Tin Khu Vực 
Phiên giao dịch "khó đoán" của thị trường dầu
Tối muộn Chủ nhật tuần qua (ngày 8/3 theo giờ Luân Đôn, Anh), tại khu South Kensington (Luân Đôn), Manny Newman bật 10 màn hình trên bàn làm việc của mình, chuẩn bị cho phiên giao dịch giá dầu thế giới đầu tuần. Nhà giao dịch nữ 32 tuổi khi đó chưa thể hình dung rằng chỉ vài giờ sau, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ bước vào một trong những phiên biến động dữ dội nhất lịch sử.
Trong vòng 23 giờ tiếp theo, giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu quan trọng của thị trường năng lượng thế giới tăng vọt lên tới 119 USD/thùng trước khi nhanh chóng giảm xuống còn 84 USD. Biên độ 35 USD trong cùng một ngày được xem là mức biến động trong ngày lớn nhất từng ghi nhận tính theo giá trị tuyệt đối.
Giá dầu thế giới biến động mạnh trong phiên giao dịch đầu tuần này. Ảnh minh họa
Newman là nhà tạo lập thị trường tại Onyx Commodities, một công ty giao dịch chuyên cung cấp báo giá liên tục cho người mua và người bán trong thị trường dầu. Công việc của cô và các đồng nghiệp là xác định mức giá hợp lý cho hàng nghìn hợp đồng liên quan đến dầu thô và các sản phẩm tinh chế như diesel hay nhiên liệu hàng không.
Ngay cả với những nhà giao dịch dày dạn kinh nghiệm, diễn biến của phiên giao dịch này vẫn là điều hiếm gặp.
"Tôi đã trải qua nhiều cuộc khủng hoảng, từ đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine cho tới vụ tấn công vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia năm 2019 nhưng tất cả đều không giống ngày hôm đó", Newman cho biết.
Theo cô, nhịp độ giao dịch trong phiên này dồn dập đến mức giống như chơi trò chơi điện tử liên tục suốt 24 giờ. Để duy trì sự tỉnh táo, các nhà giao dịch tại Onyx phải dựa vào đồ uống điện giải và những giấc ngủ ngắn. Phòng họp của công ty trở thành nơi nghỉ tạm với túi ngủ cho các nhân viên làm việc xuyên đêm.
Áp lực không chỉ đến từ khối lượng giao dịch lớn mà còn từ mức độ rủi ro hiếm thấy. Onyx Commodities hiện có khoảng 60 nhà giao dịch hoạt động tại London, Dubai và Singapore. Phần lớn các hợp đồng mà công ty báo giá đều gắn với giá dầu Brent, vì vậy mỗi biến động của thị trường đều lập tức tạo ra tác động dây chuyền.
Nguyên nhân trực tiếp khiến giá dầu biến động mạnh là những thông tin trái chiều xuất hiện liên tiếp trong thời gian ngắn. Khi thị trường mở cửa trở lại sau cuối tuần, giá dầu tăng mạnh do căng thẳng tại khu vực Vùng Vịnh leo thang, cùng với thông tin một số nhà xuất khẩu lớn như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cắt giảm sản lượng.
Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, thị trường lại đảo chiều khi xuất hiện tin tức rằng các chính phủ có thể tung nguồn dự trữ dầu khẩn cấp ra thị trường nhằm ổn định nguồn cung. Đà giảm càng mạnh hơn khi chính quyền Mỹ tuyên bố cuộc chiến tại khu vực này “gần như đã hoàn tất”.
Sự thay đổi thông tin liên tục khiến các nhà giao dịch gần như không có thời gian để đánh giá đầy đủ tình hình. Greg Newman, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành Onyx Commodities, cho biết thách thức lớn nhất trong phiên giao dịch này là xác định mức giá hợp lý cho thị trường.
Trong điều kiện bình thường, chênh lệch giữa giá mua và giá bán, còn gọi là spread, chỉ ở mức vài cent mỗi thùng. Nhưng trong phiên biến động này, khoảng cách đó có lúc nới rộng lên tới 10 USD do thị trường thiếu định hướng rõ ràng.
“Bình thường nếu định giá sai, thiệt hại có thể khoảng 10.000 USD. Nhưng trong ngày hôm đó, một sai lầm có thể khiến chúng tôi mất tới 2 triệu USD”, ông Greg Newman chia sẻ.
Áp lực tâm lý cũng trở thành yếu tố đáng kể. Một số nhà giao dịch trong đội phải tạm dừng giao dịch vì tốc độ biến động quá nhanh khiến họ khó theo kịp diễn biến thị trường.
Không chỉ đối mặt với biến động giá, ban lãnh đạo Onyx còn phải xử lý những tình huống khẩn cấp khác. Cuối tuần trước, Greg Newman đã tổ chức sơ tán 15 nhà giao dịch cùng gia đình khỏi Dubai trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực leo thang.
Ông thuê một chiếc máy bay Airbus bay tới Fujairah để đón nhóm nhân viên, sau đó dừng ở Rome tiếp nhiên liệu trước khi trở về London. Các nhà giao dịch đến nơi vừa kịp bắt đầu làm việc khi thị trường mở cửa.
Thị trường tìm lại cân bằng sau cú sốc
Trong điều kiện bình thường, phần lớn hoạt động của Onyx Commodities là hỗ trợ các nhà sản xuất dầu, nhà máy lọc dầu và công ty giao dịch quản trị rủi ro biến động giá xăng, dầu.
Thông qua các hợp đồng tài chính, doanh nghiệp có thể khóa mức giá cho lượng dầu sẽ sản xuất hoặc tiêu thụ trong tương lai, qua đó giảm thiểu tác động của biến động thị trường.
“Mọi người đang cố gắng cố định giá theo thời gian và theo từng khu vực. Các nhà máy lọc dầu thường muốn đảm bảo biên lợi nhuận giữa dầu thô họ mua và sản phẩm nhiên liệu họ bán ra”, Greg Newman cho biết.
Trong những giai đoạn giá dầu tăng mạnh, các nhà sản xuất có thể tận dụng cơ hội để bán hợp đồng cho sản lượng trong tương lai, từ đó đảm bảo mức lợi nhuận cao hơn.“Nếu giá dầu tăng 20%, đó là một thay đổi kinh tế rất lớn đối với các nhà sản xuất”, ông Greg Newman nói.
Tuy nhiên, trong phiên giao dịch biến động vừa qua, sự cân bằng thông thường giữa người mua và người bán nhiều lúc đã bị phá vỡ. Khi giá tăng vọt, người mua đổ xô vào thị trường để đảm bảo nguồn cung. Ngược lại, rất ít nhà giao dịch sẵn sàng bán ra vì lo ngại rủi ro.
Sau đó, thị trường lại đảo chiều khi các nhà đầu cơ tài chính bắt đầu đóng vị thế, khiến giá giảm nhanh trong thời gian ngắn.
Theo Greg Newman, vai trò của các nhà đầu cơ tài chính trong thị trường dầu hiện nay đã lớn hơn nhiều so với trước đây. Điều này khiến biến động giá có thể xảy ra nhanh và mạnh hơn.
Manny Newman cho biết cô cũng nghe thông tin rằng một số quỹ đầu tư đã phải giải thể đội ngũ giao dịch sau khi chịu thua lỗ lớn trong phiên biến động này. Một số công ty giao dịch khác được cho là gặp khó khăn khi đặt cược vào xu hướng giảm của thị trường.
Trong những tình huống như vậy, hiện tượng ép bán khống (short squeeze) có thể xảy ra khi những nhà giao dịch đặt cược vào xu hướng giảm buộc phải mua lại hợp đồng với giá cao để cắt lỗ, khiến biến động giá càng trở nên dữ dội.
Một giao dịch mà Manny Newman chứng kiến cho thấy rõ mức độ rủi ro của thị trường. Hợp đồng phòng ngừa rủi ro cho việc giao dầu Brent trong tương lai được thực hiện vào lúc 8 giờ sáng với mức giá 8 USD, nhưng chỉ vài giờ sau đã giảm xuống còn 4,5 USD. “Chỉ trong khoảng 10 giờ, giao dịch đó có thể khiến người tham gia chịu khoản lỗ lên tới 25 triệu USD”, cô Manny Newman chia sẻ.
Trước mức độ bất định lớn, nhiều nhà đầu tư đã thu hẹp quy mô giao dịch hoặc tạm thời đứng ngoài thị trường. Khối lượng giao dịch vì vậy giảm đáng kể trong những giờ cuối của phiên.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng những giai đoạn biến động mạnh thường chỉ mang tính tạm thời. Thị trường dầu mỏ toàn cầu đã nhiều lần trải qua các cú sốc địa chính trị nhưng vẫn dần tìm lại trạng thái cân bằng khi nguồn cung và nhu cầu được điều chỉnh.
Theo Manny Newman, ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt nhanh chóng, thị trường vẫn cần thời gian để hấp thụ các thông tin mới. “Sự gián đoạn này có thể cần từ sáu tuần đến hai tháng để ổn định”, cô Manny Newman dự báo.
Trong ngắn hạn, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao do những yếu tố bất định liên quan đến nguồn cung và địa chính trị. Tuy nhiên, mức giá cao cũng có thể thúc đẩy các nhà sản xuất gia tăng khai thác và khuyến khích các chính phủ mở rộng nguồn dự trữ năng lượng.
Về dài hạn, những biến động mạnh như vậy thường giúp thị trường hoàn thiện hơn về cơ chế phòng ngừa rủi ro và nâng cao khả năng phản ứng trước các cú sốc bất ngờ. Sau một phiên giao dịch được mô tả là “không thể quên”, thị trường dầu thế giới nhiều khả năng sẽ dần tìm lại sự ổn định trong những tuần tới.