Nói ít hơn làm
Trước áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và đẩy nhanh tiến độ các dự án, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy lựa chọn cách tiếp cận trực diện về trách nhiệm thu hút đầu tư khi đặt chính quyền vào vai người đi “xin việc”, còn doanh nghiệp là bên có quyền lựa chọn địa điểm đầu tư.
Ông chia sẻ: “Nếu ở vai người "xin việc" tôi sẽ không hứa rằng đầu tư vào Lào Cai sẽ không gặp khó khăn”. Thừa nhận những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình triển khai dự án, người đứng đầu Tỉnh ủy Lào Cai đưa ra cam kết: “Việc gì thuộc trách nhiệm của chính quyền, chúng tôi sẽ chủ động làm, làm đến cùng”.
Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy và Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh nghe báo cáo tiến độ triển khai Khu công nghiệp Trấn Yên. Ảnh: Hải Minh
Người đặt mình vào vai "xin việc" hiểu rằng lời cam kết phải gắn với khả năng thực hiện.
Người đi xin việc biết rõ một điều, hứa quá sức thì dễ khó thành. GRDP 9 tháng của Lào Cai tăng 9,09%, hụt kịch bản 0,44%, riêng công nghiệp hụt tới 3,06%. Bù lại, cùng kỳ có 38 dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư, tổng vốn 26.447 tỷ đồng. Chỉ 9 ngày sau buổi gặp, ngày 21/10/2026, Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy cùng đoàn công tác trực tiếp kiểm tra, tháo gỡ khó khăn tại các dự án khu, cụm công nghiệp trọng điểm phía Nam tỉnh. Từ quyết định đầu tư đến nhà máy đi vào hoạt động còn nhiều công việc phải giải quyết. Hiệu quả của lời cam kết sẽ được kiểm chứng bằng tiến độ triển khai dự án và nguồn vốn thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh.
Tại Điện Biên, ngày 11/5/2026, Bí thư Tỉnh ủy Trần Tiến Dũng đưa ra 6 nội dung cam kết với cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư. Cam kết đầu tiên khẳng định: "Nói đi đôi với làm, cam kết là phải làm, làm đến cùng, làm có hiệu quả".
Ngày 19/10/2026, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế, tỉnh Điện Biên trao 20 quyết định chấp thuận nhà đầu tư với tổng vốn trên 7.500 tỷ đồng, đồng thời ký kết 6 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn cam kết trên 12.000 tỷ đồng. Kết quả này ghi nhận bước tiến trong thu hút nguồn lực đầu tư của địa phương, song hiệu quả cuối cùng phải được kiểm chứng qua tiến độ triển khai dự án, khả năng huy động và giải ngân vốn, số công trình hoàn thành, đi vào hoạt động và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.
Bí thư Thành ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái tiếp và làm việc với Tập đoàn ENERTRAG. Ảnh: Thế Đại
Với Bắc Ninh, một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, thu hút đầu tư gắn liền với yêu cầu hoàn thiện hạ tầng và bảo đảm điều kiện mở rộng sản xuất. Ngày 1/10/2026, Bí thư Thành ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái làm việc với Tập đoàn ENERTRAG của Đức về tiến độ triển khai các dự án điện gió và định hướng hợp tác phát triển năng lượng tái tạo.
Trong các dự án được doanh nghiệp báo cáo có dự án điện gió công suất thiết kế 55 MW, tổng vốn đầu tư hơn 2.100 tỷ đồng. Doanh nghiệp kiến nghị địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, phối hợp giải quyết những thủ tục cần thiết để triển khai công trình.
Đối với địa phương có quy mô sản xuất công nghiệp lớn, khả năng đáp ứng hạ tầng năng lượng, giao thông và các điều kiện triển khai dự án ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất. Trách nhiệm của người đứng đầu được đặt vào khả năng chỉ đạo xử lý các vướng mắc thuộc thẩm quyền, bảo đảm tiến độ thực hiện những dự án đã được chấp thuận.
Tại Tây Ninh, ngày 12/10/2026, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Quyết làm việc với Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Long về đề xuất phát triển khu dân cư 50 ha tại xã Bến Lức. Ông yêu cầu các cơ quan liên quan rà soát quy hoạch, điều kiện pháp lý và tham mưu phương án giải quyết theo đúng thẩm quyền.
Tục ngữ có câu "nói chín làm mười", nếu làm ít hơn lời đã nói thì người bị "trừ điểm" trước tiên là người hứa mà không làm được. Hầu hết các Bí thư hôm nay đã chọn cách "nói ít hơn làm".
Trong Luận cương về Phoi-ơ-bắc, C. Mác nhấn mạnh yêu cầu cải tạo thế giới: "Các nhà triết học đã chỉ giải thích thế giới bằng nhiều cách khác nhau song vấn đề là cải tạo thế giới" (C.Mác và Ph.Ăng-ghen toàn tập, tập 3). Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đề cao sức mạnh của hành động nêu gương, khẳng định "một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền" (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 1, trang 284).
Đối với người đứng đầu địa phương, nghị quyết xác lập mục tiêu và phương hướng hành động, giá trị của nghị quyết phải được chứng minh bằng năng lực tổ chức thực hiện, hiệu quả giải quyết công việc và những kết quả phát triển kinh tế, xã hội có thể kiểm chứng. Đó cũng là thước đo trách nhiệm của người lãnh đạo trước Đảng và nhân dân.
Ông Bí thư và cuộc khoán năm 1966
Trong lịch sử đổi mới quản lý nông nghiệp Việt Nam, chữ khoán gắn với tên tuổi một Bí thư Tỉnh ủy đã đi vào văn học, đó là Kim Ngọc, người đứng đầu Tỉnh ủy Vĩnh Phúc với chủ trương khoán hộ táo bạo cách đây 60 năm.
Ngày 10/9/1966, dưới sự lãnh đạo của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Phúc ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TU về một số vấn đề quản lý lao động nông nghiệp trong hợp tác xã. Người trực tiếp ký nghị quyết là Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Trần Quốc Phi. Chủ trương được xây dựng trên cơ sở tổng kết những mô hình thí điểm tại địa phương nhằm khắc phục tình trạng lao động tập thể kém hiệu quả, trách nhiệm và lợi ích của xã viên chưa gắn chặt với kết quả sản xuất.
Nghị quyết mở đường cho việc đổi mới phương thức quản lý lao động trong hợp tác xã, trong đó có khoán việc đến hộ gia đình. Nhưng hành trình của chủ trương ấy không bằng phẳng, giữa tháng 12/1968, Ban Bí thư yêu cầu Tỉnh ủy Vĩnh Phú chấn chỉnh việc khoán hộ. Ông Kim Ngọc mất ngày 26/5/1979, trước khi những đổi mới trong quản lý sản xuất nông nghiệp được khẳng định rộng rãi. Năm 2009, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh.
Câu chuyện về người Bí thư đó cũng trở thành nguyên mẫu của tiểu thuyết "Bí thư Tỉnh ủy" do nhà văn Vân Thảo sáng tác, Nhà xuất bản Trẻ phát hành năm 2010.
Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc (ngồi đầu tiên bên trái) thăm và chỉ đạo sản xuất nông nghiệp tại xã Lãng Công, huyện Lập Thạch (cũ) năm 1966. Ảnh: Tư liệu
Những tìm tòi đổi mới quản lý nông nghiệp sau đó tiếp tục diễn ra tại nhiều địa phương. Ngày 13/1/1981, Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 100-CT/TW về cải tiến công tác khoán, mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm lao động và người lao động trong hợp tác xã nông nghiệp.
Tại An Giang, những thử nghiệm đổi mới quản lý sản xuất trong thập niên 1980 tiếp tục góp thêm kinh nghiệm thực tiễn. Trong công trình "Phá rào trong kinh tế vào đêm trước Đổi mới" của Giáo sư Đặng Phong, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Hơn kể lại ngắn gọn về quá trình tìm tòi ấy bằng lời xác nhận "Chúng tôi làm thử, thấy tốt".
Câu nói giản dị thể hiện tư duy lãnh đạo dám thử nghiệm, lấy hiệu quả sản xuất làm căn cứ đánh giá và điều chỉnh chủ trương. Những cách làm tại An Giang cùng kinh nghiệm đổi mới quản lý nông nghiệp ở nhiều địa phương đã góp phần tạo cơ sở thực tiễn cho Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 của Bộ Chính trị.
Lịch sử khoán hộ ghi dấu bản lĩnh của những người lãnh đạo dám nhìn thẳng vào bất cập, chủ động tìm hướng tháo gỡ và chịu trách nhiệm về quyết định của mình, lấy lợi ích của người nông dân và hiệu quả sản xuất làm thước đo. Soi câu chuyện năm xưa vào yêu cầu lãnh đạo hôm nay, TS. Nguyễn Viết Chức - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội chia sẻ, người đứng đầu không thể giữ tư thế "ngồi thụ động duyệt đề án" hoặc "chỉ tay 5 ngón giao rủi ro cho cấp dưới". Mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi bản lĩnh quyết định, năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đối với những kết quả đã cam kết.
Cánh đồng khoán thành bản đồ nhiệm vụ
Vùng đất gắn với cuộc khoán năm 1966 nay thuộc tỉnh Phú Thọ sau sắp xếp đơn vị hành chính. Câu chuyện giao trách nhiệm cho người sản xuất năm xưa gợi mở cách nhìn về yêu cầu giao nhiệm vụ, chỉ tiêu và đánh giá kết quả trong quản trị địa phương hiện nay.
Ngày 26/2/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ ban hành Quyết định số 325-QĐ/TU thành lập Ban Chỉ đạo tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Một ngày sau, quyết định được công bố tại hội nghị do Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương chủ trì. Ông giữ cương vị Trưởng Ban Chỉ đạo, trực tiếp chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp tăng trưởng.
Đến cuộc làm việc với Thủ tướng Chính phủ ngày 14/7/2026, Phú Thọ đã xây dựng hệ thống gồm 35 chỉ tiêu, 27 đề án, chương trình, kế hoạch, 18 chính sách, 28 nhóm dự án đầu tư và 144 nhiệm vụ cụ thể. Tỉnh phân công công việc theo yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ kết quả.
Năm 1966, khoán hộ gắn trách nhiệm và lợi ích của người nông dân với kết quả sản xuất. 60 năm sau, bảng giao chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026 xác định rõ nhiệm vụ của từng ngành, từng cơ quan và người phụ trách. Dù khác nhau về bản chất và phương thức quản lý, hai cách làm cùng đặt ra yêu cầu giao việc rõ người, rõ trách nhiệm và lấy kết quả thực hiện làm căn cứ đánh giá.
Tại Hà Nội, yêu cầu giao chỉ tiêu được đặt trước sức ép tăng trưởng quý IV. Ngày 12/10/2026, tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVIII, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nhấn mạnh, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% cả năm, quý IV phải đạt mức tăng 16,55%.
Đây là kịch bản đầy thách thức khi GRDP 9 tháng của Thủ đô mới tăng 8,85%. Bí thư Thành ủy yêu cầu rà soát từng nhiệm vụ, xác định doanh nghiệp và dự án có khả năng tạo thêm sản lượng, giá trị ngay trong năm, trên cơ sở đó giao nhiệm vụ cụ thể cho từng ngành và từng lãnh đạo phụ trách. Chỉ tiêu tăng trưởng được lượng hóa thành yêu cầu đối với những ngành, lĩnh vực và dự án có khả năng đóng góp. Người phụ trách phải xác định công việc cần giải quyết, nguồn lực có thể huy động và tiến độ thực hiện trong những tháng còn lại.
Ở Quảng Ninh, giải ngân đầu tư công được giao chỉ tiêu theo từng quý, gắn với tiến độ của từng chủ đầu tư và từng dự án. Đến hết tháng 8/2026, thành phố giải ngân 13.119 tỷ đồng vốn đầu tư công. Áp lực hoàn thành kế hoạch đòi hỏi các chủ đầu tư phải rà soát tiến độ, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, thủ tục và tổ chức thi công.
Tại Nghệ An, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận yêu cầu giao việc gắn với trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và cá nhân. Kết luận phiên họp Ban Thường vụ Tỉnh ủy ngày 1/10/2026, ông yêu cầu các nhiệm vụ chưa hoàn thành phải làm rõ nguyên nhân, xác định người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành.
Ở Đắk Lắk, Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết đặt ra yêu cầu bảo đảm công việc không bị gián đoạn trong quá trình điều động, bổ nhiệm cán bộ. Tại hội nghị công bố quyết định về công tác cán bộ tháng 6/2026, ông nhấn mạnh "con người có thể thay thế nhưng nhiệm vụ thì không đổi". Thay đổi nhân sự không thể trở thành lý do để trì hoãn tiến độ giải quyết công việc.
Tại Quảng Ngãi, mục tiêu tăng trưởng cao được đặt thành phép thử đối với năng lực lãnh đạo, điều hành. Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên khẳng định, nếu không dám đặt mục tiêu cao, không tạo áp lực tích cực cho đổi mới và hành động quyết liệt, địa phương sẽ khó bứt phá. Song, quyết tâm phải đi cùng năng lực tổ chức thực hiện, khả năng huy động nguồn lực, phát triển sản xuất và tháo gỡ những điểm nghẽn. Chỉ tiêu tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ khả thi, có người chịu trách nhiệm và kết quả có thể kiểm chứng.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Minh Phong - Chuyên gia kinh tế, thành viên Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khoán đúng phải xác định được 5 yếu tố gồm: mục tiêu, nguồn lực, thẩm quyền, thời hạn và trách nhiệm.
Ông chỉ ra tình trạng "trên quyết tâm, dưới không động đậy" là hạn chế cần khắc phục trong tổ chức thực hiện. Cấp trên giao chỉ tiêu nhưng thiếu điều kiện bảo đảm, cấp dưới nhận nhiệm vụ mà không đủ nguồn lực hoặc thẩm quyền thì quyết tâm khó chuyển thành kết quả. Đồng thời, ông lưu ý không thể áp dụng một hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả công việc giống nhau cho địa phương có nền công nghiệp phát triển với địa phương chủ yếu dựa vào nông nghiệp, du lịch hoặc còn hạn chế về hạ tầng.
Cảnh báo ấy đặt ra yêu cầu đánh giá công bằng đối với người đứng đầu. Cùng thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, các địa phương có cơ cấu kinh tế, điều kiện xuất phát và dư địa phát triển khác nhau, chỉ tiêu phải được xây dựng trên cơ sở nguồn lực và khả năng thực hiện, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với những nhiệm vụ thuộc phạm vi lãnh đạo, chỉ đạo.
Trở lại câu chuyện Bí thư Kim Ngọc, cuộc khoán năm 1966 để lại bài học về bản lĩnh đổi mới, dám tháo gỡ những bất cập trong quản lý sản xuất và lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Sáu mươi năm sau, bảng giao chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026 đặt ra yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan, từng cán bộ trong thực hiện mục tiêu phát triển.
Cánh đồng khoán năm xưa gắn trách nhiệm của người nông dân với kết quả sản xuất, bảng giao chỉ tiêu hôm nay đòi hỏi người được trao quyền phải chịu trách nhiệm về công việc được giao. Quyền hạn phải đi cùng nguồn lực, nhiệm vụ phải có thời hạn và kết quả phải được kiểm chứng. Đó là cơ sở để đánh giá năng lực lãnh đạo, bản lĩnh hành động và trách nhiệm của người đứng đầu trước Đảng và nhân dân.
Không giao quyền cho người không dám dùng quyền
Tại Đà Nẵng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang đặt yêu cầu sàng lọc, thay thế kịp thời cán bộ yếu kém, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời bảo vệ, khuyến khích những người có năng lực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Yêu cầu được cụ thể hóa bằng cơ chế đánh giá cán bộ theo kết quả công việc. Ngày 13/4/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 32/2026/QĐ-UBND, áp dụng thang điểm 100 để đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức. Trong đó, kết quả thực hiện nhiệm vụ chiếm tối đa 70 điểm, căn cứ vào số lượng, tiến độ và chất lượng sản phẩm công việc. Kết quả đánh giá hằng tháng là cơ sở xếp loại theo quý và năm.
Tại hội nghị ngày 28/5/2026, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang tiếp tục yêu cầu đánh giá cán bộ bằng sản phẩm, hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Kết quả đánh giá hằng quý phải được theo dõi, tích lũy để phục vụ công tác cán bộ. Người không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phải được xem xét bố trí lại, thay thế theo quy định, đồng thời tạo điều kiện cho những cán bộ có năng lực phát huy trách nhiệm.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang thăm, kiểm tra Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trà Liên, tháng 10/2025. Ảnh: Ngọc Phú
Nếu Đà Nẵng chú trọng đổi mới cơ chế đánh giá, sàng lọc cán bộ thì Cần Thơ tập trung làm rõ trách nhiệm của từng địa phương, đơn vị gắn với tiến độ thực hiện nhiệm vụ. Ngày 2/10/2026, tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố lần thứ 12, Bí thư Thành ủy Đỗ Thanh Bình biểu dương 10 xã, phường có tỷ lệ giải ngân đầu tư công cao, đồng thời phê bình 10 xã, phường có tỷ lệ giải ngân thấp. Người đứng đầu những địa phương chưa hoàn thành yêu cầu phải làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn khắc phục.
Những con số kinh tế đặt ra yêu cầu phải hành động quyết liệt hơn. Trong 9 tháng năm 2026, GRDP Cần Thơ tăng 7,89%, xếp thứ 29/34 tỉnh, thành phố. Đến ngày 30/9, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 58,67% kế hoạch vốn Chính phủ giao. Trong 53 dự án đầu tư công được rà soát, có 35 dự án chưa đạt tiến độ.
Bí thư Thành ủy Đỗ Thanh Bình phê bình tình trạng công việc đã được giao, họp bàn nhiều lần nhưng hồ sơ vẫn chuyển qua lại giữa các sở, ngành, chưa xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm giải quyết đến cùng. Một số chủ đầu tư chưa bám sát hiện trường, cơ quan tham mưu chậm đề xuất phương án, chính quyền địa phương thiếu quyết liệt trong công tác bồi thường và tái định cư.
Hồ sơ qua nhiều cuộc họp nhưng dự án vẫn đình trệ, nhiệm vụ liên quan đến nhiều cơ quan nhưng thiếu đầu mối chịu trách nhiệm giải quyết dứt điểm. Tình trạng đùn đẩy, chậm trễ kéo dài khiến tiến độ đầu tư bị ảnh hưởng, nguồn lực chưa được đưa vào sử dụng đúng kế hoạch và hiệu quả điều hành chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.
Ở TP. Hồ Chí Minh, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang đặt vấn đề trực diện hơn về sử dụng quyền lực. Ngày 26/8/2026, tại Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị, ông xác định nơi quyết định thành bại trong tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách "chính là 168 xã, phường, đặc khu". Đây là cấp chính quyền trực tiếp giải quyết nhiều công việc liên quan đến người dân và doanh nghiệp.
Bí thư Thành ủy nhấn mạnh: "Chúng ta không giao quyền cho người không dám dùng quyền". Thông điệp được đặt trong yêu cầu phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Người được trao thẩm quyền phải có khả năng quyết định, giải quyết công việc và chịu trách nhiệm về kết quả. Cán bộ né tránh, đùn đẩy, không dám quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền phải được xem xét, sàng lọc.
Ngày 22/9/2026, tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố lần thứ chín, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang yêu cầu rà soát, sắp xếp cán bộ theo vị trí việc làm, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ đánh giá: "Nếu thấy bố trí chưa trúng, tuần sau đổi tiếp, thậm chí đưa cán bộ về vị trí cũ nếu thấy phương án trước đó không phù hợp".
Đi tìm nguyên nhân của những công việc chậm trễ, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái thẳng thắn chỉ ra tại Kỳ họp thứ tư HĐND tỉnh ngày 16/7/2026 rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở cơ chế, chính sách mà ở khâu tổ chức thực hiện.
Theo ông, chủ trương đã có, thẩm quyền đã được phân cấp, vấn đề quan trọng là tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và năng lực của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu. Những công việc thuộc thẩm quyền phải được chủ động giải quyết, chấm dứt tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc chuyển trách nhiệm bằng việc xin ý kiến lòng vòng.
Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIV ngày 16/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Cần xem xét thay thế người không đáp ứng nhiệm vụ, không chờ có vi phạm phải kỷ luật; bố trí lại không thay cho xử lý vi phạm".
Cùng với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề phân định rõ những nội dung cần xin ý kiến cấp ủy với công việc thuộc thẩm quyền quyết định của cơ quan nhà nước, chấn chỉnh tình trạng xin ý kiến nhằm chuyển trách nhiệm. Quyết định lãnh đạo, chỉ đạo phải có căn cứ thực tiễn và được theo dõi đến kết quả cuối cùng.
7 quán cà phê ở Đồng Hới
Để nắm rõ thực tế chấp hành kỷ luật công vụ, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình Lương Ngọc Bính chọn cách trực tiếp kiểm tra. Sáng 14/3/2013, ông cùng Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Văn Sơn và 1 cán bộ thanh tra bất ngờ kiểm tra 7 quán cà phê tại TP. Đồng Hới. Chỉ trong khoảng 1 giờ, đoàn phát hiện 15 cán bộ, công chức đang ngồi uống cà phê trong giờ hành chính.
Lý giải quyết định trực tiếp kiểm tra, ông Lương Ngọc Bính nói: "Mình lãnh đạo phải đi trực tiếp mới biết người thật việc thật".
Các cán bộ, công chức bị phát hiện được ghi tên, nhắc nhở và thông báo về cơ quan quản lý. Chuyến kiểm tra tạo ra tác động tức thời đối với kỷ luật công vụ, nhưng ngay thời điểm đó, báo chí cũng đặt ra câu hỏi việc cán bộ có mặt đủ 8 tiếng tại công sở liệu đã thực sự làm việc hiệu quả?
Chấp hành giờ giấc là yêu cầu cơ bản của kỷ luật hành chính nhưng hiệu quả giải quyết công việc mới là thước đo trách nhiệm công vụ. Cán bộ có thể hiện diện đầy đủ tại cơ quan trong khi hồ sơ vẫn chậm, nhiệm vụ vẫn tồn đọng, người dân và doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi. Do đó, kỷ luật công vụ phải được đánh giá bằng tiến độ xử lý, chất lượng thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả phục vụ nhân dân.
10 năm sau, tại Sóc Trăng, câu chuyện cà phê mang một sắc thái khác. Ngày 3/6/2023, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Văn Mẫn (hiện là Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khóa XVI) cùng lãnh đạo UBND tỉnh tham dự buổi cà phê sáng, đối thoại với hơn 20 doanh nghiệp nhằm lắng nghe và tháo gỡ những khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.
Tại cuộc gặp, ông Võ Văn Phục - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam bức xúc về tình trạng đăng kiểm phương tiện kéo dài. Nhiều xe vận chuyển nguyên liệu thủy sản phải chờ 1-2 tháng mới được đăng kiểm, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong lúc doanh nghiệp phải tổ chức tăng ca, ngành đăng kiểm vẫn chủ yếu làm việc theo giờ hành chính khiến xe chờ đợi kéo dài và phát sinh chi phí.
Trước phản ánh đó, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Văn Mẫn thừa nhận khó khăn của doanh nghiệp là có cơ sở. Ông cho biết, từng chứng kiến tình trạng xe phải chờ đợi kéo dài, thậm chí có bạn bè nhờ hỗ trợ nhưng bản thân không thể can thiệp trực tiếp vào hoạt động đăng kiểm. "Cảnh này rất khổ cho doanh nghiệp nên họ rất bức xúc. Tỉnh sẽ có kiến nghị mạnh mẽ hơn", ông chia sẻ.
Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Trần Phong yêu cầu thành lập 2 nhóm tương tác trực tuyến, tại hội nghị đối thoại với cán bộ, công chức, viên chức cấp xã ngày 22/5/2026.
Đường dây nóng từng được coi là lối tắt để người đứng đầu chạm tới dân, báo chí năm 2015 đăng một ý kiến phản biện với câu "Làm lãnh đạo không thể ngồi trực đường dây nóng". Tác giả kể một nhóm bạn gửi tin nhắn thử cho 11 lãnh đạo đã công khai số điện thoại, chỉ nhận được 1 tin phản hồi.
Tại Khánh Hòa, Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong đặt ra yêu cầu này tại hội nghị đối thoại với cán bộ, công chức, viên chức cấp xã ngày 22/5/2026. Tỉnh đã thành lập 2 nhóm tương tác trực tuyến nhằm tiếp nhận và xử lý nhanh những khó khăn, vướng mắc của cơ sở. Nhóm thứ nhất kết nối lãnh đạo tỉnh với chủ tịch UBND các xã, phường và đại diện sở, ngành. Nhóm còn lại kết nối với bí thư cấp ủy các địa phương.
Tuy nhiên, số lượng kiến nghị gửi lên quá ít, chỉ "đếm trên đầu ngón tay". Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong phê bình "thành lập nhóm đâu phải cho vui". Chỉ đạo này đặt trách nhiệm ở cả cấp gửi kiến nghị và cơ quan tiếp nhận, chính quyền cơ sở phải chủ động phát hiện, báo cáo những khó khăn vượt thẩm quyền; các sở, ngành có trách nhiệm hướng dẫn, xử lý hoặc kịp thời tham mưu phương án giải quyết. Kênh trao đổi chỉ phát huy hiệu quả khi kiến nghị được tiếp nhận, phân công xử lý, có thời hạn hoàn thành và kết quả được thông báo rõ ràng, thay vì dồn lại chờ các cuộc họp.
Ở Tuyên Quang, trách nhiệm được đặt trước yêu cầu giải ngân vốn đầu tư công. Ngày 4/8/2026, tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh nhấn mạnh nguồn vốn Trung ương hỗ trợ là nguồn lực quý, chậm giải ngân là sự lãng phí. Ông yêu cầu các cơ quan, địa phương phải quyết liệt tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ sử dụng vốn.
Tại Đồng Tháp, áp lực đó được thể hiện bằng những con số. Ngày 3/7/2026, khi tỷ lệ giải ngân đầu tư công của tỉnh mới đạt 37,6% kế hoạch, Bí thư Tỉnh ủy Ngô Chí Cường yêu cầu toàn hệ thống chính trị chuyển mạnh tư duy "giữ nhịp" sang "tăng tốc và bứt phá".
Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, ông chỉ rõ những hạn chế trong năng lực thực thi của một bộ phận cán bộ, công chức, nhất là tình trạng né tránh, sợ trách nhiệm và đùn đẩy công việc. Những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục và hạ tầng phải được xử lý theo thẩm quyền, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Lời nói phải hóa thành con số
9 tháng năm 2026, bảng kết quả tăng trưởng GRDP đặt năng lực lãnh đạo, điều hành của các địa phương trước phép thử. Đà Nẵng tăng 10,31%, xếp thứ 9/34 tỉnh, thành phố, song vẫn phải nỗ lực để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 11% trở lên. Cần Thơ đạt 7,89%, xếp thứ 29, trong khi tỷ lệ giải ngân đầu tư công đến cuối tháng 9 mới đạt 58,67% kế hoạch vốn Chính phủ giao.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh, những con số cho thấy khoảng cách về kết quả phát triển giữa các địa phương, tuy nhiên, xếp hạng GRDP chưa đủ để đánh giá toàn diện năng lực của người đứng đầu. Cơ cấu kinh tế, nền tảng công nghiệp, quy mô đầu tư và điều kiện thị trường có ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng. Thành quả hôm nay còn được tạo dựng qua nhiều nhiệm kỳ, nhiều năm tích lũy nguồn lực, nhưng sự khác biệt về điều kiện xuất phát cũng không thể trở thành lý do để làm mờ trách nhiệm lãnh đạo, điều hành.
"Vấn đề cần xem xét là người đứng đầu đã nhận diện đúng những hạn chế của địa phương hay chưa, lựa chọn giải pháp có phù hợp và những quyết định thuộc thẩm quyền đã tạo ra chuyển biến gì. Tăng trưởng GRDP là kết quả tổng hợp của nền kinh tế, còn chất lượng điều hành cần được đánh giá qua khả năng xử lý những vấn đề cụ thể, đặc biệt là các nhiệm vụ chậm tiến độ và những nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả", ông nói và nhấn mạnh, kết quả của một dự án đầu tư có thể cần nhiều năm mới đóng góp vào tăng trưởng, song trách nhiệm trong từng khâu tổ chức thực hiện có thể được kiểm tra ngay trong năm.
Bởi vậy, bên cạnh bảng chỉ tiêu GRDP, cần có những căn cứ đánh giá tiến độ thực hiện nhiệm vụ, mức độ hoàn thành và nguyên nhân của những công việc chưa đạt yêu cầu. Chính những dữ liệu này giúp phân biệt khó khăn khách quan với hạn chế trong điều hành, xác định đúng trách nhiệm của từng cấp, từng cá nhân.
60 năm trước, Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc cùng tập thể lãnh đạo Vĩnh Phúc tìm cách đổi mới quản lý sản xuất nông nghiệp khi những bất cập của cơ chế cũ đang ảnh hưởng đến đời sống người dân. Ông không sống tới ngày những tìm tòi ấy được thừa nhận rộng rãi nhưng lịch sử đã ghi nhận giá trị của tinh thần dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và kiên trì tìm lời giải cho những đòi hỏi của thực tiễn.
Năm 2026, mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt đội ngũ bí thư tỉnh ủy, thành ủy trước những yêu cầu mới về bản lĩnh lãnh đạo và năng lực tổ chức thực hiện. Kết quả cuối cùng phải được xem xét công bằng, trên cơ sở nhiệm vụ, quyền hạn và điều kiện phát triển của từng địa phương.
Còn tiếp...
Loạt bài: Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy thời kỳ tăng trưởng "2 con số"
Bài 1: Người đứng mũi chịu sào
Bài 2: Cán mốc vào… nước rút
Bài 3: Nói và làm
Bài 4: Ai chấm điểm người đứng đầu?
Bài 5: Dám làm vì dân, được bảo vệ khi làm đúng
