Bốn định hướng thúc đẩy Việt Nam tiến gần mục tiêu Net Zero

Từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh

Phát biểu tại Diễn đàn "Năng lượng và môi trường thế giới - Việt Nam 2026" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức sáng 8/7, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, ngay sau khi Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 tại COP26, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc đổi mới thể chế, chiến lược, quy hoạch và tổ chức thực hiện.

Theo Thứ trưởng, quá trình này đã từng bước tạo hành lang pháp lý quan trọng, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, tạo cơ sở cho chuyển đổi xanh, phát triển nền kinh tế tuần hoàn và nền kinh tế carbon thấp. Lộ trình thực hiện mục tiêu Net Zero cũng được cụ thể hóa theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách thúc đẩy phát triển điện năng lượng tái tạo và năng lượng mới; khuyến khích phát triển các dự án điện gió ngoài khơi; xây dựng thị trường carbon; đồng thời ban hành các tiêu chí môi trường và tiêu chí xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh nhằm thúc đẩy thị trường tài chính, tín dụng xanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở thuộc các lĩnh vực nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025-2026. Đáng chú ý, ngày 29/6 vừa qua, sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức đi vào vận hành, tạo nền tảng cho hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Song song với đó, các chương trình hành động quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phục hồi và nâng cao chất lượng rừng, đất ngập nước, biển và ven biển cũng đang được thúc đẩy nhằm phát huy tối đa năng lực hấp thụ, lưu giữ carbon tự nhiên, từng bước biến tiềm năng sinh thái thành nguồn lực cho phát triển kinh tế xanh bền vững.

Bốn định hướng tiến gần mục tiêu Net Zero

Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các định hướng lớn trong thời gian tới.

Ông nhấn mạnh: "Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của doanh nghiệp và nhân dân, trong thời gian tới, chúng ta cần tiếp tục triển khai các định hướng lớn trong lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050".

Theo đó, thứ nhất, là hoàn thiện thể chế. Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về giảm phát thải khí nhà kính; tăng cường công tác kiểm kê khí nhà kính, đo đạc, báo cáo và thẩm định; thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, đồng thời hoàn thiện các chính sách để tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế tham gia quá trình chuyển đổi xanh.

Thứ hai, là phát triển thị trường carbon, coi đây là công cụ kinh tế quan trọng hỗ trợ giảm phát thải khí nhà kính, mở ra cơ hội huy động nguồn lực xã hội cho quá trình chuyển đổi xanh. Theo Thứ trưởng, đây cũng là điều kiện cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các xu hướng và yêu cầu mới của thị trường quốc tế, đồng thời tạo tín hiệu thúc đẩy đầu tư xanh, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Bên cạnh đó, thứ ba là bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch năng lượng xanh, bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng cùng yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng cao, Việt Nam sẽ phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng mới phù hợp với điều kiện thực tế; đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, từng bước giảm cường độ phát thải của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.

Thứ tư là thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành kinh tế, Thứ trưởng cho biết quá trình này đang được triển khai mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghiệp, giao thông, xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ. Phát triển kinh tế tuần hoàn, nền kinh tế carbon thấp cùng với việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên sẽ góp phần hình thành các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong tiến trình này. "Những doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển sản phẩm xanh và thực hiện các tiêu chuẩn ESG sẽ có nhiều lợi thế hơn trong tiếp cận thị trường quốc tế, thu hút đầu tư và nâng cao giá trị thương hiệu".

Ông cũng cho rằng, việc thực hiện mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu và Net Zero đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, người dân và các đối tác quốc tế.

"Trong hành trình đó, doanh nghiệp chính là lực lượng tiên phong của quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Những quyết định đầu tư hôm nay của doanh nghiệp sẽ góp phần định hình năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong nhiều thập niên tới; là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, tiếp cận các nguồn tài chính xanh, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu", Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định.

Để hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam sẽ tập trung vào bốn định hướng lớn gồm: hoàn thiện thể chế về giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi xanh; phát triển thị trường carbon nhằm tạo công cụ kinh tế hỗ trợ giảm phát thải và huy động nguồn lực xã hội; bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch năng lượng xanh, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành kinh tế, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.