Tin Khu Vực 
Triển khai những giải pháp cấp bách
Những căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang đặt thị trường năng lượng toàn cầu trước một giai đoạn bất ổn mới. Khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang đã làm gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/3 lượng dầu thô bằng đường biển của thế giới. Do đó, bài toán bảo đảm nguồn cung xăng dầu không chỉ là vấn đề thương mại mà còn gắn chặt với an ninh kinh tế và ổn định thị trường.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng, những biến động địa chính trị tại Trung Đông thường tạo ra phản ứng dây chuyền trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Không chỉ giá dầu tăng mạnh, rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng đứt gãy chuỗi cung ứng khi hoạt động vận chuyển dầu qua các tuyến hàng hải chiến lược bị gián đoạn.
Trong bối cảnh đó, bài toán bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế trở thành một trong những ưu tiên điều hành quan trọng của Chính phủ.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã điện đàm với Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhà nước Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jasim Al-Thani. Ảnh: VGP
Về đối ngoại, một trong những động thái đáng chú ý nhất là việc Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trực tiếp trao đổi với lãnh đạo nhiều quốc gia Trung Đông - khu vực cung cấp năng lượng quan trọng của thế giới.
Trong các cuộc điện đàm với lãnh đạo các quốc gia như Qatar, UAE và Kuwait, Thủ tướng đã trao đổi về tình hình khu vực, đồng thời thúc đẩy hợp tác năng lượng nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định cho Việt Nam. Các đối tác năng lượng quan trọng này khẳng định sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để bảo đảm nguồn cung năng lượng trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Những hoạt động ngoại giao năng lượng này cho thấy cách tiếp cận chủ động của Việt Nam trong việc đa dạng hóa nguồn cung và duy trì quan hệ hợp tác với các đối tác chiến lược trong lĩnh vực năng lượng.
Song song với các hoạt động đối ngoại, Chính phủ cũng nhanh chóng triển khai các công cụ điều hành vĩ mô nhằm ổn định thị trường trong nước. Theo đó, Nghị quyết số 36/NQ-CP của Chính phủ đã đặt ra yêu cầu chủ động ứng phó với các biến động của thị trường năng lượng quốc tế, đồng thời đưa ra nhiều giải pháp quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là việc cho phép các đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam chủ động mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu, qua đó tăng tính linh hoạt trong hoạt động cung ứng. Đáng chú ý, cơ chế điều hành giá mới cho phép điều chỉnh ngay khi giá cơ sở xăng dầu tăng từ 7%, thay vì chờ chu kỳ điều hành định kỳ.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Quyết định số 385/QĐ-TTg ngày 04/3/2026 thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng. Việc thành lập tổ công tác có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường theo dõi, phân tích và phản ứng chính sách kịp thời trước những biến động nhanh của thị trường xăng dầu thế giới. Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh do xung đột địa chính trị và gián đoạn nguồn cung, tổ công tác sẽ giúp các cơ quan quản lý nắm bắt sát diễn biến thị trường, đánh giá tác động và tham mưu các giải pháp điều hành linh hoạt.
Về thuế, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng. Việc điều chỉnh thuế nhập khẩu được xem là một công cụ chính sách quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung và giảm áp lực chi phí trong bối cảnh giá năng lượng thế giới tăng cao.
Bộ Công Thương giữ vai trò “trục điều phối”
Trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã nhanh chóng triển khai các biện pháp điều hành nhằm bảo đảm ổn định thị trường năng lượng trong nước.
Gần đây nhất, ngày 9/3/2026, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị số 06/CT-BCT về việc tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của xung đột Trung Đông. Chỉ thị yêu cầu các địa phương, cơ quan quản lý và doanh nghiệp năng lượng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện và than cho nền kinh tế.
Các địa phương phải xây dựng phương án bảo đảm cung ứng xăng dầu trong mọi tình huống, đồng thời tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh xăng dầu để kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng hoặc vi phạm quy định về kinh doanh xăng dầu. Các thương nhân đầu mối được yêu cầu thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu đã được phân giao trong năm 2026, đồng thời chủ động đa dạng hóa nguồn cung từ cả sản xuất trong nước và nhập khẩu.
Nỗ lực đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho sản xuất, tiêu dùng. Ảnh: Cấn Dũng
Một điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của Bộ Công Thương là yêu cầu không để xảy ra tình trạng gián đoạn bán hàng tại các cửa hàng xăng dầu, nhằm tránh tâm lý hoang mang và các phản ứng dây chuyền có thể gây bất ổn thị trường. Ở góc độ quản lý thị trường, lực lượng quản lý thị trường cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn các hành vi găm hàng, đầu cơ hoặc buôn lậu xăng dầu qua biên giới.
Tại Công văn số 1488/BCT-TTTN về việc bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông, Bộ Công Thương yêu cầu các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm túc tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 đã được phân giao, bao gồm cả số lượng và chủng loại. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chủ động dự báo tình hình thị trường, xây dựng phương án ứng phó phù hợp, đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu từ cả nguồn trong nước và nhập khẩu, bảo đảm duy trì dự trữ xăng dầu theo quy định. Bên cạnh đó, các thương nhân đầu mối phải bảo đảm thực hiện kế hoạch nhập khẩu xăng dầu và mua hàng từ các nhà máy sản xuất trong nước trong tháng 3/2026 theo kế hoạch đã đăng ký với Bộ Công Thương, đồng thời khẩn trương xây dựng kế hoạch nhập khẩu xăng dầu cho tháng 4/2026.
Đối với các thương nhân đầu mối sản xuất xăng dầu, Bộ Công Thương yêu cầu có giải pháp bảo đảm nguồn nhập khẩu dầu thô ổn định, tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung trong thời gian tới, nhằm đáp ứng đủ nhu cầu xăng dầu của thị trường trong nước. Các nhà máy lọc dầu như Dung Quất và Nghi Sơn phải duy trì vận hành ổn định, bảo đảm an toàn về phòng cháy chữa cháy và môi trường.
Doanh nghiệp năng lượng tăng tốc bảo đảm nguồn cung
Song song với các giải pháp chính sách, các doanh nghiệp năng lượng trong nước cũng đang chủ động triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường.
Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam đã rà soát toàn bộ nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm dầu thô và các sản phẩm trung gian tồn kho, để xây dựng kế hoạch vận hành ổn định cho các nhà máy lọc dầu trong các tháng tới. Đồng thời, tập đoàn cũng đang làm việc với các đối tác quốc tế để bổ sung nguồn dầu thô, hỗ trợ Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn ký thêm các hợp đồng mua dầu mới nhằm duy trì sản xuất.
Trong lĩnh vực khí, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đang cấp tối đa nguồn khí nội địa cho các nhà máy điện với sản lượng khoảng 9 triệu m³ mỗi ngày, đồng thời thu xếp các chuyến tàu LNG nhập khẩu nhằm bảo đảm nguồn cung cho sản xuất điện và công nghiệp.
Những nỗ lực này cho thấy vai trò quan trọng của doanh nghiệp năng lượng trong việc duy trì ổn định chuỗi cung ứng xăng dầu trong nước.
Trong buổi tiếp xúc cử tri mới đây, ông Phạm Văn Thanh – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI) cho biết, trong bối cảnh thị trường xăng dầu có nhiều biến động, nhu cầu mua của người dân và doanh nghiệp thường tập trung lớn tại hệ thống cửa hàng của Petrolimex. Trước thực tế đó, tập đoàn đã chủ động điều hành nguồn hàng, linh hoạt phân bổ từ các kho và đầu mối để duy trì nguồn cung ổn định, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Trong trường hợp cần thiết, Petrolimex sẵn sàng chấp nhận giảm lợi nhuận để tăng cường nhập khẩu xăng dầu, bảo đảm nguồn cung kịp thời cho thị trường, nhất là tại hai thành phố lớn này. Bên cạnh giải pháp về nguồn cung, ông cũng cho rằng cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong điều hành thị trường. Việc này không chỉ giúp tăng tính minh bạch, nâng cao khả năng dự báo các biến động của thị trường mà còn góp phần kiểm soát tốt chi phí trung gian, đồng thời kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng gây bất ổn.
Nhìn chung, những giải pháp đang được triển khai cho thấy cách tiếp cận ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc ứng phó với các cú sốc năng lượng toàn cầu.
Từ ngoại giao năng lượng, điều hành chính sách vĩ mô đến tăng cường năng lực sản xuất trong nước, các giải pháp đang được triển khai theo hướng đồng bộ và linh hoạt nhằm giảm thiểu tác động của biến động quốc tế đối với nền kinh tế.
Trong bối cảnh thế giới ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị và biến động thị trường năng lượng, việc xây dựng một hệ thống cung ứng năng lượng linh hoạt, đa dạng nguồn cung và có khả năng ứng phó nhanh với các cú sốc bên ngoài đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Với sự vào cuộc đồng bộ của Chính phủ, Bộ Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp, thị trường xăng dầu trong nước vẫn đang được duy trì ổn định, qua đó góp phần bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đầy biến động.