Cần cái nhìn khách quan với giá điện

Đây là quan điểm của PGS.TS. Bùi Xuân Hồi - Bộ môn Kinh tế Công nghiệp Trường Đại học Bách khoa Hà Nội về giá điện sau những phản ánh hóa đơn điện kỳ tháng 4/2019 cao hơn nhiều so với tháng 3/2019.  
Công bằng với giá điện 3 nguyên nhân hóa đơn tiền điện tháng 4 tăng cao EVN lý giải hóa đơn tiền điện tăng cao Tăng giá điện là để tiến dần đến cơ chế thị trường
can cai nhin khach quan voi gia dien
Những thắc mắc của người dân về giá điện sẽ được giải đáp thỏa đáng

Trên quan điểm là người tiêu dùng, TS Hồi cũng không vui khi phải trả thêm tiền điện song cần có cái nhìn khách quan, thấu đáo và cần là người tiêu dùng thông minh thay vì đưa ra các thông tin thiếu căn cứ, nhất là trong bối cảnh nắng nóng gay gắt, nhu cầu sử dụng điện tiếp tục gia tăng.

Theo ông Hồi, khi Bộ Công Thương ban hành Quyết định điều chỉnh giá điện vào tháng 3 năm 2019, đã có ý kiến nói rằng giá điện nước ta còn thấp hơn giá của nhiều quốc gia đang phát triển. Đây là số liệu thực tế. Ngay lập tức nhiều chuyên gia đưa ra ý kiến, tại sao chúng ta so sánh giá điện mà không so sánh trong tương quan với thu nhập? Có lẽ ý kiến đó không sai lắm với những mặt hàng thiết yếu thông thường như lương thực thực phẩm, nhưng nó không đúng với sản phẩm như điện năng hay xăng dầu mà tính quốc tế từ lâu đã được thừa nhận. Tính quốc tế của ngành điện là những chuẩn mực, các chỉ tiêu chất lượng, hệ thống máy móc thiết bị, đường dây, trạm biến áp và các yếu tố vào đầu là than, là dầu mỏ, là khí đốt vv… dẫn tới giá thành cung ứng điện không có sự sai khác nhiều giữa giữa các nước phát triển và nước đang phát triển và vì thế không nên so sánh và đặt trong mối tương quan giá điện/thu nhập giữa các quốc gia.

Với giá bán điện năng áp dụng cho hộ tiêu dùng cuối cùng, hầu hết các nước đều có sự kiểm soát của Nhà nước. Dù xây dựng dựa trên phương pháp nào: giá điện theo giá trị sử dụng, giá điện theo chi phí bình quân hay giá điện theo chi phí biên thì nền tảng vẫn sẽ là chi phí cung ứng. Việc điều tiết của nhà nước với giá điện nhằm đảm bảo lợi ích tổng thể của xã hội là lớn nhất mà nói đúng ra là để bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng trước người người bán điện vốn dĩ là độc quyền tự nhiên. Do vậy quan điểm “biểu giá điện hiện nay thì người hưởng lợi là ngành điện, người dân sẽ chịu thiệt” thực sự là không được công bằng cho lắm, không công bằng cho ngành điện và không công bằng cho chính Chính phủ. Ngành điện không đưa ra giá bán của mình mà ngành điện phải bán điện theo biểu giá được nhà nước quy định.

Điện năng là một hàng hóa đặc biệt, là hàng hóa mà cung phải bằng cầu ở mọi thời điểm để thấy công tác điều độ khó khăn như thế nào. Điện năng được cung ứng bởi các nhà máy điện khác nhau: Thủy điện, nhiệt điện than, nhiệt điện dầu, nhiệt điện khí, điện nguyên tử, điện tái tạo vv… Vì vậy với nguyên tắc điều độ là đảm bảo an toàn về kỹ thuật và hiệu quả kinh tế cao nhất thì việc huy động các nhà máy điện đáp ứng lượng cầu ở các thời điểm khác nhau trong ngày là khác nhau và vì thế chi phí cung ứng ở các thời điểm của hệ thống là khác nhau. Về phía tiêu dùng cũng đa dạng và phức tạp không kém do tính chất tiêu dùng khác nhau: hộ nghèo, tiêu dùng sinh hoạt, tiêu dùng công nghiệp, dân dụng sinh hoạt, bơm nước tưới tiêu vv. Vì vậy hệ thống giá điện thường phải đa mục tiêu vừa đảm bảo những khía cạnh an sinh xã hội lại vừa đảm bảo các nguyên tắc kinh tế cần thiết là giá điện phản ánh đúng hoặc gần nhất các chi phí mà người tiêu dùng gây ra cho hệ thống nên thật dễ hiểu là nó phức tạp.

Giá cao điểm và thấp điểm là rất khác nhau vì chi phí cung ứng giữa thấp điểm và cao điểm là khác nhau (phía sản xuất). Cùng 1 thao tác ấn nút chạy máy rửa bát hay máy giặt lúc 19h và lúc 21h30 thì chi phí gây ra cho hệ thống điện là khác rất khác nhau (phía người tiêu dùng). Hay biểu giá bán điện 2 thành phần, phần trả cho công suất đăng ký và phần trả cho điện năng tiêu dùng như cách tính cước viễn thông. Vì sao lại phải phức tạp như vậy? hãy xem tình huống sau: một người tiêu dùng điện dùng 24kwh/ngày với công suất đăng ký chỉ 1kw tức là dùng liên tục 24h và một người khác cũng dùng 24kwh/ngày với công suất 24kw tức là chỉ dùng 1h/ngày. Nếu như chỉ có giá bán điện 1 thành phần trả cho điện năng tiêu dùng thì hóa đơn tiền điện của 2 người tiêu dùng này như nhau nhưng rõ ràng là chi phí 2 hộ gây ra cho ra hệ thống điện rất rất khác nhau.

Nói như vậy để chúng ta hiểu rằng sự phức tạp của hệ thống điện từ sản xuất đến tiêu dùng kéo theo sự phức tạp trong hệ thống giá bán điện mà bản chất chỉ để đảm bảo những nguyên tắc: tính đúng, tính đủ các chi phí cung ứng điện đồng thời, đảm bảo các chính sách xã hội mà nhà nước mong muốn đạt được. Nó không đơn giản như các ý kiến cho rằng biểu giá 6 bậc thang là bất hợp lý.

can cai nhin khach quan voi gia dien
TS. Bùi Xuân Hồi

TS Bùi Xuân Hồi cho rằng, biểu giá này đã được áp dụng từ rất lâu nhưng chắc chắn chưa khi nào chúng ta truyền thông thật sâu sắc về biểu giá bậc thang để người tiêu dùng có những hiểu biết và từ đó hiệu ứng giá thực sự có hiệu quả trong mục tiêu sử dụng hiệu quả và tiết kiệm điện năng. Hoặc đơn giản hơn để trả lời các câu hỏi vì sao dùng càng nhiều lại càng đắt cũng như hóa đơn tiền điện tăng cao sau kỳ điều chỉnh giá?

Chúng ta có thể tham khảo khá nhiều hệ thống giá điện của các quốc gia từ Âu sang Nam Mỹ và gần nhất chúng ta là giá bán điện bậc thang của Thái Lan với cách tính còn phức tạp hơn nhiều so với 6 bậc của Việt Nam. Với biểu giá này đặc trưng dùng càng nhiều càng đắt còn rõ ràng hơn nhiều so với biểu giá của Việt nam. Như vậy để nói rằng mức độ ứng dụng của loại biểu giá này là rất lớn chứ không chỉ ở Việt Nam có giá điện bậc thang.

Không phải hiển nhiên mà biểu giá này được ứng dụng nhiều như vậy, đơn giản là vì đó là biểu giá thể hiện rõ rất mối quan hệ giữa cái giá mà người tiêu dùng phải trả với chi phí mà họ gây ra cho hệ thống điện. Trước hết về tính chất của phụ tải sinh hoạt: đó là phụ tải khá đồng nhất ở điểm chỉ gia tăng vào các thời kỳ cao điểm. Nói cho dễ hiểu hơn vào chiều tối thì gần như hộ gia đình nào cũng nấu cơm, bật ti vi và đẩy phụ tải vào thời điểm này lên cao chúng ta gọi là thời kỳ cao điểm. Để đáp ứng được sự gia tăng phụ thải, hệ thống buộc phải huy động các nhà máy có chi phí cao hơn (xin nhắc lại nguyên tắc vận hành của hệ thống điện là đảm bảo về kỹ thuật và tối ưu về kinh tế nên thứ tự huy động sẽ là từ rẻ đến đắt). Do vậy phụ tải sinh hoạt càng tăng (dùng càng nhiều) thì càng phải huy động nhà máy có chi phí cao để đáp ứng (chi phí càng cao). Đó là logic của biểu giá sinh hoạt bậc thang: “Dùng càng nhiều càng đắt”. Không phải hiển nhiên loại biểu giá bậc thang chỉ áp dụng cho tiêu dùng sinh hoạt mà không áp dụng cho các hộ tiêu dùng điện khác.

Xét về việc tăng giá bán bình quân lên 8.36%, về nguyên tắc, Chính phủ chỉ quy định mức giá điện bình quân còn lại giao Bộ Công Thương xây dựng biểu giá điện đạt được 2 mục đích: Thứ nhất là đảm bảo chính sách an sinh xã hội; thứ 2 khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm điện. Tuy nhiên do biểu giá theo bậc thang nên không có nghĩa là tất cả đều tăng 8.36% mà sẽ căn cứ trên sản lượng điện tiêu dùng cụ thể tương ứng với bậc thang.

Lấy một ví dụ cụ thể cho một hộ tiêu dùng 500kwh/ tháng, theo giá cũ sẽ trả là 1.108.850đ còn theo biểu giá mới mức chi trả là 1.201.700đ. Tuy nhiên cũng phải nói thêm là sản lượng điện tiêu dùng trước và sau thời điểm tăng giá có cách tính chia đều khác nhau. Các dữ liệu biểu giá đã công khai và bất kể ai cũng có thể tự tính toán hóa đơn tiền điện cho mình.

Thống kê thực tế của ngành điện cho thấy, trong những ngày nắng nóng vừa qua, nếu không xét đến yếu tố tăng giá điện thì sản lượng điện của nhiều hộ gia đình đã tăng tới trên 30%. Số tăng này thường rơi vào các bậc thang có giá cao nên hóa đơn tiền điện tăng cao là lẽ đương nhiên.

Dù sao, theo TS Hồi, ngành điện cần đẩy mạnh tuyên truyền hơn nữa về cách tính giá điện, giải đáp các thắc mắc một cách thỏa đáng. Đồng thời khuyến nghị người dân có ý thức hơn trong việc sử dụng điện hiệu quả, tiết kiệm.

Nguyên Vũ
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Đồng Nai: Phê duyệt Đề án chuyển đổi Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành Khu đô thị, thương mại, dịch vụ

Đồng Nai: Phê duyệt Đề án chuyển đổi Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành Khu đô thị, thương mại, dịch vụ

UBND tỉnh Đồng Nai vừa có quyết định phê duyệt đề án chuyển đổi công năng Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành Khu đô thị - thương mại - dịch vụ.
Sắp trình Chính phủ Đề án phát triển nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn

Sắp trình Chính phủ Đề án phát triển nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn

Đề án “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2045” sẽ được Bộ KH&ĐT trình Chính phủ trong quý I/2024.
Hà Nội: Tôn vinh 42 nghệ nhân ngành thủ công mỹ nghệ

Hà Nội: Tôn vinh 42 nghệ nhân ngành thủ công mỹ nghệ

Chiều 28/2, Sở Công Thương Hà Nội tổ chức Lễ phong tặng danh hiệu nghệ nhân Hà Nội năm 2023 ngành thủ công mỹ nghệ cho 42 cá nhân.
Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục "hút" vốn FDI

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục "hút" vốn FDI

Công nghiệp chế biến chế tạo dẫn đầu thu hút vốn FDI với tổng vốn đầu tư đạt gần 2,54 tỷ USD, chiếm 59,1% tổng vốn đầu tư đăng ký, tăng 16,8% so với cùng kỳ.
Nam Định: Thu hút thêm dự án FDI 60 triệu USD vào Khu công nghiệp lớn nhất tỉnh

Nam Định: Thu hút thêm dự án FDI 60 triệu USD vào Khu công nghiệp lớn nhất tỉnh

Mới đây, Dự án FDI 60 triệu USD sản xuất các sản phẩm vải không nhuộm, vải có nhuộm, … được đầu tư vào Khu công nghiệp dệt may Rạng Đông, tỉnh Nam Định.

Tin cùng chuyên mục

Bắc Giang: Mở rộng kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Việt - Hàn

Bắc Giang: Mở rộng kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Việt - Hàn

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái vừa ký Quyết định 196/QĐ-TTg chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN Việt Hàn mở rộng.
2 tháng đầu năm 2024, Việt Nam đầu tư ra nước ngoài 17 dự án mới

2 tháng đầu năm 2024, Việt Nam đầu tư ra nước ngoài 17 dự án mới

2 tháng đầu năm 2024, các doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư ra nước ngoài 17 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký 25 triệu USD.
Khai thác và chế biến khoáng sản: Chú trọng nghiên cứu, đầu tư đổi mới công nghệ

Khai thác và chế biến khoáng sản: Chú trọng nghiên cứu, đầu tư đổi mới công nghệ

Trong khai thác và chế biến khoáng sản, hoạt động khoa học và công nghệ đã góp phần đẩy mạnh đổi mới công nghệ nâng cao năng suất, chất lượng, giảm giá thành...
Đồng Nai thu hút gần 500 triệu USD đầu tư vào khu công nghiệp trong 2 tháng

Đồng Nai thu hút gần 500 triệu USD đầu tư vào khu công nghiệp trong 2 tháng

Trong 2 tháng đầu năm 2024, Đồng Nai đã thu hút 12 dự án mới với tổng vốn đầu tư gần 36 triệu USD.
Hoàn thiện chính sách phát triển hạ tầng gắn với công nghiệp hiện đại

Hoàn thiện chính sách phát triển hạ tầng gắn với công nghiệp hiện đại

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 13 ngày 16/1/2012 về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
Sản xuất công nghiệp tăng tốc ngay đầu năm: Quyết tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng

Sản xuất công nghiệp tăng tốc ngay đầu năm: Quyết tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng

Với mục tiêu tăng trưởng GDP 2024 đạt 6-6,5%, ngay đầu năm Chính phủ, bộ ngành,địa phương đã quyết liệt vào cuộc. Đáng chú ý, khu vực công nghiệp phục hồi mạnh.
Thúc đẩy hợp tác cung cấp linh kiện thiết bị giữa Việt Nam - Hàn Quốc

Thúc đẩy hợp tác cung cấp linh kiện thiết bị giữa Việt Nam - Hàn Quốc

Tại trụ sở Viện Nghiên cứu Cơ khí vừa diễn ra buổi làm việc giữa các đơn vị Việt Nam với các đối tác Hàn Quốc nhằm thúc đẩy hợp tác cung cấp linh kiện thiết bị.
Bắc Giang: Đầu tư 1.800 tỷ đồng xây dựng Khu công nghiệp Phúc Sơn

Bắc Giang: Đầu tư 1.800 tỷ đồng xây dựng Khu công nghiệp Phúc Sơn

Thủ tướng Chính phủ vừa có quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Phúc Sơn, tỉnh Bắc Giang.
Bài 3: Phát triển công nghiệp phụ trợ bán dẫn nên bắt đầu từ đâu?

Bài 3: Phát triển công nghiệp phụ trợ bán dẫn nên bắt đầu từ đâu?

Công nghiệp phụ trợ không chỉ liên quan đến chất bán dẫn mà liên quan đến nhiều sản phẩm khác và đây thường là các ngành công nghệ cao, rất cần sự hỗ trợ HTQT.
Bài 2: “Làm bán dẫn” không thể thiếu công nghiệp phụ trợ

Bài 2: “Làm bán dẫn” không thể thiếu công nghiệp phụ trợ

Để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, thị trường nhân lực và sản xuất bán dẫn phải được xây dựng song song, gắn đào tạo, nghiên cứu R&D với sản xuất.
Tái chế sản phẩm bao bì: Cơ hội thúc đẩy ngành công nghiệp môi trường công nghệ cao

Tái chế sản phẩm bao bì: Cơ hội thúc đẩy ngành công nghiệp môi trường công nghệ cao

Việc sản phẩm nhựa tái chế của Việt Nam đã xuất khẩu đi 12 quốc gia, điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp môi trường công nghệ cao.
Kon Tum: Làm rõ trách nhiệm về những bất cập trong xây dựng hạ tầng công nghiệp

Kon Tum: Làm rõ trách nhiệm về những bất cập trong xây dựng hạ tầng công nghiệp

UBND tỉnh Kon Tum đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương làm rõ trách nhiệm về những tồn tại, bất cập tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn.
“Tin vui” liên tục cho ngành công nghiệp điện tử, vi mạch bán dẫn Việt Nam

“Tin vui” liên tục cho ngành công nghiệp điện tử, vi mạch bán dẫn Việt Nam

Quý III/2023, ngành công nghiệp điện tử và vi mạch bán dẫn tại Việt Nam đã liên tục nhận được những tin vui về sự phát triển và triển khai dự án quan trọng.
Hưng Yên: Đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, thu hút đầu tư

Hưng Yên: Đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, thu hút đầu tư

Hưng Yên đang ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn với các doanh nghiệp, nhà đầu tư ngành công nghiệp hỗ trợ.
Vĩnh Phúc sẽ có 47 cụm công nghiệp vào năm 2030

Vĩnh Phúc sẽ có 47 cụm công nghiệp vào năm 2030

Đến năm 2030, tỉnh Vĩnh Phúc sẽ phát triển mới 31 cụm công nghiệp, đưa tổng số cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh lên con số 47.
Đồng Nai: Hoàn thiện quy chế bảo vệ môi trường khu công nghiệp

Đồng Nai: Hoàn thiện quy chế bảo vệ môi trường khu công nghiệp

Theo UBND tỉnh Đồng Nai, từ nay đến ngày 15/3, tỉnh sẽ lấy ý kiến về Quy chế phối hợp trong công tác bảo vệ môi trường các khu công nghiệp trên địa bàn.
Yên Bái: Sản xuất công nghiệp ổn định, tăng trưởng khá

Yên Bái: Sản xuất công nghiệp ổn định, tăng trưởng khá

Sản xuất công nghiệp trên địa bàn Yên Bái có mức tăng khá, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp được duy trì và đang dần phục hồi.
Những lĩnh vực được khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài

Những lĩnh vực được khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài

Điện tử, bán dẫn, năng lượng tái tạo, nông nghiệp hiệu quả cao, kinh tế số… sẽ là những lĩnh vực Việt Nam khuyến khích đầu tư nước ngoài trong thời gian tới.
Xây dựng khu công nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh

Xây dựng khu công nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh

Trong xu thế công nghiệp hóa hiện nay, nhiều địa phương đã lựa chọn xây dựng các khu công nghiệp xanh, giúp cải thiện môi trường và phát triển bền vững hơn.
Doanh nghiệp dệt may "biết mình biết ta" để chủ động đón bắt cơ hội từ luồng chuyển dịch sản xuất

Doanh nghiệp dệt may "biết mình biết ta" để chủ động đón bắt cơ hội từ luồng chuyển dịch sản xuất

Trở thành một “điểm đến” khi chuỗi sản xuất dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc giúp ngành dệt may Việt Nam đứng trước cơ hội thập kỷ nhưng cũng là nguy cơ thập kỷ.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động