Tin Khu Vực
Túi đồ dùng khẩn cấp 72 giờ là một biện pháp phòng vệ dân sự thường kỳ, không phải tín hiệu báo trước một thảm họa. Kết luận ấy không phải suy đoán của người viết. Nó nằm ngay trong văn bản gốc mà Ủy ban châu Âu, Chính phủ Anh, Luxembourg, Nhật Bản, Thái Lan công bố từ tháng 10 tới đầu tháng 11/2026.
Từ cuối tháng 10/2026, cụm từ "túi sinh tồn 72 giờ" xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội tiếng Việt. Ngày 5/11/2026, tại họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng trả lời câu hỏi về việc này: "Các cơ quan chức năng Việt Nam sẽ phối hợp đánh giá nguy cơ, nghiên cứu các biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế, trong đó có việc nâng cao nhận thức, hướng dẫn người dân chủ động phòng ngừa và ứng phó khi xảy ra sự cố, không để phát sinh tâm lý hoang mang trong xã hội". Kỳ đầu của loạt bài giải thích túi 72 giờ là gì, các nước khuyến cáo vì lý do gì, để bạn đọc tự đối chiếu với những lời đồn đang lan.
Những ngày qua, cụm từ "túi sinh tồn 72 giờ" xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội tiếng Việt.
Túi 72 giờ là gì?
Túi 72 giờ là bộ đồ dùng giúp một gia đình tự lo được nhu cầu cơ bản trong ba ngày đầu khi điện, nước, liên lạc hoặc nguồn hàng bị gián đoạn: nước uống, đồ ăn không cần nấu, thuốc, đèn, đài, giấy tờ, một ít tiền mặt.
Con số 72 giờ không mang ý nghĩa đếm ngược đến thảm họa mà xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác cứu hộ. Cẩm nang về khả năng tự chủ trong 72 giờ của Chính phủ Luxembourg, công bố ngày 9/10/2026, giải thích: Những giờ đầu khi xảy ra khủng hoảng thường khó khăn nhất, lực lượng chức năng cần thời gian đánh giá tình hình, tổ chức cứu hộ và ưu tiên hỗ trợ người dễ bị tổn thương. Các gia đình chủ động bảo đảm nhu cầu thiết yếu trong ba ngày đầu sẽ giúp lực lượng cứu hộ tập trung nguồn lực cho những nơi cần hỗ trợ khẩn cấp hơn.
Trên tờ báo The Nation của Thái Lan, ngày 3/11/2026 cũng dẫn thông tin khuyến cáo từ Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan (DDPM) đó là, ba ngày đầu sau thiên tai là giai đoạn hộ gia đình có thể phải tự xoay xở trong lúc cơ quan nhà nước tổ chức, phân phối cứu trợ. Túi được dùng khi lũ quét, sạt lở, động đất, dịch bệnh, hỏa hoạn.
Các nước khuyến cáo vì lý do gì?
Mỗi khuyến cáo có lý do riêng, gắn với rủi ro của từng nước. Bảng dưới đặt cạnh nhau lý do mà chính cơ quan ban hành công bố.
Lý do chính thức của các khuyến cáo mới nhất.
Bảng cho thấy năm khuyến cáo, năm lý do. Châu Âu nói về rủi ro chung. Anh nói về mất điện, mất nước. Nhật Bản nói về động đất. Thái Lan nói về lũ quét, sạt lở. Không có lý do nào là "một thảm họa sắp xảy ra".
Nhân viên bảo vệ dân sự châu Âu sắp xếp bộ đồ dùng khẩn cấp. Ảnh: Ủy ban châu Âu, công bố ngày 03/11/2026.
Ủy ban châu Âu còn viết sẵn câu trả lời cho thắc mắc của người dân. Trong phụ lục bản Hướng dẫn công bố ngày 3/11/2026, với câu hỏi "vì sao phải làm việc này lúc này, có mối đe dọa trước mắt nào không", Ủy ban hướng dẫn các nước thành viên trả lời rằng chuẩn bị là biện pháp phòng ngừa dựa trên môi trường rủi ro đang thay đổi, không phải phản ứng trước một mối đe dọa cụ thể hay trước mắt. Cùng văn bản, Ủy ban yêu cầu truyền thông về 72 giờ phải rõ ràng, thiết thực, không gây báo động.
Bộ trưởng phụ trách phòng chống thiên tai Nhật Bản Goshi Hosono tại cuộc họp báo sau lễ ra mắt Cơ quan Phòng chống thiên tai ngày 2/11 - Ảnh: JIJI PRESS
Ở Nhật Bản, Cơ quan Phòng chống thiên tai mới thành lập ngày 2/11/2026. Khi Bộ trưởng phụ trách phòng chống thiên tai Hosono Goshi đề nghị người dân chuẩn bị đồ ăn, nước uống, nhà vệ sinh khẩn cấp đủ ít nhất ba ngày, tốt nhất một tuần, trên mạng nước này xuất hiện câu hỏi “chiến tranh thế giới thứ ba sắp nổ ra?”. Trước đó, tại họp báo sáng 30/10/2026, ông Hosono khẳng định không có thông tin nào về một tình huống khủng hoảng như chiến tranh, cũng không có thông tin dự báo trước động đất hay thảm họa. Cơ sở của lời kêu gọi là nguy cơ thiên tai đã được tính toán, dự báo. Theo ông, xác suất động đất lớn ở rãnh Nankai trong vòng 30 năm tới là 60 - 90%, động đất ngay dưới vùng thủ đô cũng có rủi ro tương tự; thảm họa có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nên phòng ngừa từ trước có ý nghĩa rất lớn. Ông nhấn mạnh, dù Nhà nước làm hết vai trò của mình, mỗi người dân vẫn phải có phần tự lo - thông tin trên tờ Seoul Economic Daily đưa ngày 2/11/2026.
Ở Thái Lan, ngày 3/11/2026, tờ Thairath đưa tin, khi ra khuyến cáo ngày 2/11/2026, Tổng cục trưởng Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai (DDPM) Nirat Pongsitthaworn nói rõ đây là một phần của chương trình lâu nay nhằm giảm rủi ro thiên tai, nâng cao ý thức tự ứng phó của người dân; thông điệp của Cục là “cảnh giác nhưng không hoảng hốt”. Ngày 5/11/2026, phát biểu tại Tòa nhà Chính phủ, Thủ tướng Anutin Charnvirakul kêu gọi người dân duy trì nhịp sống thường ngày, không đổ xô đi tích trữ lương thực, khẳng định Thái Lan có an ninh lương thực vững chắc.
Chuẩn bị khác tích trữ ở đâu?
Chính các văn bản khuyến cáo đã vạch ranh giới giữa chuẩn bị với tích trữ. Bảng kiểm “Be Ready” do Văn phòng Nội các Anh công bố ngày 22/10/2026 khuyên người dân trước hết xem trong tủ bếp đã có gì, ghi ra thứ còn thiếu, mua dần trong những lần đi chợ thường lệ để chia nhỏ chi phí, đặt lịch sáu tháng kiểm hạn dùng một lần; với đồ ăn, nên mua loại gia đình vẫn thường ăn. Văn bản hướng dẫn của Ủy ban châu Âu về mục tiêu 72 giờ tự chủ, công bố ngày 3/11/2026, đề nghị các nước khuyến khích người dân bắt đầu từ những bước đơn giản, chi phí vừa phải, dựa trên đồ sẵn có, nâng dần mức chuẩn bị theo thời gian, đưa việc này vào sinh hoạt hằng ngày như một thói quen chứ không phải nỗ lực một lần.
Như vậy, chuẩn bị nghĩa là khối lượng nhỏ, làm dần, dùng đồ sẵn có. Tích trữ là điều ngược lại: mua dồn, mua đột ngột khi nghe tin đồn, vượt nhu cầu thật. Chính sự e ngại gây hoang mang đã khiến Ireland chọn cách khác. Theo báo The Journal ngày 19/10/2026, Chính phủ Ireland đã bỏ khuyến cáo tự lo tối thiểu 72 giờ khỏi cuốn cẩm nang “Be Emergency Ready” phát tới các hộ gia đình, sau khi nghiên cứu nhóm tập trung cho thấy các mẫu quảng cáo có con số này khiến một số người hỏi ngược lại: “Có chuyện gì xảy ra mà tôi không biết?”.
Việt Nam đã có cơ chế chủ động ứng phó
Việt Nam không ra khuyến cáo tích trữ, nhưng không đứng ngoài chuyện chuẩn bị đối với một số tình huống thiên tai. Khoản 3 Điều 4 Luật Phòng, chống thiên tai số 33/2013/QH13 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020) quy định: “Phòng, chống thiên tai được thực hiện theo phương châm bốn tại chỗ: chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ.” Nói cách khác, chuẩn bị sẵn lương thực, nước uống, vật tư ngay tại nơi có rủi ro đã là quy định của luật từ hơn mười năm nay.
Khoản 2 cùng Điều quy định phòng, chống thiên tai là trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, “trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tổ chức và cá nhân chủ động, cộng đồng giúp nhau”. Hộ gia đình chủ động chuẩn bị phần của mình, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo; hai việc đi cùng nhau, không thay thế nhau.
Nhìn từ góc ấy, xu hướng chuẩn bị đồ dùng cho 72 giờ có mặt tích cực nếu được định hướng đúng. Gia đình có sẵn nước, đồ ăn, thuốc, đèn thì tự lo được những giờ đầu khi lực lượng cứu hộ chưa kịp tới, giảm rủi ro về tính mạng, sức khỏe; Nhà nước, cộng đồng bớt áp lực để dồn sức cho nơi khó khăn nhất. Ở những địa bàn thường chịu bão, lũ, sạt lở, dễ bị chia cắt, đó là cách đưa nguyên tắc “phòng ngừa chủ động” tại khoản 1 Điều 4 cùng phương châm bốn tại chỗ tới từng hộ gia đình.
Phần việc lớn hơn thuộc về Nhà nước. Tại họp báo thường kỳ chiều 5/11/2026, nhắc tới các vụ tấn công mạng nhằm vào hệ thống làm lạnh của siêu thị ở châu Âu, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nêu rõ: “bảo đảm an ninh mạng đối với các hệ thống thiết yếu như năng lượng, viễn thông, tài chính, y tế, giao thông và cung ứng hàng hóa là yêu cầu đặc biệt quan trọng, cần được chủ động thực hiện từ sớm, từ xa”.
Với hàng hóa thiết yếu, việc chuẩn bị đã được giao cụ thể hơn. Công điện 7634/CĐ-BCT ngày 23/9/2026 của Bộ Công Thương về chủ động ứng phó mưa lũ yêu cầu Sở Công Thương các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát các khu vực có nguy cơ bị chia cắt, cô lập để có phương án dự trữ hàng hóa cụ thể, bảo đảm cung ứng hàng thiết yếu, nhất là lương thực, nước uống, nhu yếu phẩm, “không để xảy ra tình trạng thiếu hàng hóa thiết yếu phục vụ nhân dân”. Có thể coi đó là “72 giờ” theo cách của Việt Nam chính là chuẩn bị theo vùng rủi ro, có tổ chức, có chính quyền đứng sau.
Nhiều nước khuyến cáo không phải điềm báo thảm họa
Cách hiểu thứ nhất cần được làm rõ: “nhiều nước cùng lúc khuyến cáo, chắc có chuyện lớn sắp xảy ra”. Mỗi nước nêu một lý do riêng, như Bảng 1 đã đặt cạnh nhau. Văn bản hướng dẫn của Ủy ban châu Âu viết rõ chuẩn bị là biện pháp phòng ngừa, không gắn với một mối đe dọa trước mắt. Tại họp báo ngày 30/10/2026, Bộ trưởng Nhật Bản Hosono Goshi khẳng định không có thông tin nào về một tình huống như chiến tranh, cũng không có thông tin dự báo trước thảm họa.
Cách hiểu thứ hai cần được làm rõ: “Việt Nam không ra khuyến cáo nghĩa là không quan tâm”. Ngày 5/11/2026, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao nêu rõ hướng đi, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp đánh giá nguy cơ, nghiên cứu biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế, nâng cao nhận thức, hướng dẫn người dân chủ động phòng ngừa, ứng phó. Phương châm bốn tại chỗ đã có trong luật từ năm 2013. Công điện 7634/CĐ-BCT của Bộ Công Thương đã giao việc dự trữ hàng thiết yếu cho những vùng có nguy cơ bị chia cắt.
Khi đọc tin về khuyến cáo 72 giờ của một nước, hãy tìm lý do mà chính cơ quan nước ấy nêu, đừng dừng ở tiêu đề trên mạng xã hội. Trước khi mua thêm bất cứ thứ gì, hãy xem trong nhà đã có những gì: nước, đồ khô, thuốc thường dùng, đèn pin, sạc dự phòng. Hộ gia đình ở vùng hay bão lũ, sạt lở làm theo hướng dẫn của chính quyền xã, phường về phương án bốn tại chỗ; kỳ 3 của loạt bài sẽ đưa danh mục cụ thể cho từng vùng. Thông tin chính thức về thị trường, nguồn cung hàng hóa đăng trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương (moit.gov.vn); thông tin, hướng dẫn về phòng, chống thiên tai đăng trên Cổng thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường (mae.gov.vn) hoặc trên Trang thông tin của Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai (phongchongthientai.mard.gov.vn).
Đón đọc: Bài 2 - Tin "33 nước chuẩn bị cho thảm họa" bị bóp méo ra sao?
Túi sinh tồn 72 giờ (72-hour survival kit) là bộ dụng cụ và vật tư thiết yếu giúp một người tự túc duy trì sự sống cơ bản trong vòng 3 ngày (72 giờ) đầu tiên khi xảy ra các tình huống khẩn cấp như thiên tai (lũ lụt, động đất, sạt lở đất), hỏa hoạn, mất điện/nước diện rộng, hoặc các biến cố an ninh.
Mốc 72 giờ là tiêu chuẩn quốc tế được nhiều cơ quan quản lý khẩn cấp (như FEMA ở Mỹ, chiến dịch Be Ready tại Anh, hay Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan - DDPM) khuyến cáo, bởi đây là khoảng thời gian cần thiết để lực lượng cứu hộ tiếp cận và tổ chức cứu trợ.