Tin Khu Vực 
Quyết dẹp "vùng xám" sở hữu trí tuệ
Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua diễn biến hết sức phức tạp và thách thức pháp luật. Những con số thống kê về hàng giả, vi phạm bản quyền phim ảnh, âm nhạc, phần mềm, thương hiệu... cho thấy một thực tế đáng lo ngại là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn ra ngày càng tinh vi, công khai và có tổ chức.
Không chỉ gây thất thu cho doanh nghiệp, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn làm méo mó môi trường đầu tư kinh doanh, trực tiếp làm giảm động lực đầu tư, nghiên cứu, sáng tạo; đồng thời tạo ra môi trường kinh doanh thiếu lành mạnh, làm mất niềm tin vào chính sách, pháp luật và giảm niềm tin của doanh nghiệp FDI.
Đầu tháng 3/2026, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an phối hợp Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá đường dây tội phạm trong vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc và đánh bạc trên hệ thống "Xôi Lạc TV". Bước đầu, Viện Kiểm sát đã phê chuẩn khởi tố 38 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc.
Vụ án gây đặc biệt chú ý bởi quy mô và mức độ vận hành chuyên nghiệp như một doanh nghiệp công nghệ thực sự của hệ thống “Xôi Lạc TV”, với các bộ phận riêng biệt: kỹ thuật, quản trị hệ thống, bình luận viên, tài chính, quảng cáo... Nhiều đối tượng tham gia có trình độ công nghệ cao, trực tiếp xây dựng một “cỗ máy phát lậu” quy mô lớn, phát tán trái phép các giải bóng đá quốc tế, phim ảnh và chương trình truyền hình có bản quyền nhằm thu lợi bất chính.
Bước đầu, cơ quan điều tra làm rõ hệ thống này có gần 200 triệu lượt truy cập, sử dụng 450 tên miền liên tục thay đổi để né chặn, quy mô số tiền liên quan đến vụ án là hơn 1.000 tỉ đồng. Điều đáng nói, việc phát sóng lậu chỉ là “mồi câu” để kéo lưu lượng truy cập mà đằng sau là cả một hệ quả hoạt động ngầm của tội phạm với hệ sinh thái quảng cáo cá độ, đánh bạc trực tuyến, đường link độc hại và nội dung đồi trụy.
Năm 2025, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã phát hiện, xử lý hơn 27.000 vụ vi phạm; trong đó có đến hàng ngàn vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ. Ảnh: Hoàng Giang
Trong lĩnh vực hàng hóa, tình trạng giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp cũng diễn biến phức tạp. Theo báo cáo của Bộ Công Thương, chỉ riêng năm 2025, cơ quan chức năng đã gỡ bỏ hơn 47.000 sản phẩm vi phạm và xử lý khoảng 17.000 gian hàng trên các sàn thương mại điện tử do có dấu hiệu vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, cơ quan chức năng đã khởi tố 462 vụ án hình sự với 915 đối tượng, phản ánh mức độ gia tăng cả về quy mô lẫn tính chất tinh vi của các hành vi vi phạm...
Đối với lực lượng Quản lý thị trường, năm 2025, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương đã phát hiện, xử lý hơn 27.000 vụ vi phạm; trong đó có đến hàng ngàn vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ. Các sản phẩm vi phạm sở hữu trí tuệ không dừng ở những sản phẩm hàng hóa thông thường mà còn lan rộng đến các sản phẩm về công nghệ, hàng công nghiệp.
Ông Bùi Văn Định (phải ảnh) chia sẻ về các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm của Honda Việt Nam. Ảnh: Tuyên Bùi
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Văn Định, đại diện Bộ phận Thực thi Sở hữu trí tuệ, Công ty Honda Việt Nam đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt và kịp thời của Chính phủ Việt Nam trong công tác phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo ông Định, những nỗ lực này không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, mà còn tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Ông Bùi Văn Định cho biết, trung bình mỗi năm Honda Việt Nam phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện và xử lý hơn 400 cửa hàng kinh doanh phụ tùng giả, phụ tùng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mang nhãn hiệu Honda. Tổng số phụ tùng giả bị thu giữ lên tới gần 100.000 sản phẩm. Đáng lo ngại, các đối tượng làm giả chủ yếu nhắm tới những phụ tùng có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người sử dụng và có mức độ hao mòn cao như: má phanh, dây phanh, vành xe, bộ ly hợp...
“Trong quá trình điều tra, xử lý vi phạm, Honda Việt Nam đã phát hiện nhiều thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi như nhập phôi phụ tùng từ nước ngoài, sau đó đưa vào nội địa dán tem, nhãn giả để mạo danh phụ tùng nhập khẩu chính hãng.
Hay như đối với phương thức sản xuất dầu nhớt giả, các đối tượng đã thu mua dầu thải cùng vỏ chai dầu nhớt Honda đã qua sử dụng, sau đó pha trộn phụ gia không rõ chất lượng, đóng gói lại và đưa ra thị trường tiêu thụ. Những hành vi này gây nhầm lẫn nghiêm trọng cho người tiêu dùng, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an toàn và chất lượng vận hành của phương tiện”, ông Bùi Văn Định chia sẻ.
Không vùng cấm, không ngoại lệ
Trước nhức nhối về vấn đề sở hữu trí tuệ, ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu mở đợt cao điểm toàn quốc đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7/5 đến 30/5/2026.
Trước đó (tháng 1/2026), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg về việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện quyết liệt các giải pháp nhằm đấu tranh ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm với phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Trong bối cảnh đó, Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ là động thái mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm lập lại trật tự trong lĩnh vực vốn nhiều năm bị xem là “vùng xám”.
Điểm đặc biệt là lần này, yêu cầu xử lý được đặt ra đối với các cơ quan pháp luật với tinh thần rất mạnh: “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”; tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu, các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn...
Đây không phải là lần đầu tiên Chính phủ phát động, mở đợt cao điểm toàn quốc về lĩnh vực này. Trước đó, từ ngày 15/5 đến 15/6/2025 Chính phủ cũng đã ban hành Công điện số 65/CĐ-TTg về mở đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Kết thúc cao điểm, các lực lượng chức năng đã bắt giữ, xử lý 10.437 vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tăng hơn 80% so với tháng trước đó.
Đồng thời, phát hiện 6.870 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế; 1.631 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Số tiền thu nộp ngân sách gần 1.280 tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã khởi tố 204 vụ với 378 bị can. Đáng chú ý, hơn 5.500 cửa hàng trên cả nước đã đóng cửa hoặc tạm ngừng hoạt động trong đợt cao điểm này.
Kết quả này tạo hiệu ứng mạnh mẽ trong việc lập lại trật tự thị trường, góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp làm ăn chân chính đối với môi trường kinh doanh, cũng như hệ thống pháp luật của Việt Nam. Đây cũng được xem là tín hiệu tích cực giúp tăng niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường Việt Nam.
Tiếp nối những kết quả đạt được, đợt cao điểm năm 2026 về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang tiếp tục nhận được nhiều kỳ vọng từ cộng đồng hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Cách đây 21 năm, Việt Nam đã ban hành Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005. Từ đó đến nay, Luật này đã nhiều lần được sửa đổi, bổ sung theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đáp ứng yêu cầu thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế, công nghệ. Điều đó cho thấy, Việt Nam đã và đang luôn hết sức nỗ lực trong bảo vệ sở hữu trí tuệ; vừa hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân, vừa kiên quyết chống, xử lý nghiêm các vi phạm nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.