.
Mục tiêu này đã được cụ thể hóa tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045.
Để thực hiện mục tiêu đó, theo ông Sinh, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam tập trung vào ba nhóm giải pháp:
Thứ nhất là đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng hàng hóa. Sở đang chuẩn bị triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30, đồng thời nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và các sản phẩm đầu tư gắn với vàng. Cuối tháng 9/2026, Sở đã ký biên bản ghi nhớ với Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore về hợp tác phát triển sản phẩm chứng chỉ lưu ký, tạo tiền đề kết nối trực tiếp hai thị trường vốn.
Đối với doanh nghiệp niêm yết, Sở sẽ nâng tiêu chuẩn quản trị và tăng yêu cầu về lượng cổ phiếu được tự do mua bán trên thị trường. Hiện Sở đang hoàn tất việc chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội về Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh; phối hợp với FTSE Russell xây dựng các bộ chỉ số mới, đón dòng vốn từ các quỹ đầu tư theo chỉ số trên thế giới.
Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) trình bày tham luận tại Tọa đàm.
Thứ hai là nâng cấp hạ tầng công nghệ, giúp hệ thống giao dịch xử lý được khối lượng giao dịch ngày càng lớn và sẵn sàng cho các sản phẩm mới.
Thứ ba là tăng cường giám sát thị trường. Ông Sinh nhấn mạnh, việc mở rộng sản phẩm và quy mô thị trường phải đi đôi với bảo đảm an toàn, ổn định. Hệ thống giám sát giao dịch sẽ được nâng cấp, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư và củng cố niềm tin vào sự minh bạch của thị trường.
Theo ông Sinh, để khơi thông nguồn vốn, cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các tổ chức trung gian, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư.
Có thể thấy, đặt cạnh kết quả gần 564.600 tỷ đồng sau 9 tháng, mục tiêu bình quân hơn 1 triệu tỷ đồng mỗi năm đòi hỏi thị trường phải tăng tốc mạnh về quy mô. Thị trường đã có nền tảng và vị thế mới. Để đạt mục tiêu, cần thêm doanh nghiệp tốt lên sàn, thêm vốn ngoại và thông tin minh bạch hơn. Khi đó, doanh nghiệp sẽ có thêm kênh huy động vốn dài hạn ổn định, bớt phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.