Bí thư Tỉnh ủy thời kỳ "hai con số" - Bài 2: Cán mốc và vào… nước rút

Buổi gặp cử tri ở Tiểu Cần

Chiều 1/10/2026, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Trần Văn Lâu tiếp xúc hơn 120 cử tri xã Tiểu Cần trước Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Người dân kiến nghị sớm triển khai Cụm công nghiệp Tiểu Cần, phản ánh những vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng, hạ tầng nông thôn và đời sống dân sinh.

Những kiến nghị đặt ra yêu cầu đối với chính quyền địa phương. Doanh nghiệp cần mặt bằng xây dựng nhà xưởng, người dân cần được bảo đảm quyền lợi và địa phương cần thêm năng lực sản xuất, việc làm, nguồn thu.

Bí thư Trần Văn Lâu đề nghị người dân chia sẻ hài hòa lợi ích với nhà đầu tư, tạo điều kiện triển khai dự án; đồng thời chỉ đạo UBND tỉnh giải quyết kiến nghị theo thẩm quyền, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Cha ông nói "đất lành chim đậu", chuyện ở Tiểu Cần gợi thêm một lẽ, đất muốn "lành" thì những vướng mắc về quy hoạch, bồi thường và giải phóng mặt bằng phải được giải quyết thấu đáo, đồng thuận của người dân cùng trách nhiệm của chính quyền là điều kiện quan trọng để dự án được triển khai.

Buổi tiếp xúc diễn ra giữa lúc Vĩnh Long chịu sức ép tăng trưởng. GRDP 9 tháng năm 2026 tăng 7,32%, thấp hơn 2,68% so với mục tiêu cả năm 10%. Theo Nghị quyết số 312/NQ-CP, tỉnh cần đạt tăng trưởng quý IV là 17,25% để hoàn thành mục tiêu.

Ngày 13/10, tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh lần thứ sáu, Bí thư Trần Văn Lâu yêu cầu rà soát từng ngành, lĩnh vực để tìm dư địa tăng trưởng, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ khó khăn cho các dự án và tạo điều kiện để 4 dự án điện gió sớm vận hành. Hai cuộc làm việc phản ánh yêu cầu điều hành ở những cấp độ khác nhau, tại Tiểu Cần là kiến nghị của người dân về đất đai, đầu tư. Tại hội nghị Tỉnh ủy là sức ép hoàn thành mục tiêu tăng trưởng, điểm chung nằm ở trách nhiệm giải quyết vướng mắc đúng thẩm quyền, có tiến độ và kết quả kiểm chứng được.

Trong "Bình Ngô đại cáo", Nguyễn Trãi viết "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân". Hơn 6 thế kỷ sau, tư tưởng "lấy dân làm gốc" tiếp tục đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, lắng nghe kiến nghị và giải quyết khó khăn bằng hành động thực tế.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: "Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra" (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, trang 335).

Câu chuyện Cụm công nghiệp Tiểu Cần gợi lại bài học về phương pháp lãnh đạo dựa vào dân, bản quy hoạch có thể xác định vị trí nhà xưởng và hạ tầng sản xuất, nhưng những vướng mắc trên từng thửa đất phải được giải quyết bằng đối thoại, bảo đảm quyền lợi người dân và tuân thủ pháp luật.

Với người đứng đầu cấp ủy, trách nhiệm phải được đánh giá qua kết quả tổ chức thực hiện. Kiến nghị đã tiếp nhận thì ai xử lý? Vướng mắc đã nhận diện thì bao giờ được tháo gỡ? Chủ trương phát triển sẽ tạo thêm nhà xưởng, việc làm và thu nhập cho người dân ra sao?

Những câu hỏi tại Tiểu Cần cũng đặt ra đối với 34 địa phương đang bước vào chặng nước rút của năm 2026...

3 khoảng cách tới vạch đích

Vĩnh Long là 1/34 địa phương đang bước vào quý cuối cùng của năm 2026 với sức ép hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. Theo số liệu tại Phụ lục I Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 5/10/2026 của Chính phủ, sau 9 tháng, 12/34 tỉnh, thành phố có GRDP tăng từ 10% trở lên. Quảng Ninh dẫn đầu với 12,54%, trong khi Sơn La đứng cuối với 5,59%. Hai đầu bảng cách nhau 6,95%, phản ánh phân hóa rõ rệt về tốc độ tăng trưởng giữa các địa phương.

Ở phạm vi cả nước, GDP 9 tháng tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ tăng trưởng quý I, quý II và quý III lần lượt đạt 8,15%, 8,81% và 9,95%. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, đóng góp 49,62% vào mức tăng tổng giá trị gia tăng của toàn nền kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ.

Đà tăng trưởng chung được duy trì ở mức cao nhưng kết quả giữa các địa phương phân hóa rõ rệt. Những trung tâm công nghiệp được bổ sung năng lực sản xuất ghi nhận tốc độ tăng nhanh, trong khi nhiều địa phương tiếp tục chịu sức ép bởi cơ cấu kinh tế, thị trường tiêu thụ, tiến độ dự án và khả năng huy động nguồn lực. Cùng thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế năm 2026, mỗi địa phương có xuất phát điểm, lợi thế và chỉ tiêu tăng trưởng khác nhau, đòi hỏi những giải pháp điều hành phù hợp với điều kiện thực tế.

Đối chiếu tốc độ tăng GRDP 9 tháng với mục tiêu năm 2026 tại Nghị quyết số 312/NQ-CP, có thể chia 34 địa phương thành 3 nhóm:

Nhóm thứ nhất gồm 12 địa phương đã đạt tốc độ tăng GRDP 2 con số, gồm Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Nguyên, Hưng Yên, Khánh Hòa, Đà Nẵng, Tây Ninh, Phú Thọ và Đồng Nai.

Nhóm thứ 2 gồm 11 địa phương có GRDP tăng dưới 10% và chênh lệch giữa cận dưới mục tiêu năm với kết quả 9 tháng nhỏ hơn 1,5%. Nhóm này có TP. Hồ Chí Minh, Nghệ An, Lào Cai, Huế, Điện Biên, Lai Châu, An Giang, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Gia Lai và Đồng Tháp. Riêng Quảng Ngãi đạt 9,16%, cao hơn cận dưới mục tiêu năm là 9%.

Nhóm thứ 3 gồm 11 địa phương có GRDP tăng dưới 10% và thấp hơn cận dưới mục tiêu năm từ 1,5% trở lên, gồm Hà Nội, Thanh Hóa, Quảng Trị, Đắk Lắk, Tuyên Quang, Cao Bằng, Cần Thơ, Lạng Sơn, Cà Mau, Vĩnh Long và Sơn La.

Nếu so sánh kết quả 9 tháng với cận dưới mục tiêu tăng trưởng cả năm, có 8 địa phương ghi nhận tốc độ tăng GRDP bằng hoặc cao hơn ngưỡng này, gồm Hà Tĩnh, Ninh Bình, Thái Nguyên, Hưng Yên, Khánh Hòa, Tây Ninh, Đồng Nai và Quảng Ngãi.

Tuy nhiên, đạt tốc độ tăng trưởng tương đương mục tiêu năm sau 9 tháng chưa đồng nghĩa hoàn thành kế hoạch cả năm, kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào quy mô và tốc độ tăng trưởng quý IV. Chênh lệch giữa tỷ lệ tăng GRDP 9 tháng và mục tiêu năm cũng không phản ánh trực tiếp mức tăng trưởng cần đạt trong quý cuối cùng. Chính phủ đã xây dựng kịch bản tăng trưởng quý IV cho từng địa phương tại Phụ lục IV Nghị quyết số 312/NQ-CP.

3 nhóm địa phương đặt ra vấn đề lớn hơn thứ hạng tăng trưởng. Cùng chịu tác động của môi trường kinh tế vĩ mô và vận hành trong hệ thống thể chế chung, vì sao có địa phương tăng trưởng trên 12% nhưng có nơi chỉ đạt hơn 5%? Khoảng cách đó phản ánh sự khác biệt về cơ cấu kinh tế, nguồn lực, năng lực sản xuất và hiệu quả lãnh đạo, điều hành.

Dự án công nghiệp lớn đi vào vận hành có thể tạo sức bật tăng trưởng trước mắt nhưng khả năng duy trì đà tăng trưởng còn phụ thuộc vào năng suất lao động, sự phát triển của doanh nghiệp trong nước, mức độ liên kết sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương.

Đối với người đứng đầu cấp ủy, GRDP là thước đo quan trọng nhưng chưa đủ để đánh giá toàn diện năng lực lãnh đạo. Trách nhiệm phải được xem xét qua những điểm nghẽn đã tháo gỡ, hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, năng lực sản xuất được bổ sung và kết quả thực tế mang lại cho người dân, doanh nghiệp.

Bảng xếp hạng phản ánh tốc độ tăng trưởng của mỗi địa phương, còn năng lực người đứng đầu phải được kiểm chứng bằng chất lượng tổ chức thực hiện, khả năng xử lý những hạn chế và tạo dựng động lực phát triển lâu dài. Sức ép hoàn thành mục tiêu năm 2026 đang đặt những yêu cầu đó trước từng bí thư tỉnh ủy, thành ủy.

Nhìn thẳng vào sự thật

Trong nhóm địa phương còn khoảng cách lớn với mục tiêu tăng trưởng năm 2026 có Hà Nội. GRDP 9 tháng của Thủ đô tăng 8,85%, thấp hơn 2,15% so với mục tiêu cả năm 11%. Đến ngày 30/9, Hà Nội giải ngân 115.574 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao nhưng mới bằng 69,91% kế hoạch thành phố giao. Hai tỷ lệ phản ánh những phạm vi kế hoạch khác nhau, cho thấy tiến độ giải ngân cần được đánh giá đầy đủ cùng khối lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn.

Ngày 12/10/2026, tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội khóa XVIII, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong thực hiện kịch bản tăng trưởng. GRDP quý III tăng 10,02%, thấp hơn kịch bản 12,54% tới 2,52 điểm phần trăm; có 15/20 ngành chưa đạt yêu cầu đề ra.

Giải ngân đầu tư công còn khoảng cách lớn so với kế hoạch thành phố giao. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong 9 tháng chủ yếu là góp vốn, mua cổ phần, chưa chuyển thành năng lực sản xuất mới. Tình trạng tồn đọng nhiệm vụ và những hạn chế trong quản lý xây dựng, đất đai, phòng cháy, chữa cháy tiếp tục đặt ra yêu cầu chấn chỉnh.

Chiều 12/10, Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội khóa XVIII (nhiệm kỳ 2025-2030) tổ chức Hội nghị lần thứ bảy để xem xét, bàn thảo các nội dung quan trọng về phát triển Thủ đô trong những tháng cuối năm 2026 và thời gian tới.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm 11%, Hà Nội cần đạt tốc độ tăng GRDP quý IV là 16,55% theo kịch bản tại Nghị quyết số 312/NQ-CP. Trước sức ép đó, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng yêu cầu rà soát từng nhiệm vụ, xác định doanh nghiệp và dự án có khả năng tạo thêm sản lượng, giá trị ngay trong năm 2026, trên cơ sở đó giao trách nhiệm cho từng ngành và lãnh đạo phụ trách. Thành phố đồng thời phải chuẩn bị dự án, hạ tầng và nguồn nhân lực cho năm 2027, bảo đảm tăng trưởng trước mắt gắn với xây dựng động lực phát triển lâu dài.

Những chỉ tiêu chưa đạt được công khai cùng yêu cầu xác định trách nhiệm và giải pháp khắc phục nhưng điều quan trọng hơn nằm ở kết quả tổ chức thực hiện, khả năng đưa nguồn lực vào sản xuất, đẩy nhanh tiến độ dự án và cải thiện hiệu quả đầu tư trong những tháng cuối năm.

TP. Hồ Chí Minh cũng chưa thuộc nhóm tăng trưởng 2 con số, với GRDP 9 tháng tăng 9,06%, thấp hơn 1,14% so với mục tiêu cả năm 10,2%. Theo Nghị quyết số 312/NQ-CP, thành phố cần đạt tăng trưởng quý IV là 13,23%. Hai trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước đều đứng ngoài nhóm 12 địa phương tăng trưởng GRDP 2 con số sau 9 tháng, tuy nhiên, quy mô nền kinh tế, cơ cấu ngành và mức đóng góp vào tăng trưởng chung đòi hỏi cách đánh giá phù hợp. Với nền kinh tế lớn, mỗi %  tăng trưởng tương ứng giá trị gia tăng tuyệt đối lớn, đồng thời chịu tác động của nhiều ngành, lĩnh vực và thị trường.

Khác biệt về điều kiện phát triển phải được tính đến nhưng không thể thay thế yêu cầu đánh giá trách nhiệm điều hành, kết quả thấp hơn kịch bản cần được phân tích rõ nguyên nhân, phân biệt khó khăn khách quan với hạn chế chủ quan và xác định những nhiệm vụ phải hoàn thành. Đối với người đứng đầu cấp ủy, nhìn thẳng vào những chỉ tiêu chưa đạt mới là bước đầu. Năng lực lãnh đạo phải được kiểm chứng qua cách lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, phân công trách nhiệm, tháo gỡ điểm nghẽn và kết quả thực hiện.

Cùng trăn trở tìm lời giải

Ở nhóm dẫn đầu, câu chuyện tăng trưởng mang âm thanh của những nhà máy đang vận hành. Hà Tĩnh có chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng tăng 40,2%, cao nhất cả nước, riêng quý III tăng 56,13%. Theo báo cáo thống kê địa phương, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng khoảng 40%, đóng góp 30,4% vào mức tăng IIP toàn tỉnh. Ngành sản xuất và phân phối điện tăng 49,54%, đóng góp 9,77%. Sản lượng ô tô điện đạt 62.442 chiếc, cùng với mức tăng sản lượng điện và thép đã góp phần thúc đẩy hoạt động công nghiệp.

Nhiệt điện Vũng Áng II và những cơ sở sản xuất công nghiệp quy mô lớn tiếp tục bổ sung năng lực sản xuất cho Hà Tĩnh. Tuy nhiên, mức tăng IIP cao cũng chịu tác động của nền so sánh năm trước và quá trình đưa các dự án mới vào vận hành.

Các địa phương khác cũng ghi nhận công nghiệp tăng trưởng nhanh. Ninh Bình có IIP 9 tháng tăng 25%, Thái Nguyên tăng 23,2%, Phú Thọ và Nghệ An cùng tăng 21,5%, Bắc Ninh tăng 20,2%. 

Rời những trung tâm công nghiệp lớn, bức tranh sản xuất tại các tỉnh miền núi có sự khác biệt. Lạng Sơn ghi nhận IIP 9 tháng tăng 5,33%. Theo bảng số liệu sơ bộ tại Nghị quyết số 312/NQ-CP, Lai Châu tăng 4,1%. Đối với những địa phương phụ thuộc nhiều vào thủy điện, khai khoáng hoặc một số ngành sản xuất chủ lực, tốc độ tăng trưởng công nghiệp chịu tác động của điều kiện tự nhiên, trữ lượng tài nguyên và biến động thị trường.

Ca dao xưa có câu "trông trời, trông đất, trông mây", hoạt động thủy điện hiện nay vẫn phụ thuộc điều kiện thủy văn nhưng yêu cầu điều hành phát triển kinh tế đòi hỏi địa phương phải chủ động tính toán những kịch bản ứng phó, mở rộng cơ cấu sản xuất và chuẩn bị nguồn lực thay thế.

Sự phân hóa của sản xuất công nghiệp được Bộ Công Thương phân tích tại cuộc họp báo thường kỳ quý III ngày 7/10/2026. Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Phạm Văn Quân cho biết, IIP cả nước 9 tháng tăng 12,3%, mức tăng cao nhất của cùng kỳ trong 10 năm trở lại đây. Cả 34 địa phương đều ghi nhận tăng trưởng sản xuất công nghiệp nhưng chỉ có 19 địa phương đạt mức tăng từ 12% trở lên.

Theo ông Phạm Văn Quân, khác biệt chủ yếu bắt nguồn từ cơ cấu ngành và năng lực sản xuất mới. Những địa phương tăng trưởng nhanh phần lớn có dự án công nghiệp quy mô lớn đi vào vận hành hoặc nâng công suất, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến, chế tạo. Ngược lại, nhiều địa phương tăng chậm do phụ thuộc vào khai khoáng, thủy điện, chịu tác động của điều kiện khai thác và thủy văn. Các ngành xuất khẩu sử dụng nhiều lao động gặp sức ép từ rào cản thương mại và chi phí logistics, trong khi một số trung tâm công nghiệp có nền sản xuất lớn đang chuyển dịch cơ cấu.

Có nhà máy lớn chưa phải đã giải quyết xong bài toán tăng trưởng. Theo số liệu Cục Hải quan công bố ngày 9/10/2026, kim ngạch xuất khẩu chín tháng của Bắc Ninh đạt 88,27 tỷ USD, cao hơn TP. Hồ Chí Minh với 75,74 tỷ USD. Phú Thọ đạt khoảng 50,9 tỷ USD, tăng 91,6% so với cùng kỳ.

Quy mô xuất khẩu khẳng định vị trí của các trung tâm công nghiệp trong hoạt động thương mại hàng hóa cả nước. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu cao chưa đủ để đánh giá mức độ tham gia của doanh nghiệp địa phương vào chuỗi cung ứng, khả năng tạo giá trị gia tăng trong nước và sức lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế địa phương.

Trong cuộc làm việc với Công ty Luxshare và nhà đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Quế Võ mở rộng 2 ngày 27/11/2025, ông Nguyễn Hồng Thái - Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh (nay là Thành ủy Bắc Ninh) nhấn mạnh quan điểm coi sự phát triển bền vững của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh. Địa phương cam kết tạo điều kiện để nhà đầu tư mở rộng sản xuất công nghệ cao, tăng hàm lượng nghiên cứu, phát triển, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.

Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 20/9/2026, yêu cầu phát triển doanh nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng trong nước và hình thành chuỗi cung ứng tiếp tục đặt ra đối với trung tâm công nghiệp này. Tăng trưởng công nghiệp có thể được thúc đẩy nhanh nhờ những dự án quy mô lớn, nhưng chất lượng phát triển còn phụ thuộc vào sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, năng suất lao động và khả năng duy trì các động lực tăng trưởng.

Ở Hải Phòng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu tìm lời giải qua cuộc đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp. Ngày 13/10/2026, tại Hội nghị gặp mặt, lắng nghe ý kiến doanh nghiệp TP. Hải Phòng, Bí thư Thành ủy nhấn mạnh, thành phố luôn xác định doanh nghiệp là trung tâm của quá trình phát triển. Sự phát triển của doanh nghiệp gắn liền với sự phát triển của thành phố; mức độ hài lòng và thành công của doanh nghiệp là một trong những thước đo quan trọng để đánh giá chất lượng lãnh đạo, điều hành và hiệu quả phục vụ của chính quyền.

Thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong công tác quản lý, điều hành, Bí thư Thành ủy Hải Phòng chỉ rõ: "Trong công tác quản lý, điều hành của thành phố mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập như: giải quyết thủ tục hành chính, vướng mắc về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng và môi trường chưa được tháo gỡ kịp thời, làm tăng chi phí, kéo dài thời gian làm ảnh hưởng đến cơ hội đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp".

Trước những điểm nghẽn này, thành phố đã tập trung chỉ đạo xử lý các dự án tồn đọng, vướng mắc kéo dài nhiều năm. Đến nay, 151/151 dự án tồn đọng đã có phương án xử lý, tạo cơ sở tiếp tục tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực đầu tư và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan trong đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu yêu cầu “các cấp, các ngành phải thực sự đặt mình vào vị trí của doanh nghiệp để lắng nghe, chia sẻ và giải quyết khó khăn, qua đó tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch, đủ sức cạnh tranh với các địa phương tốt nhất trong toàn quốc và nội vùng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, phát triển bền vững và cùng thành phố hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong thời gian tới”.

Đồng thời yêu cầu phân loại, giải quyết dứt điểm kiến nghị của doanh nghiệp, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Thành phố phải cải thiện chất lượng phục vụ, đẩy nhanh xử lý thủ tục đầu tư và tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI.

Hải Phòng đạt tăng trưởng GRDP 12,08% sau 9 tháng, đứng thứ 3 cả nước nhưng vẫn thấp hơn 0,92% so với mục tiêu năm 13%. Theo Nghị quyết số 312/NQ-CP, thành phố cần đạt tăng trưởng quý IV là 15,39%. Kết quả tăng trưởng cao tạo lợi thế cho Hải Phòng trong chặng nước rút nhưng cũng đặt ra yêu cầu duy trì năng lực sản xuất, cải thiện môi trường đầu tư và xử lý những hạn chế đã được người đứng đầu công khai.

Đối với doanh nghiệp, hiệu quả điều hành được phản ánh qua thủ tục được giải quyết đúng thời hạn, dự án được triển khai thuận lợi và chi phí tuân thủ được giảm bớt. Đối với người đứng đầu cấp ủy, trách nhiệm phải được kiểm chứng qua những điểm nghẽn đã tháo gỡ và kết quả phát triển thực tế.

Top dẫn đầu vẫn phải nỗ lực

Dẫn đầu bảng tăng trưởng sau 9 tháng, Quảng Ninh vẫn chịu sức ép lớn để hoàn thành mục tiêu cả năm. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. GRDP quý I tăng 10,28%, quý II tăng 12,15%, quý III tăng 15,04%. Lũy kế 9 tháng đạt 12,54%, cao nhất trong 34 tỉnh, thành phố nhưng vẫn thấp hơn 0,46% so với mục tiêu năm 13%.

Theo Nghị quyết số 312/NQ-CP của Chính phủ, Quảng Ninh cần đạt tốc độ tăng trưởng quý IV là 14,24% để hướng tới mục tiêu cả năm 13%. Trước đó, Quyết định số 2633/QĐ-UBND của địa phương xây dựng kịch bản điều hành cao hơn, phấn đấu tăng trưởng cả năm 13,21%, tương ứng tốc độ tăng quý IV là 14,96%.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh: "Chúng tôi xác định chủ trương đúng phải đi cùng với tổ chức thực hiện hiệu quả. Các mục tiêu phát triển được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, chỉ tiêu và tiến độ rõ ràng; từng ngành, từng địa phương phải xác định được phần việc và trách nhiệm của mình".

Theo Bí thư Quản Minh Cường, chính quyền cần tập trung giải quyết những khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và người dân. Trong 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh đã tập trung tháo gỡ vướng mắc cho khoảng 150 dự án chậm tiến độ, đồng thời thu hút hơn 225.000 tỷ đồng vốn đầu tư ngoài ngân sách và hơn 1,3 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Với phương châm điều hành "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả", mỗi nhiệm vụ phải xác định cơ quan phụ trách, tiến độ thực hiện và trách nhiệm giải quyết những vướng mắc thuộc thẩm quyền.

Theo Quyết định số 2633/QĐ-UBND được ban hành trong tháng 8/2026, Quảng Ninh xây dựng kịch bản tăng trưởng GRDP quý IV đạt 14,96%, hướng tới mục tiêu cả năm 13,21%. Cùng với điều hành tăng trưởng, thành phố tập trung tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm tiến độ. Đến cuối tháng 9, trong tổng số 198 dự án được rà soát, 151 dự án đã được xử lý, không còn vướng mắc; 47 dự án còn lại đã hoàn thành rà soát pháp lý và đề xuất hướng giải quyết. 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh thu hút khoảng 225.572 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước ngoài ngân sách và hơn 1,314 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, tháo gỡ vướng mắc pháp lý mới tạo điều kiện để dự án tiếp tục triển khai, tiến độ giải phóng mặt bằng vẫn là thách thức lớn đối với khả năng đưa nguồn lực đầu tư vào hoạt động. Tại hội nghị giao ban Thường trực Thành ủy ngày 9/10, báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố cho biết, 22 dự án trọng điểm đang triển khai giải phóng mặt bằng với tổng diện tích trên 9.400 ha, trong đó đã hoàn thành trên 6.300 ha. Có 12 dự án cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng.

Trước khối lượng công việc còn lại, Bí thư Thành ủy Quản Minh Cường yêu cầu xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong những tháng cuối năm. Các xã, phường, đặc khu phải chủ động rà soát, báo cáo và xử lý vướng mắc phát sinh. Những đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ do nguyên nhân chủ quan sẽ bị xem xét, kiểm điểm trách nhiệm.

Quảng Ninh đã có lợi thế khi đứng đầu bảng tăng trưởng sau 9 tháng, song vị trí dẫn đầu chưa phải kết quả cuối cùng. Duy trì tốc độ tăng trưởng trong quý IV, xử lý những dự án tồn đọng và phát triển thêm năng lực sản xuất có khả năng đóng góp lâu dài tiếp tục là những yêu cầu đối với lãnh đạo địa phương.

Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường phát biểu tại hội nghị về đẩy nhanh giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm. Ảnh: Thu Chung.

Nhóm cuối bảng gỡ từng nút

Ngày 24/10/2026, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm chủ trì cuộc làm việc của Thường trực Tỉnh ủy với lãnh đạo HĐND, UBND tỉnh và các sở, ngành về nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội quý IV.

Sơn La có tốc độ tăng GRDP thấp nhất cả nước sau 9 tháng, đạt 5,59%. Với mục tiêu tăng trưởng năm 8%, tỉnh cần đạt tốc độ tăng trưởng quý IV là 13,85% theo kịch bản tại Nghị quyết số 312/NQ-CP. Tại cuộc làm việc, lãnh đạo tỉnh rà soát tiến độ xử lý những khó khăn của 121 dự án, gồm 75 dự án sử dụng vốn tư nhân và 46 dự án sử dụng vốn nhà nước. Đến ngày 22/10, toàn tỉnh đã hoàn thành tháo gỡ vướng mắc cho 98 dự án và có phương án xử lý đối với 23 dự án còn lại.

Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Văn Nghiệm yêu cầu các cấp ủy, cơ quan, đơn vị nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đảng ủy UBND tỉnh phải lãnh đạo, chỉ đạo UBND tỉnh và các sở, ngành phối hợp với chủ đầu tư, đẩy nhanh quy trình, thủ tục và giải quyết khó khăn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng.

Những dự án có khả năng đóng góp vào tăng trưởng quý IV được xác định là nhiệm vụ ưu tiên, các công trình chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài phải tiếp tục được rà soát, xử lý theo thẩm quyền. Cùng với đó, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách và nâng cao chất lượng dữ liệu thống kê.

Sơn La cũng không phải địa phương duy nhất chịu sức ép lớn trong quý cuối năm. Theo Nghị quyết số 312/NQ-CP, GRDP 9 tháng của Lạng Sơn tăng 7,52%, thấp hơn 3,09% so với mục tiêu năm 10,61%. Vĩnh Long tăng 7,32%, thấp hơn mục tiêu 2,68%; Cà Mau tăng 7,37%, thấp hơn 2,63%; Thanh Hóa tăng 8,54%, thấp hơn 2,46%.

Kịch bản của Chính phủ xác định Lạng Sơn cần tăng trưởng quý IV ở mức 18,41%, Vĩnh Long 17,25%, Thanh Hóa 17,10% và Cà Mau 16,70%. Những chỉ tiêu này cho thấy áp lực hoàn thành mục tiêu năm đối với các địa phương đang có khoảng cách lớn.

Theo đánh giá của Cục Thống kê, tình trạng sản xuất điện giảm và tỷ trọng nông nghiệp cao trong cơ cấu kinh tế là những yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của nhóm địa phương gồm Sơn La, Vĩnh Long, Cà Mau và Đồng Tháp. Tuy nhiên, mỗi địa phương có điều kiện phát triển, cơ cấu ngành, nguồn lực và những khó khăn riêng, khác biệt đó không làm giảm yêu cầu trách nhiệm nhưng đòi hỏi cách đánh giá phù hợp với khả năng và thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ.

Đối với ngành Công Thương, những giải pháp thúc đẩy tăng trưởng quý IV được đặt vào yêu cầu tháo gỡ vướng mắc cho các dự án công nghiệp, đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng khu, cụm công nghiệp và đưa năng lực sản xuất mới vào hoạt động.

Riêng lĩnh vực điện lực, tại cuộc họp báo ngày 7/10, Bộ Công Thương chỉ rõ tiến độ triển khai nhiều dự án nguồn điện còn chậm do những khó khăn trong chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và giải phóng mặt bằng. Bộ Công Thương đề nghị tăng cường trách nhiệm của các địa phương trong giải quyết những công việc thuộc thẩm quyền. Cấp ủy lãnh đạo, định hướng và kiểm tra thực hiện chủ trương; chính quyền tổ chức triển khai các nhiệm vụ quản lý nhà nước theo phân cấp. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, đề xuất phương án xử lý, tránh để khó khăn kéo dài làm mất cơ hội đầu tư và ảnh hưởng tiến độ dự án.

Với người đứng đầu, trách nhiệm không thể dừng ở chỉ đạo quyết liệt hoặc giao chỉ tiêu tăng trưởng, kết quả phải được thể hiện bằng những vướng mắc đã giải quyết, dự án được triển khai đúng tiến độ, nguồn lực được đưa vào sử dụng và giá trị kinh tế thực tế được tạo ra.

Đường dài mới biết ngựa hay

Bảng tăng trưởng của 34 địa phương đặt ra yêu cầu nhìn nhận kết quả điều hành toàn diện hơn. Đến ngày 30/9, Hà Nội giải ngân 115.574 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao nhưng mới bằng 69,91% kế hoạch thành phố giao. Trong khi đó, GRDP 9 tháng tăng 8,85%, còn khoảng cách 2,15% so với mục tiêu cả năm 11%.

Ở chiều ngược lại, Ninh Bình đạt tăng trưởng GRDP 11,31%, đứng thứ 5 cả nước, cao hơn cận dưới mục tiêu năm 11%. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công mới đạt 37,3% kế hoạch Thủ tướng giao. Khánh Hòa và Đà Nẵng cùng tăng trưởng 2 con số với những động lực khác nhau. Tại Khánh Hòa, ngành xây dựng tăng 36,23%, đóng góp lớn vào tăng trưởng chung, còn công nghiệp tăng 8,7%. Đà Nẵng ghi nhận khu vực dịch vụ đóng góp 5,57% vào mức tăng GRDP, công nghiệp và xây dựng tăng 11,43%.

4 địa phương với những kết quả khác nhau về tăng trưởng, giải ngân và cơ cấu kinh tế. Đánh giá năng lực người đứng đầu chỉ bằng GRDP sẽ bỏ sót những vấn đề quan trọng về hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng tăng trưởng và khả năng duy trì động lực phát triển. Giải ngân vốn đầu tư công phải gắn với chất lượng và hiệu quả công trình, dự án hoàn thành nhưng chậm đưa vào sử dụng, công trình có tỷ lệ giải ngân cao nhưng hiệu quả khai thác thấp vẫn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý. Đồng vốn phải được đánh giá qua phần đóng góp cho sản xuất, việc làm, nguồn thu ngân sách và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tư tưởng đánh giá cán bộ toàn diện đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc": "Xem xét cán bộ, không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem tính chất của họ. Không chỉ xem một việc, một lúc mà phải xem toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của họ" (Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5, trang 318).

Ngày 16/10/2026, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu đánh giá cán bộ phải thường xuyên, "coi trọng phẩm chất chính trị, đạo đức, uy tín và đóng góp thực chất, có xét điều kiện, độ khó của nhiệm vụ". Với người đứng đầu cấp ủy, thứ hạng tăng trưởng là căn cứ quan trọng nhưng cần được đặt trong điều kiện phát triển, nguồn lực và trách nhiệm được giao.

Kế hoạch năm tới cũng phải trả lời bằng những nhiệm vụ có thể kiểm chứng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu kế hoạch năm 2027 của từng ngành, địa phương "phải chỉ ra tăng trưởng đến từ đâu, năng lực sản xuất nào được bổ sung, vướng mắc nào phải tháo gỡ và cơ quan nào chịu trách nhiệm".

Tục ngữ nói "đường dài mới biết ngựa hay", 9 tháng là một chặng của hành trình phát triển, 3 tháng cuối năm vẫn có thể làm thay đổi thứ hạng GRDP khi những dự án mới đi vào vận hành, năng lực sản xuất được bổ sung và các điểm nghẽn được tháo gỡ. 

Tuy nhiên, thứ hạng có thể thay đổi sau một kỳ thống kê, còn chất lượng tăng trưởng phải được kiểm chứng qua cả quá trình. Địa phương tăng nhanh nhờ các dự án lớn cần tiếp tục nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng duy trì động lực phát triển. Địa phương tăng trưởng chậm phải làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và lựa chọn giải pháp phù hợp với nguồn lực, điều kiện thực tế.

Còn tiếp...

Loạt bài: Bí thư Tỉnh ủy thời kỳ "hai con số"

Bài 1: Người đứng mũi chịu sào

Bài 2: Cán mốc vào… nước rút

Bài 3: Nói và làm

Bài 4: Ai chấm điểm người đứng đầu?

Bài 5: Dám làm vì dân, được bảo vệ khi làm đúng