Cấp sắc - Nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người Dao Thanh Y

Nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời người Dao Thanh Y (Quảng Ninh) chính là lễ cấp sắc cho nam giới.
Quảng Ninh: Du khách đến Yên Tử dịp lễ chưa tới 10.000 người Hưởng ứng ngày châu Âu tại Việt Nam: Chung tay vì một môi trường sạch

Nghi lễ kéo dài 2 ngày 1 đêm

Cùng với các nhóm Dao Thanh Phán và Dao Lô Gang, người Dao Thanh Y là bộ phận hợp thành của dân tộc Dao tỉnh Quảng Ninh. Người Dao Thanh Y sống rải rác ở các địa phương: TP. Hạ Long, TP. Uông Bí, huyện Ba Chẽ, huyện Tiên Yên, huyện Bình Liêu, huyện Đầm Hà, huyện Hải Hà và TP. Móng Cái.

Đây là dân tộc thiểu số có nhiều nét văn hóa độc đáo, trong đó cấp sắc là nghi lễ đặc sắc bậc nhất.

Cấp sắc - Nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người Dao Thanh Y
Nghi lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Nghệ nhân Ưu tú Đặng Văn Thương (thôn 2 xã Bằng Cả, TP. Hạ Long) cho biết, nghi lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y thường tổ chức vào dịp cuối năm hoặc đầu xuân. Đây là nghi lễ đặt tên người con trai và cũng là nghi lễ quan trọng nhất trong vòng đời của người nam giới.

Cấp sắc - Nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người Dao Thanh Y
Các thầy cúng giữ vai trò rất quan trọng trong nghi lễ cấp sắc

Người chủ trì thực hiện nghi lễ chín là thầy cúng - người "cao tay", có uy tín được gia đình mời đến. Những người được cấp sắc sẽ gọi thầy cúng là sư phụ. Thầy cúng sử dụng tiếng Nôm Dao thực hành các nghi lễ, trong đó có nhiều nội dung giảng dạy về truyền thống, phong tục tập quán, đạo lý làm người...

Khác với người Dao Thanh Phán, lễ cấp sắc được tổ chức một lần, hai lần thậm chí ba lần thì người Dao Thanh Y chỉ tổ chức duy nhất một lần trong đời. Do vậy, các khâu từ chuẩn bị đến làm lễ đều rất cầu kỳ, cẩn thận và chu đáo, thể hiện sự thành kính, tri ân, trân trọng vô cùng của cộng đồng người Dao Thanh Y đối với cội nguồn tổ tiên, các vị thần linh.

Theo quan niệm của người Dao Thanh Y, tên tuổi của mỗi người gắn với số thứ bậc từ đầu đến cuối trong bàn thờ tổ tiên để cúng các ngày lễ tết, lễ giỗ tổ tiên, lễ cúng gọi hồn, vía. Qua lễ đặt tên âm, các thầy cúng giáo huấn người được cấp sắc về việc sống thiện và không được làm điều ác. Việc đặt tên của người Dao Thanh Y liên quan mật thiết đến 3 đời, liên quan đến vai vế và thứ bậc của dòng họ.

Đặc biệt, việc đặt tên ở mỗi cấp bậc phải trải qua 3 đời mới được quay lại một lần để đặt tên. Do đó, để không bị trùng tên với tổ tiên, trước khi chuẩn bị đặt tên một người, các gia đình phải xem xét và kiểm tra kỹ lưỡng thứ tự trong dòng họ của mình, sau đó mới làm lễ để xin phép tổ tiên “bàn vương” được đặt tên.

Lễ cấp sắc có thể làm cho một người cũng có thể làm cho nhiều người nhưng thường thì không quá 7 người. Tiến trình của một lễ cấp sắc được thực hiện như sau: Gia chủ mang lễ vật đến nhà thầy cả báo cáo và xin phép, thầy mo mang lễ ra miếu thờ thổ địa của bản để cúng cầu xin, gia chủ xem ngày tổ chức, thầy cúng đến nhà gia chủ chuẩn bị nghi lễ, thầy cả sẽ thực hành các nghi lễ chính của lễ cấp sắc.

Các bước của nghi lễ chính gồm những công đoạn như: Chuẩn bị, khai đàn, đặt tên âm, khao quân, tạ ơn tổ tiên và thần linh...

Trước đây, lễ cấp sắc thường được làm rất to, cầu, cúng, ăn uống… đến 3 ngày 3 đêm. Tuy nhiên, bây giờ do nhu cầu đời sống nên nghi lễ đã được rút gọn lại thành 2 ngày 1 đêm nhưng vẫn giữ đầy đủ các thủ tục. Sau lễ cấp sắc, tất cả thành viên dự buổi lễ sẽ được thụ lộc và cùng nhau quây quần bên mâm cỗ ấm cúng mà gia đình đã chuẩn bị.

Khát vọng về cuộc sống sung túc và hạnh phúc

Lễ cấp sắc là nghi lễ không thể thiếu trong cuộc đời của một người đàn ông Dao Thanh Y, thông qua lễ cấp sắc này để khẳng định với dòng tộc, tổ tiên về vị trí, vai trò của người đàn ông trong gia đình.

Cấp sắc - Nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người Dao Thanh Y
Ông Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Quảng Ninh

Chia sẻ về tầm quan trọng của lễ cấp sắc, ông Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Quảng Ninh, tác giả cuốn sách Người Dao Quảng Ninh cho biết, theo quan niệm của người Dao Thanh Y, nam giới dù có nhiều tuổi đến đâu mà chưa trải qua lễ cấp sắc coi như chưa có tên, chưa ghi danh, chưa được cộng đồng và các thần linh công nhận, sống không được tôn trọng, chết bị ghẻ lạnh. Do đó, những nam giới người Dao Thanh Y đã qua cấp sắc được coi là người trưởng thành, được phép tham gia vào những công việc hệ trọng của làng, đủ tư cách thắp hương bàn thờ các ngày lễ tết, cúng tổ tiên, đi cúng cầu may, cầu mùa cho hàng xóm, khi chết được về đoàn tụ với tổ tiên.

Cấp sắc - Nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời người Dao Thanh Y
Lễ cấp sắc thể hiện khát vọng của đồng bào về một cuộc sống sung túc, ấm no và hạnh phúc

Bên cạnh đó, lễ cấp sắc thể hiện khát vọng của đồng bào dân tộc Dao Thanh Y về một cuộc sống sung túc, ấm no và hạnh phúc; đồng thời thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng. Đặc biệt, lễ cấp sắc chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc thông qua các điều giáo huấn ghi trong sắc cấp cho người thụ lễ tuyệt đối không làm việc ác, điều xấu. Đó lẽ lẽ sống tôn sư trọng đạo, biết ơn đấng sinh thành, trọng tình trọng nghĩa, thuỷ chung với bạn bè.

Ông Nguyễn Quang Vinh cho biết, lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y Quảng Ninh là di sản văn hóa phi vật thể quý báu, đồng thời cũng là kho tư liệu quý cho việc nghiên cứu các lĩnh vực tôn giáo tín ngưỡng, văn hoá tộc người, diễn xướng dân gian.

Hiện nay, theo quy ước, hương ước của làng về thực hiện nếp sống văn minh, nội hàm các hoạt động trong lễ cấp sắc đã được giản lược đi rất nhiều nhưng ý nghĩa, tầm quan trọng của lễ thì vẫn được giữ nguyên.

Việc Bảo tàng Quảng Ninh đang sưu tầm, nghiên cứu và trưng bày chuyên đề “Độc đáo lễ cấp sắc người Dao Thanh Y tỉnh Quảng Ninh” sẽ cung cấp thêm những nội dung thông tin để hoàn thành bộ hồ sơ xét đề nghị Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch công nhận tập quán xã hội độc đáo này là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Thế Hoàng - Phạm Học
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: tỉnh Quảng Ninh

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Phó giám đốc Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh thông tin bất ngờ về O Sen Ngọc Mai

Phó giám đốc Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh thông tin bất ngờ về O Sen Ngọc Mai

Ngày 28/5/2024, Công an TP. Hồ Chí Minh đã có buổi làm việc với Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh liên quan đến ca sĩ O Sen Ngọc Mai.
Thổ cẩm Cao Bằng được quảng bá tại Hội nghị khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Thổ cẩm Cao Bằng được quảng bá tại Hội nghị khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Hoạt động trình diễn thời trang thổ cẩm bên lề Hội nghị sẽ giới thiệu, quảng bá tinh hoa thổ cẩm đặc sắc của Cao Bằng đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Ấn tượng giao lưu quốc tế món ngon có nguyên liệu từ sâm và hương liệu, dược liệu

Ấn tượng giao lưu quốc tế món ngon có nguyên liệu từ sâm và hương liệu, dược liệu

Chương trình giao lưu quốc tế món ngon có nguyên liệu từ sâm và hương liệu, dược liệu TP. Hồ Chí Minh năm 2024 đã để lại nhiều ấn tượng.
Lâm Đồng: Kích cầu du lịch thông qua Tuần lễ vàng Du lịch năm 2024

Lâm Đồng: Kích cầu du lịch thông qua Tuần lễ vàng Du lịch năm 2024

Chiều ngày 24/5, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng tổ chức họp báo giới thiệu "Tuần lễ vàng Du lịch Lâm Đồng năm 2024".
Phát động Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa, thể thao và du lịch” lần thứ hai

Phát động Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa, thể thao và du lịch” lần thứ hai

Ngày 22/5, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ban hành kế hoạch, thể lệ Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa, thể thao và du lịch" lần thứ hai.

Tin cùng chuyên mục

Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc

Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc

Với tinh thần "Hộ quốc an dân", Phật giáo luôn đồng hành cùng dân tộc. Lịch sử Phật giáo Việt Nam luôn gắn bó mật thiết với lịch sử dân tộc.
Bổ sung vào di tích quốc gia địa điểm tập kết ra Bắc cuối năm 1954 đầu năm 1955 tại bờ Nam Sông Đốc

Bổ sung vào di tích quốc gia địa điểm tập kết ra Bắc cuối năm 1954 đầu năm 1955 tại bờ Nam Sông Đốc

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch bổ sung Địa điểm tập kết ra Bắc cuối năm 1954 đầu năm 1955 tại bờ Nam Sông Đốc vào di tích quốc gia.
Văn hóa và sứ mệnh "soi đường cho quốc dân đi" theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Văn hóa và sứ mệnh "soi đường cho quốc dân đi" theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” dẫn dắt sự phát triển, tiến bộ của xã hội, của quốc gia, dân tộc.
Giới thiệu nét văn hoá đặc trưng của 54 dân tộc Việt Nam

Giới thiệu nét văn hoá đặc trưng của 54 dân tộc Việt Nam

Triển lãm ảnh “Sắc màu các dân tộc Việt Nam” sẽ giới thiệu nét văn hóa đặc trưng, độc đáo trong đời sống,tập quán sinh hoạt, tín ngưỡng, lễ hội… của 54 dân tộc.
Sôi động Ngày hội hái quả Mận hậu Mộc Châu 2024

Sôi động Ngày hội hái quả Mận hậu Mộc Châu 2024

Sáng ngày 18/5, tại thị trấn Nông trường Mộc Châu (Sơn La) đã diễn ra Ngày hội hái quả với sự tham dự đông đảo của người dân địa phương và du khách.
Bảo tàng là nơi khuyến khích học tập, thúc đẩy sự tìm tòi, sáng tạo

Bảo tàng là nơi khuyến khích học tập, thúc đẩy sự tìm tòi, sáng tạo

Ngày Quốc tế bảo tàng năm 2024 (18/5) là dịp để nhấn mạnh vai trò then chốt của các thiết chế văn hóa trong việc cung cấp một trải nghiệm giáo dục toàn diện.
Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và bình dị qua 55 tác phẩm hội họa

Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và bình dị qua 55 tác phẩm hội họa

Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và bình dị qua 55 tác phẩm hội hoạ của Đào Trọng Lý - Việt kiều tại Thái Lan, mang lại những ấn tượng hết sức đặc biệt.
Phát động bình chọn 50 tác phẩm văn học và nghệ thuật biểu diễn Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất

Phát động bình chọn 50 tác phẩm văn học và nghệ thuật biểu diễn Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ phát động bình chọn 50 tác phẩm văn học và nghệ thuật biểu diễn Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất.
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Triển lãm “Tấm lòng của họa sĩ Việt kiều với Bác Hồ”

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Triển lãm “Tấm lòng của họa sĩ Việt kiều với Bác Hồ”

Ngày 17/5, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khai mạc Triển lãm “Tấm lòng của họa sĩ Việt kiều với Bác Hồ” nhân dịp kỷ niệm 134 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Hà Nội: Lịch biểu diễn nghệ thuật kỷ niệm 134 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hà Nội: Lịch biểu diễn nghệ thuật kỷ niệm 134 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 134 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 5 đơn vị nghệ thuật tại Hà Nội sẽ biểu diễn tại trung tâm một số quận, huyện, thị xã địa bàn thành phố.
Việt Nam tập trung thực hiện mục tiêu bảo vệ di sản văn hóa

Việt Nam tập trung thực hiện mục tiêu bảo vệ di sản văn hóa

Thời gian qua hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đã được Việt Nam đặc biệt quan tâm triển khai và đạt được những kết quả tích cực.
Phát động sáng tác văn học, nghệ thuật với chủ đề “Hà Nội - Đổi mới và phát triển”

Phát động sáng tác văn học, nghệ thuật với chủ đề “Hà Nội - Đổi mới và phát triển”

Ngày 14/5/2024, tại Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội đã diễn ra Cuộc vận động sáng tác văn học nghệ thuật về chủ đề “Hà Nội - Đổi mới và phát triển".
Kiểm tra thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính tại bảo hiểm xã hội 7 địa phương

Kiểm tra thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính tại bảo hiểm xã hội 7 địa phương

Bảo hiểm Xã hội Việt Nam ban hành Quyết định kiểm tra công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính năm 2024 tại một số địa phương.
Cho phép khai quật khảo cổ tại di tích Đại Cung Môn - Đại Nội Huế

Cho phép khai quật khảo cổ tại di tích Đại Cung Môn - Đại Nội Huế

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa ban hành quyết định cho phép khai quật khảo cổ tại di tích Đại Cung Môn - Đại Nội Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cần bắt đầu từ thể chế, chính sách

Phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cần bắt đầu từ thể chế, chính sách

Theo Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, để phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cần bắt đầu từ thể chế, chính sách.
Ngày mai (12/5) diễn ra Hội thảo Văn hoá 2024 tại tỉnh Quảng Ninh

Ngày mai (12/5) diễn ra Hội thảo Văn hoá 2024 tại tỉnh Quảng Ninh

Hội thảo Văn hoá 2024 - Chính sách và nguồn lực cho phát triển thiết chế văn hóa, thể thao sẽ diễn ra vào ngày mai (12/5), tại tỉnh Quảng Ninh.
Việt Nam - Philippines thúc đẩy hợp tác, giao lưu văn hoá

Việt Nam - Philippines thúc đẩy hợp tác, giao lưu văn hoá

Chương trình hợp tác văn hóa Việt Nam-Philippines trong giai đoạn 2024-2029 góp phần thúc đẩy phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước.
Tiến hành khai quật khảo cổ đợt 2 tại phế tích Đại Hữu tại Bình Định

Tiến hành khai quật khảo cổ đợt 2 tại phế tích Đại Hữu tại Bình Định

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa cấp phép tiến hành khai quật khảo cổ đợt 2 tại phế tích Đại Hữu, tỉnh Bình Định, trên diện tích 300m2.
Hội thảo Văn hóa năm 2024 sẽ diễn ra tại Quảng Ninh vào ngày 12/5

Hội thảo Văn hóa năm 2024 sẽ diễn ra tại Quảng Ninh vào ngày 12/5

Hội thảo Văn hóa năm 2024 chủ đề “Chính sách và nguồn lực cho phát triển thiết chế văn hóa, thể thao" sẽ được tổ chức tại tỉnh Quảng Ninh, ngày 12/5.
Vì sao ở Hưng Yên có lễ hội cầu mưa?

Vì sao ở Hưng Yên có lễ hội cầu mưa?

Lễ hội cầu mưa được tổ chức từ ngày 6 - 8/4 hàng năm (tức 13-15/5/2024), tại chùa Pháp Vân, xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động