Tin Khu Vực
Chiều 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thay mặt cơ quan soạn thảo, giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị: không hỗ trợ doanh nghiệp tràn lan mà tạo môi trường kiến tạo, dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.
Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm.
Nâng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa
Bộ trưởng Bộ Tài chính thông tin, theo dự thảo Luật, doanh nghiệp nhỏ và vừa có số lao động bình quân không quá 300 người. Doanh nghiệp đồng thời phải đáp ứng một trong hai điều kiện: tổng nguồn vốn tối đa 150 tỷ đồng hoặc doanh thu tối đa 400 tỷ đồng. Luật hiện hành quy định các mức tương ứng là 200 lao động, tổng nguồn vốn 100 tỷ đồng và tổng doanh thu là 300 tỷ đồng.
Bộ trưởng phân tích, mức nâng này được tính trên tốc độ tăng GDP và chỉ số lạm phát. Từ năm 2017 đến nay, hai yếu tố này cộng lại tăng khoảng 30%, quy mô cũng sát thực tế. Khi xây dựng tiêu chí, cơ quan soạn thảo đã phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và tham khảo kinh nghiệm của 150 quốc gia do Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thuộc Ngân hàng Thế giới cung cấp. Cơ quan soạn thảo cũng làm việc với Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và tham khảo các nước Thái Lan, Nhật Bản, Trung Quốc.
Về đề nghị phân loại theo ngành nghề, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, luật chỉ quy định mức tối đa. Khoản 2 và khoản 3 Điều 4 giao Chính phủ quy định cụ thể cho từng lĩnh vực: công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ.
Hỗ trợ thuế 3 năm tính từ khi được cấp phép
Dự thảo có 11 chính sách hỗ trợ chung và 4 chính sách hỗ trợ trọng tâm. Nhiều đại biểu hỏi: Ưu đãi thuế 3 năm nên tính từ khi doanh nghiệp có thu nhập hay từ khi được cấp phép?
Trả lời câu hỏi trên, Bộ trưởng thông tin, dự thảo tính từ khi được cấp phép, kế thừa Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, để doanh nghiệp có thời gian thích ứng ở giai đoạn khởi đầu khó khăn.
Bộ trưởng nhấn mạnh, hiện cả nước có khoảng 1,81 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Mục tiêu theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Việt Nam sẽ có khoảng 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 và 3 triệu doanh nghiệp vào năm 2045.
Dẫn chứng từ kinh nghiệm Nhật Bản giai đoạn 1955-1972, Bộ trưởng đánh giá, khi đó kinh tế Nhật tăng trưởng trên 10%/năm và năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp tới 5-8%. Riêng yếu tố quy mô doanh nghiệp chiếm khoảng 20%.
Về mặt bằng sản xuất, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, dự thảo Luật kế thừa quy định, khu công nghiệp dành tối thiểu 5% diện tích hoặc 20 ha cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cùng với đó, bổ sung quy định cho phép chính quyền địa phương dùng ngân sách đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp dành cho nhóm doanh nghiệp này.
Bộ trưởng dẫn chứng, từ khi Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực, đã có 110 khu công nghiệp dành quỹ đất có hạ tầng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bộ trưởng Bộ Tài chính thông tin, hiện còn 2,8 triệu mã số thuế ở trạng thái ngừng hoạt động kinh doanh và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế đã đóng gần 600.000 mã.
Liên quan đến mua sắm công, dự thảo Luật dành tối thiểu 20% kinh phí cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và ưu tiên ở các gói thầu từ 20 tỷ đồng trở xuống. Trong gần một năm thực hiện, Bộ trưởng thông tin, đã có gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hơn 12.000 doanh nghiệp đã tham gia, với tổng giá trị khoảng 126.000 tỷ đồng.
Đặc biệt là chi phí tuân thủ, theo Bộ trưởng, từ đầu nhiệm kỳ, việc cắt giảm thủ tục hành chính đã giảm 53% thời gian và 54% chi phí tuân thủ của doanh nghiệp. Dự thảo tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng dữ liệu lớn và AI để giảm chi phí này.
2,8 triệu mã số thuế “treo”
Nhiều đại biểu cho rằng doanh nghiệp gia nhập thị trường đã dễ nhưng rút khỏi thị trường vẫn còn khó. Bộ trưởng nhìn nhận, từ tháng 4 đến nay, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị, trực tiếp là Tổng Bí thư và Chính phủ, Bộ đã làm việc rất nhiều lần với Diễn đàn Toàn cầu và OECD. Kết quả là Việt Nam đã được chuyển từ danh sách đen sang danh sách xám về hợp tác thuế. Đến quý I/2028, các tổ chức này sẽ đánh giá để quyết định có đưa Việt Nam ra khỏi danh sách hay không.
Theo Bộ trưởng, một trong những tiêu chí khó nhất là tình trạng doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế. Hiện còn 2,8 triệu mã số thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động kinh doanh) và 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký). Trong đó, khoảng 1,2 triệu mã thuộc doanh nghiệp và chi nhánh. Trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế đã đóng gần 600.000 mã.
Bộ trưởng nêu ví dụ một doanh nghiệp ngừng hoạt động từ năm 2016 và không phát sinh giao dịch. Nay muốn đóng mã số thuế, doanh nghiệp này phải nộp khoảng 60 triệu đồng tiền thuế và tiền phạt, chủ yếu là lệ phí môn bài (mức bình quân 2 triệu đồng/năm) cộng tiền chậm nộp. Bộ Tài chính sẽ báo cáo Chính phủ để trình Quốc hội cơ chế đặc thù, như xóa nợ lệ phí môn bài và miễn tiền chậm nộp. "Bộ đã tiếp thu đề xuất của Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, chỉ đạo cơ quan đăng ký kinh doanh giải quyết thủ tục giải thể trong 12 giờ đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính", Bộ trưởng Bộ Tài chính thông tin.
Ngày mai, 30/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi); Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; Tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; Tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027; Quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; Việc tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.