Tin Khu Vực 
Phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Khắc Lâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nghệ An về việc áp dụng KH&CN vào sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Sinh tồn bằng công nghệ
-Thưa Tiến sĩ, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, ông đánh giá như thế nào về áp lực và cơ hội mà KH&CN đặt ra cho các doanh nghiệp Nghệ An hiện nay?
Ông Nguyễn Khắc Lâm: Chúng ta không còn ở thời kỳ khuyến khích ứng dụng công nghệ nữa, mà đã bước vào giai đoạn "sinh tồn bằng công nghệ".
Nghệ An hiện có khoảng 17.500 doanh nghiệp đang hoạt động, nhưng đa phần là quy mô nhỏ và vừa. Cái khó là năng suất lao động và giá trị gia tăng trên sản phẩm còn khiêm tốn. Tuy nhiên, cơ hội lại đang rất lớn khi các dòng vốn FDI chất lượng cao (tập trung tại các khu như VSIP, WHA) đang đổ về tỉnh, kéo theo chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu doanh nghiệp nội địa không đổi mới công nghệ, chúng ta sẽ tự loại mình ra khỏi cuộc chơi ngay trên sân nhà. KH&CN không chỉ là công cụ để tiết giảm chi phí, mà phải được coi là "DNA" của tăng trưởng, giúp doanh nghiệp chuyển dịch từ gia công thô sang sản xuất tinh, từ cạnh tranh bằng giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng và tính minh bạch (truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh).
Tiến sĩ Nguyễn Khắc Lâm – Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Nghệ An trả lời phỏng vấn Báo Công Thương. Ảnh: Mai Liễu
Áp dụng KH&CN sát thực tiễn
-Nhiều doanh nghiệp vẫn lo ngại rằng đầu tư cho KH&CN là một "cuộc chơi tốn kém" và chỉ dành cho những "ông lớn". Ông có lời khuyên gì về lộ trình tiếp cận thực chất cho các doanh nghiệp địa phương?
Ông Nguyễn Khắc Lâm: Đây là một quan điểm cần thay đổi. Đổi mới công nghệ không nhất thiết phải là mua sắm những dây chuyền hàng triệu USD ngay lập tức.
Lộ trình thực chất nhất là "đổi mới từ điểm nghẽn". Với doanh nghiệp nông nghiệp, thay vì đầu tư dàn trải, hãy tập trung vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu. Nghệ An có vùng nguyên liệu dồi dào nhưng giá trị xuất khẩu chưa cao do tỷ lệ chế biến thấp. Áp dụng chuẩn VietGAP, GlobalGAP hay công nghệ sấy lạnh, đóng gói chân không chính là bước đi KH&CN đầu tiên.
Với doanh nghiệp sản xuất, hãy bắt đầu bằng chuyển đổi số trong quản trị. Việc sử dụng phần mềm ERP, HRM hay quản lý kho thông minh giúp cắt giảm 20-30% lãng phí vận hành trước khi nghĩ đến việc robot hóa toàn bộ nhà máy.
Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã từng bước áp dụng KH&CN vào dây chuyển sản xuất. Ảnh: Mai Liễu
Về nhân lực, công nghệ chỉ là công cụ, con người mới là chủ thể. Doanh nghiệp cần cơ chế "đặt hàng" đào tạo lại nguồn nhân lực để thích ứng với máy móc mới.
Cơ quan quản lý đồng hành, hỗ trợ
- Về phía cơ quan quản lý, Sở KH&CN Nghệ An có những "đòn bẩy" cụ thể nào để tiếp sức cho doanh nghiệp, thưa ông?
Ông Nguyễn Khắc Lâm: Chúng tôi xác định vai trò của Nhà nước là "người dẫn đường" và "bà đỡ". Cụ thể, Sở tập trung vào 3 trụ cột hỗ trợ:
Thứ nhất, hỗ trợ tài chính và pháp lý: Đó là triển khai các chính sách hỗ trợ về xác lập quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu sản phẩm chủ lực, hỗ trợ đảm bảo đo lường. Chúng tôi hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và các nguồn vốn ưu đãi cho R&D.
Thứ hai, kết nối cung - cầu công nghệ: Sở không làm thay doanh nghiệp, nhưng chúng tôi là cầu nối đưa các nhà khoa học từ các Viện, Trường đại học về tận nhà máy để giải quyết các bài toán kỹ thuật cụ thể của doanh nghiệp.
Thứ ba, tiêu chuẩn hóa để vươn xa: Hỗ trợ áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (ISO, HACCP, GMP...) để đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe khi doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang các thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản.
Sở KH&CN Nghệ An đồng hành hỗ trợ các doanh nghiệp. Ảnh: Mai Liễu
- Để KH&CN thực sự trở thành chiến lược phát triển bền vững, doanh nghiệp cần có tâm thế như thế nào trong giai đoạn tới?
Ông Nguyễn Khắc Lâm:Tôi muốn nhấn mạnh: Đừng coi KH&CN là chi phí, hãy coi đó là đầu tư.
Doanh nghiệp cần chủ động trích lập Quỹ phát triển KH&CN của chính mình (đã được quy định trong luật thuế) để nuôi dưỡng các ý tưởng sáng tạo. Bên cạnh đó, phải coi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai đường ray không thể tách rời.
Nghệ An đang đứng trước vận hội mới. Nếu doanh nghiệp biết tận dụng sự hỗ trợ của chính quyền, kết hợp với tinh thần hiếu học, sáng tạo đặc trưng của người dân xứ Nghệ để làm chủ công nghệ, tôi tin rằng tỉnh sẽ có những "cú nhảy vọt" về kinh tế trong tương lai gần.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nghệ An hiện có khoảng 17.500 doanh nghiệp đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng hơn 400.000 lao động với mức tiền lương bình quân khoảng 7,1 triệu đồng/người/tháng, đóng góp khoảng hơn 60% tổng thu ngân sách Nhà nước