Chào Xuân Quý Mão 2023: Hóa giải những nghịch lý của nền kinh tế

Qua gần 30 năm đổi mới vừa qua, Việt Nam đã và đang đạt được những thành tích đáng ghi nhận trong tăng trưởng và phát triển kinh tế.
Năm 2022: Quy mô nền kinh tế Việt Nam tăng hơn 10 lần, lên mức 409 tỷ USD Chính sách tài khóa phát huy vai trò trụ cột của nền kinh tế

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, nếu nhìn sâu vào sự phát triển của nền kinh tế dễ nhận thấy nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang chứa đựng hàng loạt vấn đề vĩ mô bất ổn như tăng trưởng cao nhưng thị trường bất động sản đóng băng, chứng khoán tụt dốc, niềm tin vào trái phiếu doanh nghiệp giảm sút.

Chào Xuân Quý Mão 2023: Hóa giải những nghịch lý của nền kinh tế

Trên giàn khoan dầu khí Hải Thạch – Mộc Tinh. Ảnh: Thanh Hiếu

Tăng trưởng cao nhưng…

Về tình hình kinh tế thế giới chung, ở thời điểm hiện nay, nhìn chung dự báo tiếp tục ảm đạm hơn, có thể vẫn xấu đi trong năm 2023 dù khả năng ở nửa năm sau là tốt lên. Tuy nhiên, ở trong nước, nhiều dự báo cho thấy tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm nay có thể đạt 8-9%, lạm phát chưa đến 4%... Bức tranh kinh tế vĩ mô chung đang tốt song khu vực nội địa vẫn gặp nhiều khó khăn...

Cộng đồng doanh nghiệp ở thời điểm này cũng đang gặp nhiều khó khăn trong kinh doanh. Những khó khăn này đến từ các yếu tố bên trong lẫn bên ngoài như nhu cầu thị trường thế giới giảm sút, giá nhập khẩu nguyên liệu đầu vào tăng; việc tiếp cận vốn qua các kênh gặp nhiều hạn chế; giải ngân đầu tư công chậm... Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng phản ánh những quy định liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai... trở nên khắt khe, chi phí tuân thủ cao hơn trước. Kinh tế vĩ mô tốt nhưng thị trường đang có tình trạng khủng hoảng tâm lý, lòng tin trong khi nền kinh tế khát vốn và nguy cơ nợ xấu.

Nói như vậy để thấy rằng chúng ta đang mắc nghịch lý thành công. Nền kinh tế đang khá tốt khi GDP tăng trưởng cao, các yếu tố vĩ mô ổn định, lạm phát thấp. Vấn đề nằm ở chỗ kỳ tích này ở đâu ra, tăng trưởng cao lấy đâu ra khi mà thị trường chứng khoán thì lao dốc lập kỷ lục thế giới, thị trường bất động sản đóng băng, thị trường trái phiếu đang khủng hoảng niềm tin, doanh nghiệp đang đối diện với nhiều khó khăn như vấn đề tiếp cận vốn…? Những nghịch lý này đã được báo cáo với Chính phủ để nhận diện, nếu không xử lý tốt thì hậu quả sẽ rất nghiêm trọng.

Chúng ta đang kẹt ở đâu?

Trước thực trạng đó, một câu hỏi đặt ra là chúng ta đang kẹt ở đâu? Thật ra, mạch tăng trưởng chung vẫn rất tốt nhưng vì một vài tình thế gây ra bất ổn nên sang chấn lòng tin tâm lý. Điều này khiến chúng ta phải cùng nhau giữ ổn định vĩ mô, lạm phát thấp nhưng không được phép không đáp ứng nhu cầu tiếp máu cho nền kinh tế. Việt Nam chưa lạm phát mà lại sợ lạm phát quá nên không dám bơm tiền, sợ mở ra cho trái phiếu bất ổn... Chỗ này chúng ta phải xử lý bình tĩnh để giải quyết vấn đề.

Đáng nói, mức độ nghiêm trọng còn rõ ràng hơn khi xem xét “tính có vấn đề” của thực lực doanh nghiệp Việt Nam từ góc độ cạnh tranh quốc tế. Các thành tích tăng trưởng và phát triển kinh tế được coi ngoạn mục trong giai đoạn vừa qua cơ bản gắn với khai thác các nguồn lực sẵn có (nguồn lực “tĩnh”) theo cách “tận khai” truyền thống (khai thác và xuất khẩu tài nguyên thô), ít dựa vào những thay đổi cơ cấu.

Ngay cả nỗ lực mở cửa - hội nhập để vươn ra thế giới, nhanh chóng thu hẹp khoảng cách tụt hậu với các nước đi trước cũng dựa chủ yếu vào nền tảng “tận khai” tài nguyên, lao động rẻ, kỹ năng thấp và đông đảo các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ yếu kém về năng lực. Bên cạnh đó, tình trạng “có vấn đề” của sự phát triển bắt nguồn từ chỗ các động lực phát triển của nền kinh tế không được phát huy, thậm chí bị suy giảm. Đó là căn nguyên của tình trạng “tụt hậu phát triển” khó được khắc phục, thậm chí, ở một số khía cạnh cơ bản, còn là xu thế “tụt hậu xa hơn” so với những nền kinh tế mà Việt Nam cần phải đua tranh.

Thực trạng nói trên đã được giới khoa học thảo luận, được Đảng và Nhà nước nhận diện và điều chỉnh, thay đổi. Tuy nhiên, việc duy trì quá lâu một mô hình tăng trưởng - kể khi đó là một mô hình “đúng”, như vẫn thường được khẳng định, làm cho việc thay đổi để chuyển sang mô hình tăng trưởng mới đứng trước những khó khăn, thách thức khó lường. Trong khi đó, hệ thống kinh tế thế giới đang chuyển rất nhanh vào thời đại phát triển mới, với logic phát triển thay đổi cơ bản, với những đặc trưng khác thường về tốc độ, sự rủi ro,... đang đòi hỏi những năng lực phát triển mới.

Việt Nam đi sau, còn non yếu nhiều mặt, lại là một nền kinh tế mở khác thường (độ mở của nền kinh tế lên đến 200%) nên trong bối cảnh hiện nay yêu câu đổi mới mô hình tăng trưởng càng được đặt ra mạnh mẽ. Đây cũng là giải pháp quan trọng giúp tháo gỡ những nghịch lý của nền kinh tế.

Chào Xuân Quý Mão 2023: Hóa giải những nghịch lý của nền kinh tế
TS Trần Đình Thiên

Thay đổi mô hình tăng trưởng như thế nào?

Vậy, làm thế nào để đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam? Từ góc nhìn của mình, tôi xin phép đưa ra một số giải pháp cụ thể như sau. Đầu tiên, cần xây dựng chiến lược phát triển đồng bộ các thị trường đầu vào, đặc biệt chú ý phát triển thị trường đất đai, xây dựng hệ thống pháp luật tôn trọng và bảo vệ các quyền tài sản của các chủ thể kinh tế.

Bên cạnh đó, cần xây dựng và triển khai Chương trình quốc gia “Phát triển lực lượng doanh nghiệp Việt Nam” theo tinh thần thị trường; quan tâm thúc đẩy xây dựng các chuỗi sản xuất Việt Nam, tạo điều kiện phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh của Việt Nam thành lực lượng dẫn dắt các chuỗi mà trụ cột là các tập đoàn tư nhân.

Tiếp đó, cần tích cực cải cách nhà nước với hai nội dung lớn là xây dựng một nhà nước phục vụ phát triển; xây dựng một nhà nước thông minh, trong đó, một nội hàm quan trọng là xây dựng “Chính phủ số” và “đô thị thông minh”. Trong định hướng này, cần xây dựng bộ máy nhà nước theo nguyên tắc “tổ chức theo chức năng”; tính chuyên nghiệp công vụ (tuyển chọn cán bộ và trách nhiệm công việc). Bên cạnh đó, cải cách chế độ lương trong khu vực nhà nước theo nguyên tắc tiền tệ hóa hoàn toàn tiền lương; trả lương theo chức năng và theo hợp đồng công việc (theo mức độ hoàn thành công việc cam kết).

Cần thực hiện chiến lược thu hút và sử dụng đầu tư nước ngoài mới, theo nguyên tắc “hạn chế ưu đãi, quan tâm xây dựng thể chế tốt”, tạo thuận lợi tối đa để hình thành và phát triển các chuỗi sản xuất với sự tham gia tích cực của các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. Ngoài ra, cần từ bỏ cơ chế phân phối vốn theo kiểu chia đều, xin - cho, tập trung phát triển các cực tăng trưởng và các trung tâm phát triển đủ tầm và sức cạnh tranh quốc tế. Làm được điều này, những nghịch lý sẽ nhanh chóng được hoá giải và nền kinh tế sẽ nhanh chóng lấy lại quỹ đạo tăng trưởng nhanh và bền vững.

TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

vietnamfinance.vn
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: kinh tế Việt Nam

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) phải đảm bảo tính khả thi

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) phải đảm bảo tính khả thi

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) cần rà soát tính đồng bộ với các Luật khác, tránh chồng chéo, có tính khả thi cao, dễ nhớ,nhanh đi vào cuộc sống
Thủ tướng Singapore đón, hội đàm với Thủ tướng Phạm Minh Chính

Thủ tướng Singapore đón, hội đàm với Thủ tướng Phạm Minh Chính

Sáng 9/2, Thủ tướng Lý Hiển Long chủ trì Lễ đón chính thức Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Singapore.
Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì Hội nghị về vùng Đồng bằng sông Hồng tại tỉnh Quảng Ninh

Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì Hội nghị về vùng Đồng bằng sông Hồng tại tỉnh Quảng Ninh

Hội nghị triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 30-NQ/TW về vùng Đồng bằng sông Hồng sẽ diễn ra tại Quảng Ninh vào ngày 12/2 tới.
Lấy ý kiến hoàn thiện dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi)

Lấy ý kiến hoàn thiện dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi)

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp với VCCI tổ chức Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi).
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gửi thư chia buồn về vụ động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ và Syria​

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gửi thư chia buồn về vụ động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ và Syria​

Được tin vụ động đất lớn tại Thổ Nhĩ Kỳ và Syria gây hậu quả thảm khốc, có hàng nghìn người thiệt mạng Chủ tịch Quốc hội đã gửi thư chia buồn.

Tin cùng chuyên mục

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam tại Singapore

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam tại Singapore

Chiều tối 8/2 (giờ địa phương), Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phu nhân đã có buổi gặp gỡ các cơ quan đại diện và cộng đồng người Việt Nam tại Singapore.
Nghị quyết phiên họp Chính phủ: Kinh tế-xã hội chuyển biến tích cực

Nghị quyết phiên họp Chính phủ: Kinh tế-xã hội chuyển biến tích cực

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký ban hành Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 3/2/2023 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1 năm 2023 trực tuyến với địa phương.
Khiển trách Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Bình Dương Mai Hùng Dũng

Khiển trách Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Bình Dương Mai Hùng Dũng

Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định thi hành kỷ luật đối ông Mai Hùng Dũng, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Bình Dương do có những vi phạm, khuyết điểm.
Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm chính thức Cộng hòa Singapore và Brunei Darussalam

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm chính thức Cộng hòa Singapore và Brunei Darussalam

Thủ tướng Phạm Minh Chính và phu nhân sẽ thăm chính thức Singapore từ ngày 8 đến 10/2 và thăm chính thức Brunei Darussalam từ ngày 10 đến 11/2.
Thủ tướng thăm Singapore và Brunei: Chuyến đi mang theo thông điệp về láng giềng gần gũi, bổ sung lẫn nhau

Thủ tướng thăm Singapore và Brunei: Chuyến đi mang theo thông điệp về láng giềng gần gũi, bổ sung lẫn nhau

Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng tới Singapore và Brunei mang theo thông điệp về láng giềng gần gũi, chung tay phát triển vì một ASEAN gắn kết.
Tiếp tục triển khai thiết thực, hiệu quả các phong trào thi đua

Tiếp tục triển khai thiết thực, hiệu quả các phong trào thi đua

Chiều ngày 7/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương, chủ trì phiên họp lần thứ 4 của Hội đồng nhiệm kỳ 2021-2026.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên làm việc với Bộ trưởng Bộ Đầu tư, Công nghiệp và Thương mại CH Uzbekistan

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên làm việc với Bộ trưởng Bộ Đầu tư, Công nghiệp và Thương mại CH Uzbekistan

Ngày 6/2/2023, tại trụ sở Bộ Công Thương, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên làm việc với Bộ trưởng Bộ Đầu tư, Công nghiệp và Thương mại CH Uzbekistan Laziz Kudratov
Chủ tịch Quốc hội: Những vấn đề phát sinh mới phải có các giải pháp mới

Chủ tịch Quốc hội: Những vấn đề phát sinh mới phải có các giải pháp mới

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần nghiên cứu lựa chọn vấn đề thiết thực,nhức nhối để tổ chức giải trình,chất vấn.Những vấn đề phát sinh mới phải có các giải pháp mới.
Chính phủ bổ sung 31.392 tỷ đồng cho Bộ Giao thông vận tải bố trí kế hoạch vốn

Chính phủ bổ sung 31.392 tỷ đồng cho Bộ Giao thông vận tải bố trí kế hoạch vốn

Bộ Giao thông vận tải được bổ sung dự toán chi đầu tư phát triển vốn nước ngoài nguồn ngân sách trung ương năm 2022 số tiền 31.392 tỷ đồng.
Nghị quyết số 36-NQ/TW: Ứng dụng công nghệ sinh học trong công nghiệp chế biến

Nghị quyết số 36-NQ/TW: Ứng dụng công nghệ sinh học trong công nghiệp chế biến

Bộ Chính trị vừa có Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 30/1/2023 về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước trong tình hình mới.
Hội nghị gặp mặt các đồng chí nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước

Hội nghị gặp mặt các đồng chí nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước

Sáng 6/2, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì Hội nghị gặp mặt các đồng chí nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước.
Quy định mới về Lấy phiếu tín nhiệm

Quy định mới về Lấy phiếu tín nhiệm

Lấy phiếu tín nhiệm là nội dung quan trọng trong đánh giá cán bộ, được thực hiện định kỳ; cán bộ giữ nhiều chức danh, chức vụ lãnh đạo, quản lý thì lấy phiếu tín nhiệm tối đa ở 2 nơi cán bộ công tác và sinh hoạt.
Thủ tướng sẽ thăm chính thức Cộng hòa Singapore và Brunei Darussalam

Thủ tướng sẽ thăm chính thức Cộng hòa Singapore và Brunei Darussalam

Thủ tướng Chính phủ và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức nước Cộng hòa Singapore và Brunei Darrussalam từ ngày 8 đến 11/2 tới.
Thủ tướng Chính phủ chủ trì Hội nghị phát triển vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ

Thủ tướng Chính phủ chủ trì Hội nghị phát triển vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ

Thủ tướng chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị triển khai chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ chính trị.
Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bàn giao công tác

Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bàn giao công tác

Chiều 4/2, tại Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức trọng thể lễ bàn giao công tác giữa nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc với Quyền Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân
Chính phủ xem xét ban hành 3 nghị định về chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức

Chính phủ xem xét ban hành 3 nghị định về chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức

Chính phủ đang xem xét để ban hành 3 nghị định quy định các nội dung liên quan đến chính sách cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Thủ tướng chủ trì Phiên họp thứ 3 Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính của Chính phủ

Thủ tướng chủ trì Phiên họp thứ 3 Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính của Chính phủ

Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì Phiên họp thứ ba BCĐ Cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ trực tuyến đến các tỉnh, thành phố.
Thủ tướng Chính phủ: Biến nguy thành cơ, chủ động thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng, mở rộng thị trường xuất khẩu

Thủ tướng Chính phủ: Biến nguy thành cơ, chủ động thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng, mở rộng thị trường xuất khẩu

Ngày 3/2, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị thúc đẩy sản xuất tiêu dùng trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu 2023 dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ.
Kiến nghị 4 nội dung để phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động xúc tiến thương mại

Kiến nghị 4 nội dung để phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động xúc tiến thương mại

Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã kiến nghị tới Thủ tướng 4 nội dung để thúc đẩy quảng bá sản phẩm góp phần mở rộng, phát triển thị trường.
Thực hiện nhiều giải pháp để xuất nhập khẩu tiếp tục lập kỷ lục

Thực hiện nhiều giải pháp để xuất nhập khẩu tiếp tục lập kỷ lục

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Bộ Công Thương đã nêu rõ hàng loạt các giải pháp để đẩy mạnh, thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu trước bối cảnh gặp nhiều khó khăn.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động