Tin Khu Vực 
Khó khăn trong đảm bảo nguồn cung xăng dầu
- Xung đột tại Trung Đông đang khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đối mặt nguy cơ gián đoạn, giá dầu thô nhiều thời điểm biến động mạnh. Là quốc gia vừa xuất khẩu song cũng vừa nhập khẩu xăng dầu, hmức độ phụ thuộc của thị trường xăng dầu Việt Nam vào nguồn cung quốc tế hiện nay ra sao và những khó khăn lớn nhất mà thị trường trong nước phải đối mặt trong thời gian tới là gì thưa ông?
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Bùi Ngọc Bảo
Ông Bùi Ngọc Bảo: Trước hết, có thể thấy xung đột tại khu vực Vùng Vịnh lần này, liên quan đến Israel, Iran và Mỹ có tác động rất lớn đến nguồn cung năng lượng toàn cầu. Khu vực này hiện cung cấp khoảng 80% dầu thô, nhiên liệu và khí cho châu Á, tương đương khoảng 20% tổng nhu cầu của thế giới. Vì vậy, bất kỳ biến động nào cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu, không chỉ với thế giới nói chung mà còn khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam.
Việt Nam hiện là quốc gia nhập khẩu ròng xăng dầu. Nguồn sản xuất trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 30%, tương đương khoảng 8 triệu tấn, trong khi 70% còn lại phải phụ thuộc vào nhập khẩu. Đáng chú ý, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn phải nhập khẩu 100% dầu thô từ Kuwait. Phần thiếu hụt còn lại trong nước chủ yếu được bù đắp bằng nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ các nước trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, diễn biến xung đột tại vùng Vịnh đang tác động rõ rệt tới hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam. Tuy nhiên, nhờ đặc thù là nhập khẩu theo hợp đồng và có sự chuẩn bị trước, đến thời điểm giữa tháng 3 và tháng 4, hầu hết các doanh nghiệp đầu mối đã chủ động nguồn hàng cho giai đoạn này, đồng thời tiếp tục tìm kiếm và ký kết các hợp đồng cho những tháng tiếp theo.
Doanh nghiệp xăng dầu chủ động ứng phó trước “cú sốc” thị trường
- Trước biến động khó lường của thị trường thế giới, các nhà máy lọc dầu đã tăng sản xuất xăng dầu, doanh nghiệp đầu mối đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Ông đánh giá như thế nào về năng lực ứng phó của doanh nghiệp xăng dầu Việt Nam trong việc đảm bảo nguồn cung và bình ổn thị trường?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Trước hết, kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chịu sự quản lý và chỉ đạo rất chặt chẽ từ Chính phủ, đặc biệt là Bộ Công Thương.
Ngay từ đầu năm, Bộ Công Thương đã phân giao kế hoạch nguồn cung cho các doanh nghiệp đầu mối với sản lượng rất lớn, khoảng 36 triệu m³/tấn. Đây là mức cao nhất từ trước tới nay, vừa nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số của năm 2026, vừa có tính đến các yếu tố dự phòng. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp đầu mối cùng với hai nhà máy lọc dầu trong nước đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, vận hành gần như tối đa công suất.
Các doanh nghiệp đầu mối cũng đã tích cực ký kết các hợp đồng dài hạn và trung hạn với các nhà cung cấp nhằm bảo đảm thực hiện đúng kế hoạch được giao. Tuy nhiên, từ cuối tháng 2 đến nay, khi xung đột xảy ra, nhiều nhà cung cấp đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng, đặc biệt trong bối cảnh tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng.
Trước tình hình đó, các doanh nghiệp đầu mối đang khẩn trương tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn cung, tận dụng các mối quan hệ đối tác lâu dài, đồng thời mở rộng thêm các thị trường có khả năng cung cấp ổn định trong trung và dài hạn.
Doanh nghiệp xăng dầu chủ động vào cuộc đảm bảo nguồn cung
Quỹ Bình ổn giá: “Điểm neo” kịp thời cho giá xăng dầu
- Thời gian qua, Bộ Công Thương đã sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và đề xuất điều chỉnh thời điểm điều hành giá để giảm áp lực cho thị trường trong nước. Ông đánh giá gì về động thái của cơ quan chức năng trong việc đồng hành với doanh nghiệp đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh khó khăn chung?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Có thể nói, việc bình ổn giá xăng dầu hiện nay được thực hiện theo chu kỳ điều hành nhất định. Chính phủ đã có chỉ đạo, Bộ Công Thương cũng vận hành theo cơ chế phù hợp nhằm bảo đảm ổn định giá ở mức tốt nhất cho người dân.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng xăng dầu tại Việt Nam từ lâu đã vận hành theo cơ chế thị trường. Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, giá có xu hướng tăng cao, thì cả giá dầu thô nhập khẩu cũng như giao dịch trong nước đều phải tuân theo mặt bằng giá quốc tế. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu thời gian qua là một trong những công cụ quan trọng, góp phần giảm bớt tác động tăng giá, hỗ trợ người tiêu dùng trong khả năng cho phép.
Kỳ vọng gì từ Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu
- Hiện nay Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang được tiếp thu, chỉnh sửa nghiêm túc để sớm ban hành, tạo khung khổ pháp lý mới cho hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng dầu. Hiệp hội có kỳ vọng ra sao về văn bản mới này?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Thực tế, Hiệp hội đã tham gia xuyên suốt trong khoảng hai năm qua vào quá trình xây dựng nghị định này. Dự thảo cũng đã nhiều lần được trình Chính phủ và lấy ý kiến các thành viên Chính phủ. Vì vậy, Hiệp hội cũng như cộng đồng doanh nghiệp đều rất kỳ vọng nghị định sẽ sớm được ban hành.
Điểm đáng chú ý là nghị định lần này có nhiều nội dung cải tiến, đặc biệt trong cơ chế điều hành giá theo hướng linh hoạt hơn, vừa phản ánh sát diễn biến thị trường, vừa bảo đảm vai trò quản lý của Nhà nước. Đồng thời, các thủ tục mang tính tuân thủ đối với doanh nghiệp cũng được cắt giảm, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung các quy định mới nhằm hướng tới việc vận hành thị trường xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 70/2025 của Trung ương về bảo đảm an ninh năng lượng.
Bài toán an ninh năng lượng: Không chỉ là nguồn cung
- Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng nhiều bất định, theo ông Việt Nam cần tính toán như thế nào về chiến lược an ninh năng lượng dài hạn, đặc biệt là việc đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực dự trữ và phát triển các nguồn năng lượng thay thế?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Tôi cho rằng, đây là những vấn đề mà Hiệp hội đã kiên trì theo đuổi trong nhiều năm và liên tục kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước.
Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia đang phát triển, nguồn ngân sách còn hạn chế, việc bảo đảm an ninh năng lượng càng trở nên cấp thiết. Nội dung này đã được thể hiện rõ trong hai nghị quyết quan trọng của Trung ương, gồm Nghị quyết số 55 về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và đặc biệt là Nghị quyết số 70 ban hành tháng 8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng cho Việt Nam.
Một trong những yêu cầu then chốt được đặt ra là phải xây dựng mức dự trữ năng lượng quốc gia tương ứng khoảng 90 ngày nhập ròng. Đây là mục tiêu rất cao, đòi hỏi nỗ lực lớn trong thời gian tới.
Nguồn ngân sách để bảo đảm mức dự trữ tương đương 90 ngày nhập ròng là thách thức không nhỏ với điều kiện hiện nay của Việt Nam. Vì vậy, chúng tôi kiến nghị cần có giải pháp song hành, không chỉ dựa vào ngân sách nhà nước để hình thành dự trữ quốc gia.
Cụ thể, cần nghiên cứu xây dựng nguồn dự trữ trong lưu thông. Thay vì duy trì Quỹ bình ổn giá chủ yếu dưới dạng tiền để can thiệp khi giá biến động, có thể xem xét chuyển đổi một phần sang dự trữ hàng hóa lưu thông do Nhà nước quản lý. Nguồn dự trữ này nên được tập trung, không giao cho doanh nghiệp, mà do Bộ Công Thương trực tiếp quản lý, nhằm nâng cao khả năng chủ động điều tiết thị trường.
Việc kết hợp giữa dự trữ quốc gia và dự trữ trong lưu thông sẽ giúp kéo dài quy mô dự trữ, hướng tới mục tiêu 90 ngày nhập ròng, thậm chí cao hơn. Thực tế, nhiều quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc đã xây dựng mức dự trữ vượt ngưỡng này, có nơi trên 100 ngày, cho thấy đây là yếu tố có tính chất “huyết mạch” đối với an ninh năng lượng.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách tài khóa. Liên quan đến chính sách thuế, thời gian qua đã có điều chỉnh theo hướng ưu đãi, trong đó thuế nhập khẩu từ một số thị trường được đưa về mức 0%, nhưng mới áp dụng đến ngày 30/4. Sau thời điểm này, mức thuế dự kiến sẽ điều chỉnh tăng trở lại, do đó cần được cân nhắc kỹ lưỡng để bảo đảm mục tiêu ổn định thị trường.
Nếu các chính sách thuế được duy trì ổn định trong dài hạn, doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều lựa chọn về nguồn cung, không chỉ giới hạn ở các nước ASEAN với thuế suất nhập khẩu 0%, mà còn có thể mở rộng sang các thị trường khác như Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia ngoài khu vực. Điều này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn cung mà còn góp phần giảm chi phí, nhờ tiếp cận được mức giá cạnh tranh hơn và nguồn hàng dồi dào hơn.
Bên cạnh đó, cần xem xét điều chỉnh một số sắc thuế nhằm thu hút các nhà đầu tư, doanh nghiệp nước ngoài đưa hàng vào hệ thống kho ngoại quan xăng dầu tại Việt Nam. Đặc biệt, thuế nhà thầu đối với đối tác nước ngoài tại kho ngoại quan hiện vẫn ở mức mà nhiều quốc gia khác không áp dụng, khiến các doanh nghiệp nước ngoài chưa mặn mà đưa xăng dầu vào lưu trữ và kinh doanh tại thị trường Việt Nam.
Do đó, cần có một gói giải pháp đồng bộ. Trong đó, việc khẩn trương đầu tư, xây dựng hệ thống kho dự trữ xăng dầu quốc gia là yêu cầu cấp thiết, nhằm đáp ứng mục tiêu dự trữ tương đương 90 ngày nhập ròng theo tinh thần Nghị quyết 70 của Trung ương. Đây là khối lượng rất lớn, dù đã được đặt ra từ nhiều năm, nhưng nay cần được triển khai quyết liệt hơn.
Thực tế cho thấy, nguồn cung và giá xăng dầu của Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố địa chính trị trên thế giới. Vì vậy, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã nhiều lần kiến nghị với các cơ quan quản lý và Chính phủ, đồng thời kỳ vọng các đề xuất này sẽ được xem xét, tiếp thu để có giải pháp phù hợp, chủ động ứng phó với những biến động tương tự trong thời gian tới.
- Xin cảm ơn ông!
Việt Nam hiện là quốc gia nhập khẩu ròng xăng dầu, với khoảng 70% nhu cầu trong nước phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, trong khi sản xuất nội địa mới đáp ứng khoảng 30. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông diễn biến phức tạp, nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng càng trở nên cấp thiết.