Kon Tum

Cần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc ít người

Kon Tum là vùng đất có nền văn hóa cổ truyền đậm đà bản sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, với 6 thành phần dân tộc bản địa, trong đó Rơ-măm và Brâu được xếp vào các dân tộc có dân số dưới 1.000 người.
Cần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc ít người
Dân tộc Brâu chủ nhân nhiều giá trị văn hóa cổ truyền

Nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc

Hiện hai dân tộc Rơ-mâm và Brâu có số dân gần 500 người, mỗi dân tộc cư trú trong một làng duy nhất. Người Brâu cư trú tại làng Đắk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi. Người Rơ-măm cư trú tại làng Le, xã Mô Rai, huyện Sa Thầy.

Dân tộc Brâu là chủ nhân của nhiều giá trị văn hóa cổ truyền, đặc biệt là âm nhạc dân gian. Dân ca có lời ca về thần sáng tạo Pa Xây, truyện cổ có tính huyền thoại Un Cha-Đak Lếp (lửa cháy, nước ngập) lý giải nguồn gốc dân tộc Brâu và các dân tộc anh em. Nhưng đặc sắc hơn cả là những bộ chiêng đồng nổi tiếng với 3 loại có thang âm khác nhau là Coong, Mam và Tha. Ngoài ra, Brâu là dân tộc có sở thích, năng khiếu đặc biệt về chế tác, trình diễn nghệ thuật dân gian. Trước năm 1997, chỉ tính nghệ nhân biết diễn tấu, chế tác nhạc cụ cũng có hơn 130 người; cả làng có 17 bộ chiêng.

Tương tự, dân tộc Rơ-măm cũng đã lưu giữ nhiều giá trị cổ truyền đặc sắc, đặc biệt là lễ hội. Theo từng thời điểm lễ hội được tổ chức quanh năm, như: lễ mở cửa kho lúa, lễ cúng giọt nước, lễ ăn lúa mới được tổ chức với quy mô cả cộng đồng làng. Trong đó nổi bật là lễ bỏ mả. Về âm nhạc dân gian đáng chú ý là hình thức diễn tấu đàn T’rưng 3 dùi khá độc đáo chỉ có ở người Rơ-măm.

Cần khôi phục, kế thừa và phát huy

Với nguồn văn hóa di sản đặc sắc đó, nhưng theo Sở VHTT&DL Kon Tum, hai dân tộc này đang phải đối diện nguy cơ xuống cấp, mất dần các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể trong quá trình tương tác, hội nhập kinh tế, xã hội. Đặc biệt, báo cáo từ Sở VHTT&DL Kon Tum cho thấy, trong các hạng mục dự án đầu tư phát triển kinh tế, xã hội cho hai dân tộc này thì mục tiêu bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống hầu như rất mờ nhạt, không cụ thể. Nguồn vốn đầu tư văn hóa vật chất chỉ chiếm một tỷ lệ khiêm tốn trong ngân sách của địa phương. Đây được cho là vấn đề đáng lo ngại và các yếu tố di sản văn hóa của hai dân tộc đang bị bỏ quên.

Vì thế, dù đã xây dựng nếp sống mới lành mạnh, ở chừng mực nào đó đã khôi phục, phát huy được bản sắc văn hóa cổ truyền của hai dân tộc từ sau khi tái thành lập tỉnh. Tuy nhiên những dự án, đề án phát triển kinh tế - xã hội trong đó có sự hỗ trợ về vật chất văn hóa hiệu quả không cao về mặt bảo tồn bản sắc văn hóa của cộng đồng. Thậm chí, theo ngành văn hóa những nỗ lực thực hiện các dự án xây dựng đã phá vỡ cảnh quan, môi trường, ảnh hưởng không nhỏ đến hệ ý thức văn hóa của đồng bào. Các dự án nặng về đầu tư, chưa chú trọng đến khía cạnh lợi ích về tinh thần, phục vụ đời sống văn hóa, tâm linh của đồng bào. Bản năng, phong tục tập quán, nhận thức thế giới của hai dân tộc còn nhiều bảo thủ nặng nề.

Để “cứu” nguồn di sản văn hóa hai dân tộc này, ngành văn hóa tỉnh Kon Tum đề xuất phải đẩy mạnh khảo sát, sưu tầm, kiểm kê, phân loại và lập hồ sơ khoa học toàn bộ hệ thống văn hóa vật thể và phi vật thể làm căn cứ bảo tồn và phát huy một cách trung thành với bản sắc của mỗi dân tộc, được đồng bào chấp nhận. Mặt khác, cần khôi phục môi trường hoạt động và điều kiện thể hiện giá trị các di sản văn hóa và hoạt động văn hóa trong đời sống cộng đồng để kế thừa và phát huy. Đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp và tăng cường nguồn lực cho công tác bảo tồn các di sản văn hóa và các loại hình hoạt động văn hóa. Tổ chức truyền dạy từ nghệ nhân cho lớp kế thừa những kiến thức về văn hóa cổ truyền, tiếp cận làm chủ các giá trị văn hóa có tính đặc thù dân tộc, biết chế tác, sử dụng, hệ thống hóa và biết vận hành hệ thống ấy.

Kinh nghiệm rút ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Brâu và Rơ-măm đó là, không nên mua, xây rồi cấp, dí vào tay đồng bào bảo họ phải sử dụng như cồng chiêng, nhạc cụ, nhà rông sẽ không bao giờ thu được hiệu quả. Đơn giản là những vật dụng ấy thiếu bản sắc, thiếu cái hồn của dân tộc họ.
Bảo Thoa
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: tỉnh Kon Tum

Tin mới nhất

Lai Châu: Đặc sắc Lễ hội Xòe chiêng Bản Bo

Lai Châu: Đặc sắc Lễ hội Xòe chiêng Bản Bo

Tại xã Bản Bo, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu đã diễn ra Lễ hội Xòe chiêng chủ đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc xã Bản Bo”
Lào Cai: Nghề dệt của người Thu Lao được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai: Nghề dệt của người Thu Lao được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Nghề dệt của người Thu Lao, huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Lễ Then Kin Pang: Sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc và diễn xuất

Lễ Then Kin Pang: Sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc và diễn xuất

Lễ Then Kin Pang là sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, múa và diễn xuất... thể hiện rõ nhất bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, tỉnh Lai Châu.
Yên Bái: Sôi động Lễ hội Gầu Tào huyện Trạm Tấu năm 2024

Yên Bái: Sôi động Lễ hội Gầu Tào huyện Trạm Tấu năm 2024

Lễ hội Gầu Tào huyện Trạm Tấu (Yên Bái) là sự kiện văn hóa quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Mông...
Khám phá trang phục truyền thống của người Ca Dong

Khám phá trang phục truyền thống của người Ca Dong

Trang phục truyền thống của người Ca Dong có giá trị sáng tạo, văn hóa, thẩm mỹ là sự kết tinh trong môi trường tự nhiên và đúc kết từ đời sống hàng ngày

Tin cùng chuyên mục

Lào Cai: Độc lạ kéo co người Tày

Lào Cai: Độc lạ kéo co người Tày

Sự độc lạ của kéo co của đồng bào dân tộc Tày, tỉnh Lào Cai không không phải nam kéo với nam, nữ kéo với nữ mà ở đây nữ đấu với nam.
Cúng máng nước, sự tôn trọng thiên nhiên của người Ca Dong

Cúng máng nước, sự tôn trọng thiên nhiên của người Ca Dong

Cúng máng nước là lễ hội quan trọng bậc nhất để cầu mong thần rừng, thần nước phù hộ, đồng thời thể hiện sự tôn trọng thiên nhiên của người Ca Dong.
Thương nhớ Nậm Kéng

Thương nhớ Nậm Kéng

Ngược dốc quanh co chúng tôi tới Nậm Kéng vào cuối ngày, những mái nhà nhỏ bé của đồng bào dân tộc Xa Phó hiện rõ dưới ánh nắng hiếm hoi của mùa đông Tây Bắc.
Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Sức sống mới, khí thế mới đón Xuân

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Sức sống mới, khí thế mới đón Xuân

Những đổi thay đó có được từ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTSVMN trong suốt quá trình vừa qua.
Cần khai thác tiềm năng, thế mạnh của vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Cần khai thác tiềm năng, thế mạnh của vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho rằng, cần khai thác tiềm năng, thế mạnh của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Người giữ lửa nghề thủ công truyền thống

Người giữ lửa nghề thủ công truyền thống

Đồng hành cùng bà con dân tộc thiểu số khôi phục nghề thủ công truyền thống với chị Trần Tuyết Lan không chỉ là đam mê mà xuất phát từ lòng nhân văn sâu sắc.
Giữ hồn gốm Bàu Trúc

Giữ hồn gốm Bàu Trúc

Phát huy kỹ thuật làm gốm cổ truyền độc đáo, người Chăm ở làng gốm cổ Bàu Trúc đang ra sức gìn giữ, bảo tồn giá trị của di sản này gắn với phát triển kinh tế.
Đồng bào dân tộc Mông ở Sỉn Khâu vui đón Tết

Đồng bào dân tộc Mông ở Sỉn Khâu vui đón Tết

Chưa năm nào đồng bào dân tộc Mông ở thôn Sỉn Khâu, xã Chế Là của huyện Xín Mần (Hà Giang) lại vui như Tết này, vui vì giờ đây thôn đã có điện lưới quốc gia.
Khám phá, trải nghiệm “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”

Khám phá, trải nghiệm “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”

Mừng Đảng, mừng xuân Giáp Thìn 2024 từ ngày 1 đến ngày 29/2/2024, tại Làng Văn hóa sẽ diễn ra các hoạt động với chủ đề “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”.
Quảng Bình: Hỗ trợ trang thiết bị máy sản xuất nông nghiệp cho xã miền núi Trường Sơn

Quảng Bình: Hỗ trợ trang thiết bị máy sản xuất nông nghiệp cho xã miền núi Trường Sơn

Giống lạc đỏ hứa hẹn sẽ mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân tại xã miền núi Trường Sơn, tỉnh Quảng Bình.
Độc đáo Tết dân tộc Khơ Mú ngay giữa Thủ đô Hà Nội

Độc đáo Tết dân tộc Khơ Mú ngay giữa Thủ đô Hà Nội

Cuối tuần lên Làng Văn hóa, chúng ta được ăn Tết với đồng bào Khơ Mú. Tết dân tộc Khơ Mú là dịp để đồng bào dâng lễ mời tổ tiên ăn Tết cùng con cháu.
Đà Nẵng: Tặng quà Tết cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số

Đà Nẵng: Tặng quà Tết cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số

Lãnh đạo TP. Đà Nẵng thăm và tặng quà Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024 cho 421 hộ đồng bào dân tộc Cơ Tu và nhóm người Việt gốc Hoa sinh sống tại huyện Hòa Vang.
Gương sáng người Mông với quyết tâm thoát nghèo, vượt khó

Gương sáng người Mông với quyết tâm thoát nghèo, vượt khó

Với sự hỗ trợ của các cấp chính quyền địa phương thông qua thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều gia đình người Mông ở Hà Giang đã thoát nghèo.
Đề xuất thí điểm phân cấp cho cấp huyện quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia

Đề xuất thí điểm phân cấp cho cấp huyện quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia

Chính phủ vừa trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các chương trình mục tiêu quốc gia.
Trải nghiệm ngày Tết cổ truyền dân tộc Mông tại Hang Kia, Pà Cò

Trải nghiệm ngày Tết cổ truyền dân tộc Mông tại Hang Kia, Pà Cò

Đến Hang Kia, Pà Cò vào dịp Tết, chúng ta có dịp trải nghiệm và cùng đồng bào thưởng thức ngày Tết cổ truyền của dân tộc Mông rất mộc mạc, nhưng vô cùng thú vị.
Sơn La: Chuyện về bác sĩ quân y 30 năm khám bệnh miễn phí cho bà con vùng biên

Sơn La: Chuyện về bác sĩ quân y 30 năm khám bệnh miễn phí cho bà con vùng biên

Hơn 30 năm, Bác sĩ quân y ở Đồn Biên phòng Mường Lạn (Sơn La) đã đến từng thôn bản, nhà dân khám chữa bệnh miễn phí cho bà con người dân tộc thiểu số.
Lai Châu: Khánh thành 2 cây cầu, giúp trẻ em vùng dân tộc thiểu số tới lớp an toàn

Lai Châu: Khánh thành 2 cây cầu, giúp trẻ em vùng dân tộc thiểu số tới lớp an toàn

Hai cây cầu thuộc dự án “Xây cầu đến lớp” được đưa vào hoạt động tại Lai Châu, giúp hơn 7.000 em học sinh, giáo viên và người dân đi lại an toàn.
Lễ hội cầu mùa, thể hiện tâm nguyện của dân tộc Dao đỏ

Lễ hội cầu mùa, thể hiện tâm nguyện của dân tộc Dao đỏ

Lễ hội cầu mùa thể hiện tâm nguyện của dân tộc Dao đỏ với mong muốn mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, con người khỏe mạnh, ấm no, hạnh phúc.
Thừa Thiên Huế: Tôn vinh 48 gương điển hình đồng bào dân tộc thiểu số

Thừa Thiên Huế: Tôn vinh 48 gương điển hình đồng bào dân tộc thiểu số

Tỉnh Thừa Thiên Huế vừa tổ chức hội nghị biểu dương, tôn vinh 48 gương điển hình tiên tiến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2023.
Cần bố trí cán bộ có đủ kinh nghiệm để hỗ trợ công tác dân tộc

Cần bố trí cán bộ có đủ kinh nghiệm để hỗ trợ công tác dân tộc

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang yêu cầu các địa phương cần quan tâm bố trí cán bộ có đủ kinh nghiệm, khả năng để hỗ trợ cho công tác dân tộc.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động