Tin Khu Vực
Tiểu thương bắt nhịp chuyển đổi số từ những giao dịch hằng ngày
Trong dòng chảy mạnh mẽ của nền kinh tế số, chợ truyền thống - nơi được xem là "mạch sống" của tiêu dùng nội địa đang chứng kiến những thay đổi rõ nét. Những sạp hàng vốn quen với tiếng rao, những cuộc mặc cả trực tiếp nay đã dần xuất hiện mã QR thanh toán, điện thoại thông minh, đơn hàng trực tuyến và các phiên livestream bán sản phẩm.
Tại chợ An Khánh, việc tiếp cận thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng bán hàng trực tuyến đang giúp nhiều tiểu thương nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Chuyển đổi số với tiểu thương không bắt đầu từ những nền tảng công nghệ phức tạp mà từ những thay đổi rất gần gũi trong hoạt động kinh doanh hằng ngày. Chỉ với một thao tác nhận tiền qua mã QR, người bán đã từng bước làm quen với các giao dịch điện tử, quản lý doanh thu trên điện thoại, lưu thông tin khách hàng, quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội, nhận đơn hàng trực tuyến và mở rộng tệp khách hàng.
Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành "cánh cửa" đầu tiên đưa tiểu thương đến với môi trường kinh doanh số. Việc sử dụng mã QR, ví điện tử hay các hình thức thanh toán không tiếp xúc giúp giao dịch diễn ra nhanh chóng, hạn chế rủi ro trong quản lý tiền mặt, đồng thời tạo nền tảng để người bán tiếp cận nhiều tiện ích số khác.
Sự dịch chuyển của hành vi tiêu dùng đang tạo ra không ít áp lực, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội lớn cho chợ truyền thống. Tại TP. Cần Thơ, nhiều chương trình số hóa chợ đã được triển khai, hỗ trợ tiểu thương tiếp cận công nghệ từ thanh toán không tiền mặt, tham gia sàn thương mại điện tử đến xây dựng gian hàng trực tuyến.
Ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương tại chợ An Hoà cho thấy, ngày càng nhiều người dân lựa chọn thanh toán bằng chuyển khoản hoặc quét mã QR thay vì sử dụng tiền mặt. Không ít tiểu thương cũng chủ động nhận đơn hàng qua điện thoại, mạng xã hội để phục vụ khách nhanh hơn.
Nhiều tiểu thương tại chợ An Hòa từng bước tiếp cận chuyển đổi số thông qua thanh toán bằng mã QR.
Chị Bùi Ngọc Anh, tiểu thương kinh doanh mỹ phẩm tại chợ An Hoà chia sẻ: "Ban đầu tôi cũng ngại lắm, không biết dùng điện thoại thông minh để bán hàng. Nhưng sau khi được tập huấn, giờ khách quen đặt hàng qua Zalo, tôi chuẩn bị sẵn rồi ship đi, đỡ mất thời gian chờ đợi".
Từ những đơn hàng đầu tiên qua Zalo đến việc nhận thanh toán trực tuyến, mỗi kỹ năng mới đều giúp người bán tự tin hơn khi bước vào môi trường kinh doanh số.
Xây dựng niềm tin để chợ truyền thống phát triển trong không gian số
Không chỉ thay đổi phương thức bán hàng, số hóa còn tạo ra sự chuyển biến trong quản lý, kết nối thị trường và xây dựng chuỗi cung ứng hiện đại.
Các địa phương đang phối hợp với cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ triển khai nhiều mô hình thí điểm như xây dựng cơ sở dữ liệu tiểu thương, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, kết nối logistics... Qua đó từng bước đưa chợ truyền thống trở thành một mắt xích của hệ sinh thái thương mại điện tử.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Minh Tuấn, quản lý chợ Nhà Lồng 3 (Cái Khế) cho biết, quá trình chuyển đổi số tại chợ truyền thống vẫn còn không ít trở ngại. Nhiều tiểu thương lớn tuổi còn hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ, trong khi thói quen giao dịch bằng tiền mặt và mua bán trực tiếp vẫn chiếm ưu thế. Bên cạnh đó, hạ tầng số tại một số khu vực chưa đồng bộ cũng ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các ứng dụng số.
Tại các chợ truyền thống ở Cần Thơ, nhiều tiểu thương đã sử dụng mã QR để nhận thanh toán, từng bước làm quen với giao dịch điện tử, quản lý doanh thu và lưu trữ thông tin khách hàng trên điện thoại.
Theo ông Tuấn, phần lớn tiểu thương đều đồng tình với chủ trương chuyển đổi số, nhưng sẽ khó tạo được sự đồng thuận nếu việc áp dụng các nền tảng số được triển khai theo hướng bắt buộc. Thay vào đó, cần có lộ trình phù hợp, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ để người dân từng bước làm quen, thấy được lợi ích thiết thực rồi chủ động tham gia.
"Nếu công nghệ là 'cánh cửa' mở ra không gian kinh doanh mới thì niềm tin chính là 'chìa khóa' giữ chân khách hàng. Khi hoạt động mua bán dần chuyển từ trực tiếp sang môi trường số, xây dựng uy tín, minh bạch về chất lượng sản phẩm và tạo sự tin cậy với người tiêu dùng sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của mỗi tiểu thương", ông Tuấn nhấn mạnh.
Chị Đào Thị Thúy, tiểu thương chợ An Khánh cho biết, việc được hướng dẫn sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng bán hàng trực tuyến đã giúp hoạt động kinh doanh thuận tiện, linh hoạt hơn. Đặc biệt, chị có thể đáp ứng tốt nhu cầu của nhóm khách hàng trẻ vốn quen mua sắm online và thanh toán bằng chuyển khoản.
Theo chị Thúy, khi thương mại điện tử được phổ cập rộng khắp, không chỉ ở các đô thị mà cả khu vực nông thôn, chợ truyền thống sẽ có thêm cơ hội kết nối với thị trường số, trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hiện đại.
Hiện Bộ Công Thương đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tiểu thương, từ đào tạo kỹ năng số, kết nối với các sàn thương mại điện tử đến phối hợp với các đơn vị logistics nhằm tối ưu chi phí vận chuyển. Đặc biệt, các kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030 sẽ ưu tiên mở rộng đến khu vực miền núi, biên giới, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng.
Chuyển đổi số không làm mất đi bản sắc của chợ truyền thống mà đang tạo thêm sức sống mới cho mô hình kinh doanh lâu đời. Khi tiểu thương làm chủ công nghệ, từ giao dịch điện tử đến bán hàng trực tuyến, chợ truyền thống sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, đồng thời trở thành một mắt xích năng động của nền kinh tế số Việt Nam.