Tin Khu Vực
Thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Hành trình chuyển đổi sang chăn nuôi dựa trên dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)” diễn ra ngày 29/10 do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Công ty Cổ phần GREENFEED Việt Nam tổ chức. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học chăn nuôi Á - Úc lần thứ 21 diễn ra từ 28 - 31/10/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.
Dữ liệu phải gắn với hiệu quả sản xuất
Ngành chăn nuôi đang chịu sức ép từ chi phí đầu vào, dịch bệnh, yêu cầu an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Trong khi đó, giá thành sản xuất còn cao, thị trường biến động và khả năng kết nối dữ liệu giữa các khâu trong chuỗi chăn nuôi vẫn hạn chế. Đây là những vấn đề đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, tổ chức sản xuất, trong đó chuyển đổi số và ứng dụng AI được kỳ vọng tạo thêm dư địa nâng cao sức cạnh tranh.
Hội thảo “Hành trình chuyển đổi sang chăn nuôi dựa trên dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)".
Theo TS. Bùi Huy Doanh, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi thông minh không đơn thuần là đầu tư thêm thiết bị hiện đại mà quan trọng hơn là khả năng thu thập, kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ các quyết định sản xuất. Dữ liệu cần được liên kết từ con giống, thức ăn, thú y đến quá trình chăn nuôi và tiêu thụ sản phẩm. Khi thông tin được cập nhật đầy đủ, người chăn nuôi có thể chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và tính toán hiệu quả kinh tế. Dữ liệu không nên chỉ tập trung tại các doanh nghiệp lớn mà cần tính đến khả năng tham gia của các hộ chăn nuôi vừa và nhỏ. Đây là điều kiện quan trọng để từng bước hình thành hệ thống quản lý đồng bộ, nâng cao năng lực điều hành toàn ngành.
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc Khối Công nghệ thông tin - Công nghệ số của GREENFEED cho biết, doanh nghiệp đã triển khai chuyển đổi số tại các trang trại trước khi ứng dụng AI. Từ năm 2026, GREENFEED bắt đầu sử dụng AI để phân tích dữ liệu, trước mắt thí điểm tại một trang trại, đánh giá kết quả rồi mới xem xét mở rộng. Một trong những ứng dụng là phân tích các chỉ tiêu năng suất, nhận diện những khâu chưa đạt yêu cầu để nhà quản lý tìm nguyên nhân và đưa ra phương án cải thiện. Doanh nghiệp cũng sử dụng AI kết hợp camera để hỗ trợ giám sát việc tuân thủ quy trình an toàn sinh học, kiểm tra người và phương tiện ra vào trang trại.
Tuy nhiên, theo bà Yến, các giải pháp vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và đánh giá. Hiệu quả cần được đo lường bằng những tiêu chí cụ thể như thời gian thực hiện công việc, nhân lực sử dụng, năng suất và chi phí vận hành. Chỉ khi xác định được lợi ích thực tế, doanh nghiệp mới có cơ sở quyết định việc mở rộng ứng dụng.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thanh Vân, Phó Chủ tịch Tổng công ty Nông nghiệp Hòa Phát cho biết, doanh nghiệp đã số hóa nhiều quy trình quản lý, từ mua bán, vật tư đến theo dõi sản xuất, đồng thời triển khai tự động hóa trong chăn nuôi. Bước tiếp theo là nghiên cứu ứng dụng AI vào phân tích và dự báo số liệu. Dù vậy, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm và năng lực quản trị. AI có thể phát hiện chỉ tiêu bất thường, đưa ra cảnh báo, nhưng việc xác định nguyên nhân vẫn cần người có chuyên môn trực tiếp kiểm tra dữ liệu, quy trình vận hành và điều kiện thực tế tại trang trại.
Không chỉ giảm chi phí, AI cần hỗ trợ cân đối cung - cầu
Bên cạnh bài toán năng suất tại từng trang trại, vấn đề lớn hơn của ngành chăn nuôi là kiểm soát giá thành, ổn định thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm trong nước. Ông Nguyễn Chí Công, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Đồng Nai, nêu thực tế giá lợn hơi có thời điểm xuống khoảng 45.000 đồng/kg, trong khi giá thành sản xuất có thể lên tới 55.000 đồng/kg. Chênh lệch này đặt người chăn nuôi trước áp lực thua lỗ, ngay cả khi đã chú trọng cải thiện quy trình và hiệu quả sản xuất.
Tọa đàm và thảo luận: cơ hội, thách thức và giải pháp ứng dụng dữ liệu, AI trong chăn nuôi.
Theo ông Công, ứng dụng AI cần hướng đến những bài toán thiết thực như giảm chi phí, nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Nếu chỉ giúp một doanh nghiệp tối ưu hoạt động nội bộ mà không góp phần giải quyết những bất cập chung, tác động đối với toàn ngành sẽ còn hạn chế.
Ở góc độ quản lý ngành, ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, nhu cầu cấp thiết hiện nay là có dữ liệu tổng hợp để dự báo quy mô đàn vật nuôi và nhu cầu thị trường. Nếu chỉ nắm dữ liệu của từng trang trại, cơ quan quản lý sẽ khó đánh giá đầy đủ tình hình cung - cầu. Ngược lại, khi có thông tin cập nhật trên phạm vi rộng, các bên sẽ có thêm cơ sở xác định khu vực cần điều chỉnh quy mô đàn, hạn chế tình trạng tăng đàn thiếu kiểm soát dẫn đến dư cung và biến động giá.
Đây cũng là vấn đề được ông Nguyễn Văn Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh. Theo ông, ngành chăn nuôi đang đối mặt với tình trạng cung vượt cầu. Nếu doanh nghiệp không chia sẻ thông tin, không có sự phối hợp giữa các địa phương và cơ sở sản xuất, việc giải quyết biến động thị trường sẽ rất khó khăn. Thực tế, mỗi doanh nghiệp có thể đã đầu tư hệ thống quản lý và xây dựng bộ dữ liệu riêng. Tuy nhiên, nếu các hệ thống không thể kết nối, dữ liệu chưa tạo ra giá trị chung cho toàn ngành. Vì vậy, cần có chương trình tổng thể với sự tham gia của cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và người chăn nuôi, trong đó xác định rõ cách thức chia sẻ thông tin và phối hợp hành động.
Với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, rào cản không chỉ là chi phí đầu tư mà còn nằm ở nhân lực, thói quen ghi chép và khả năng sử dụng công nghệ. TS. Bùi Huy Doanh cho rằng, cần bắt đầu từ những bài toán đơn giản, có thể nhìn thấy lợi ích trực tiếp, chẳng hạn xác định thời điểm xuất chuồng phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế. Khi nhận thấy dữ liệu giúp cải thiện kết quả sản xuất, người chăn nuôi sẽ có thêm động lực tham gia quá trình chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm đến các tình huống có thể gây thiệt hại lớn trong sản xuất. Ông Đặng Thạch Quân, Tổng Giám đốc Excel Technologies lưu ý, rủi ro mất điện tại trang trại có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu hệ thống thông gió và các thiết bị thiết yếu ngừng hoạt động. Vì vậy, đầu tư công nghệ cần đi kèm cảnh báo sự cố, nguồn điện dự phòng và phương án xử lý tại chỗ, thay vì chỉ phụ thuộc vào thông báo trên điện thoại.
Từ thực tiễn trên, yêu cầu đặt ra là lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô, năng lực tài chính và nhu cầu của từng cơ sở. Việc triển khai cần theo lộ trình, tận dụng hệ thống đã đầu tư, tránh làm phát sinh chi phí không cần thiết. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện cơ chế kết nối dữ liệu, xây dựng tiêu chuẩn và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận công nghệ. Các viện, trường cần tăng cường nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tế, đào tạo nhân lực và chuyển giao những giải pháp có khả năng ứng dụng.
Ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y: Chuyển đổi số và ứng dụng AI cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, với sự đồng hành của cơ quan quản lý. Kết nối dữ liệu và phối hợp giữa các bên sẽ giúp ngành chăn nuôi giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh, bảo đảm an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.