Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng giải trình 6 vấn đề đại biểu Quốc hội nêu về dự án sửa 4 luật trong lĩnh vực thương mại

Bãi bỏ chế tài thương mại từ ngày 01/01/2028

Ngày 28/10, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Được sự ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Bộ trưởng cảm ơn các vị đại biểu đã đóng góp 204 ý kiến tại phiên thảo luận ở Tổ ngày 20/10/2026 và tiếp tục thảo luận tại hội trường. Chính phủ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, làm rõ 06 vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, về bãi bỏ quy định hợp đồng và chế tài thương mại, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, tại khoản 11 Điều 1 dự thảo Luật, việc bãi bỏ các quy định riêng về hợp đồng và chế tài của Luật Thương mại nhằm khắc phục chồng chéo với Bộ luật Dân sự, thống nhất áp dụng pháp luật, giảm chi phí giao dịch.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về an toàn pháp lý, khoản 2 Điều 5 dự thảo xác định thời điểm bãi bỏ từ ngày 01/01/2028; khoản 1 Điều 6 bổ sung quy định chuyển tiếp đối với hợp đồng đã xác lập, đang thực hiện cùng tranh chấp phát sinh. Bộ Công Thương sẽ phối hợp phổ biến, hướng dẫn trong thời gian chuyển tiếp, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên.

Thứ hai, về độc quyền nhà nước và hoạt động khuyến mại, khoản 1 Điều 1 dự thảo làm rõ quy định về độc quyền nhà nước theo hướng có thời hạn, công khai danh mục trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. Riêng danh mục thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh được quản lý theo pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

Đối với các điều 92, 96 và 100 của Luật Thương mại, Chính phủ đề nghị duy trì hạn mức khuyến mại để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời cho phép linh hoạt với các chương trình khuyến mại tập trung. Về phiếu mua hàng (voucher), Bộ trưởng nêu rõ, do tính chất pháp lý đa dạng, cần tiếp tục đánh giá tác động trước khi luật hóa.

Thứ ba, về kiểm soát cạnh tranh trong môi trường số, các quy định tại Điều 2 dự thảo sửa đổi Điều 24, Điều 26 Luật Cạnh tranh hoàn thiện tiêu chí xác định vị trí thống lĩnh, sức mạnh thị trường đáng kể. Theo đó, doanh nghiệp có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể vẫn có thể được xác định là có vị trí thống lĩnh; đồng thời, xem xét các yếu tố đặc thù như dữ liệu người dùng, hiệu ứng mạng lưới, chi phí chuyển đổi, hệ sinh thái.

Bộ trưởng khẳng định, việc sở hữu công nghệ, dữ liệu từ đổi mới sáng tạo không bị coi mặc nhiên là vi phạm; chỉ xử lý hành vi lạm dụng theo luật. Dự thảo cũng làm rõ hành vi thiết kế giao diện số gây nhầm lẫn tại Điều 45; bổ sung Điều 94a quy định thời hiệu xử phạt 05 năm đối với các vi phạm cạnh tranh đặc thù, 01 năm đối với vi phạm khác.

Phân cấp cấp C/O cho tỉnh, phân định trách nhiệm hỗ trợ người tiêu dùng

Thứ tư, về phân cấp, đơn giản hóa thủ tục quản lý ngoại thương, Bộ trưởng cho biết tại các điều 34, 35 Luật Quản lý ngoại thương được sửa đổi ở khoản 4, khoản 5 Điều 3 dự thảo, Bộ Công Thương tiếp tục quản lý nhà nước thống nhất, vận hành hệ thống chứng nhận xuất xứ (C/O) điện tử tập trung. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp cấp, kiểm tra, xác minh C/O, đi đôi với hướng dẫn, kiểm tra, hậu kiểm của Trung ương.

Dự thảo cũng sửa đổi Điều 44 theo hướng bỏ thủ tục xin phép tuyến đường quá cảnh, chuyển sang thông báo với cơ quan hải quan; riêng quá cảnh vũ khí phải có chấp thuận của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Việc cấp phép ngoại lệ đối với hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu tại Điều 14 được phân cấp cho địa phương, giảm khâu xin ý kiến bộ chuyên ngành.

Thứ năm, về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, khoản 1 Điều 4 dự thảo sửa đổi khoản 2 Điều 17 theo hướng doanh nghiệp phải có phương thức để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối việc sử dụng dữ liệu cá nhân theo từng mục đích riêng biệt, không ép buộc chấp thuận gộp.

Về hỗ trợ thương lượng, các quy định sửa đổi tại Điều 56, Điều 57, Điều 77 phân định trách nhiệm: cấp xã tiếp nhận, hỗ trợ vụ việc trên địa bàn; cấp tỉnh cùng cơ quan Trung ương xử lý các vụ việc phức tạp, vượt phạm vi tương ứng. Bộ Công Thương tiếp tục triển khai tổng đài, nền tảng số tiếp nhận yêu cầu, tạo thuận lợi cho người dân, hạn chế đi lại.

Thứ sáu, về kỹ thuật lập pháp, hiệu lực thi hành, dự thảo tiếp tục xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, giữ tên gọi cụ thể của các bộ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, không tạo khoảng trống pháp lý. Tại khoản 3 Điều 5, Chính phủ đề xuất bãi bỏ 02 khoản phí không còn thực hiện trên thực tế trong lĩnh vực cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, góp phần giảm chi phí tuân thủ. Về thời điểm có hiệu lực chung, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện để phù hợp với thời điểm Quốc hội thông qua cùng các quy định chuyển tiếp.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nêu rõ việc sửa đổi 4 luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu: một là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; hai là cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ; ba là tháo gỡ thực chất điểm nghẽn sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. "Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các cơ quan của Quốc hội, tiếp thu nghiêm túc ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội xem xét, quyết định", Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phát biểu.

Tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, sáng 28/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tại phiên thảo luận đã có 11 đại biểu phát biểu góp ý, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu tiếp thu, giải trình làm rõ các ý kiến đại biểu nêu.