Xuất siêu tăng kỷ lục, đâu là lý do chính?

Doanh nghiệp dần thích ứng với yêu cầu nhà nhập khẩu, sự gia tăng sử dụng nguyên vật liệu trong nước,… đã đưa cán cân thương mại xuất siêu 4,72 tỷ USD.
Tính đến giữa tháng 2/2024, Việt Nam xuất siêu 5,1 tỷ USD Đón sóng phục hồi, xuất siêu cao nhất kể từ năm 2014 đến nay

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này.

Xuất nhập khẩu là một trong 3 trụ cột quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. 2 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu đón những tín hiệu tích cực khi đơn hàng từ một số ngành hàng chủ lực hồi phục thấy rõ, ông có thể chia sẻ lý do về việc này?

Thứ nhất, sau những khó khăn về việc đứt đơn hàng của nhiều ngành nghề, lĩnh vực thì đến cuối năm 2023 và 2 tháng đầu năm 2024 lượng đơn hàng đã phục hồi tích cực. Hầu khắp các ngành, lĩnh vực như gỗ, dệt may, da giày, sắt thép, điện tử, thủy sản, rau quả, gạo, cà phê đều ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu ở mức cao.

Thông quan xuất khẩu hàng hóa tại Cảng. (Ảnh: Đức Duy/Vietnam+)
Thông quan xuất khẩu hàng hóa tại cảng. Ảnh: Đức Duy/Vietnam+

Mặc dù tháng 1/2024 là tháng vừa mới kết thúc kỳ nghỉ Tết dương lịch của các quốc gia châu Âu và đang chuẩn bị bước vào thời gian Tết âm lịch của Việt Nam, nhưng xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng trưởng 42%.

Bước sang tháng 2, đây là tháng có kỳ nghỉ Tết âm lịch dài ngày của Việt Nam, nhưng lượng xuất nhập khẩu vẫn rất cao. Cộng dồn 2 tháng, tổng xuất nhập khẩu ước đạt 113,96 tỷ USD, tăng 18,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu ước đạt 59,34 tỷ USD, tăng 19,2% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu ước đạt 54,62 tỷ USD, tăng 18,0% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại ước tính xuất siêu 4,72 tỷ USD.

Các đơn hàng từ thị trường truyền thống, đến các thị trường Việt Nam ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) và cả những thị trường mới đã được các doanh nghiệp chú ý khai thác. Từ đó, hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu của chúng ta dần dần quay trở lại ở mức tương đối tốt.

Thứ hai, năm 2023, giá cả nhiều loại nguyên nhiên vật liệu, trong đó có mặt hàng xăng dầu tương đối ổn định, việc này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Thứ ba, các chính sách tháo gỡ khó khăn của Chính phủ, Quốc hội đối với các hoạt động xuất nhập khẩu nói riêng cũng như đối với các doanh nghiệp trong nền kinh tế quốc dân nói chung đã có những tác động tốt, từ đó, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hải quan, logistics,… hỗ trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp.

Thứ tư, quá trình xanh hóa, giảm phát thải CO2 cũng đã được nhiều doanh nghiệp quan tâm hơn. Mặc dù sự thay đổi chưa quá nhiều, nhưng rõ ràng, các doanh nghiệp đã có những chuyển biến. Việc này đã tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa của Việt Nam tiếp cận với các thị trường khó tính.

Sự thay đổi không chỉ số lượng mà còn về chất lượng đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, với các sản phẩm xanh hơn, sạch hơn, từ đó, thâm nhập vào các thị trường một cách tốt hơn. Việc này có ý nghĩa lâu dài đối với nền kinh tế, các doanh nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Xuất siêu cao kỷ lục trong 10 năm trở lại đây, điều này có đưa ra những lo ngại gì không, thưa ông?

Theo nhìn nhận của tôi thì trong thời gian vừa qua, nhiều lĩnh vực và ngành nghề của chúng ta đã có sự tìm kiếm nguồn nguyên nhiên vật liệu trong nước để thay thế nguyên nhiên vật liệu nhập khẩu. Do đó, lượng nhập khẩu giảm đi nhưng hàng hóa xuất khẩu của chúng ta vẫn đáp ứng được. Nếu chúng ta duy trì được việc này thì hoàn toàn có thể tự tin rằng nền kinh tế của chúng ta sẽ tốt hơn trong tương lai.

Xuất siêu tăng kỷ lục, đâu là lý do chính?
Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh

Nếu nói không có nhập khẩu thì không có xuất khẩu. Nhưng thực tế, xuất khẩu vẫn tăng. Và thực tế, nếu doanh nghiệp cần thì họ phải nhập về để sản xuất kinh doanh và xuất khẩu chứ không bó tay chịu trói.

Tuy nhiên, liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu này thì còn có rất nhiều vấn đề. Bởi Việt Nam là quốc gia nhập khẩu máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ, dịch vụ,… tương đối lớn. Nhưng thời gian gần đây, một số mặt hàng, chúng ta giảm nhập và tăng xuất.

Do đó, cần có sự tuyên truyền, khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc tìm kiếm nguồn nguyên nhiên vật liệu trong nước để thay thế nguyên nhiên vật liệu nhập khẩu; tiết kiệm nguyên nhiên liệu nhập khẩu và xuất khẩu để thực hiện quá trình sản xuất xanh hơn, sạch hơn. Từ đó, tạo điều kiện cho nền kinh tế của Việt Nam thích ứng với giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế thế giới.

Từ đầu năm đến nay, Chính phủ và các Bộ ngành đã đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm khai thác tối đa các lợi thế và cơ hội để thúc đẩy tăng trưởng thương mại với các nước, ông bình luận gì về việc này?

Chúng ta cũng đã nói nhiều việc này về vai trò của Chính phủ, các Bộ, ngành, Hiệp hội trong việc giúp cho các doanh nghiệp, các ngành hàng nắm bắt lại thị trường truyền thống, tìm cách mở rộng hoạt động thương mại tới các thị trường mà đang có nhiều ưu đãi từ các FTA, đồng thời đa dạng hóa, mở rộng ngoài các thị trường FTA.

Việt Nam là quốc gia ký nhiều FTA nhất, nhưng vẫn còn cả thế giới rất rộng lớn để chúng ta tìm kiếm, khai thác thị trường. Và với sức sản xuất như của Việt Nam thì việc tìm kiếm, mở rộng thị trường và giúp cho các doanh nghiệp, các ngành hàng có được thị trường xuất khẩu là việc cực kỳ quan trọng và cần thiết.

Trong đó, trách nhiệm đầu tiên là thuộc các thương vụ, các đại sứ quán. Họ phải là người nắm bắt tình hình, tìm hiểu, giới thiệu bạn hàng, thực hiện các yêu cầu để người xuất khẩu và nhập khẩu gặp nhau,…

Còn Chính phủ, các Bộ ngành đứng vai trò chỉ đạo trong việc thực hiện các hoạt động ngoại giao. Đồng thời, giúp cho các Bộ ngành, hiệp hội, đơn vị ký kết các hiệp định, từ đó, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu. Đây là cách đi hiệu quả và có ý nghĩa thực tế.

Riêng với Bộ Công Thương, trong thời gian vừa qua, Bộ cũng đã làm tương đối tốt việc này. Trong đó, hàng tháng đều tổ chức giao ban, xúc tiến thương mại với các thương vụ, đại sứ quán từ đó, có những chỉ đạo sâu sát trong từng quý, từng tháng. Từ đó, trong hoạt động giao thương, nắm bắt bạn hàng, nắm bắt thông tin thị trường của các doanh nghiệp, của các hiệp hội, ngành nghề được tốt hơn. Việc này cũng cần được tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian tới.

2 tháng đầu năm 2024, “sức khỏe” hoạt động xuất nhập khẩu phần nào được cải thiện. Tuy nhiên, vẫn còn những ý kiến lo ngại về những khó khăn tiềm ẩn từ các thị trường, ông có khuyến nghị gì cho các doanh nghiệp?

Thực tế, các đơn hàng xuất khẩu chủ yếu mới dừng ở hết tháng 6, tháng 7/2024. Do đó, việc tiếp tục tìm kiếm và thắt chặt mối quan hệ để ký kết các đơn hàng trong nửa cuối năm 2024 là một việc làm cực kỳ quan trọng và cần thiết để duy trì đà tăng trưởng hoạt động xuất khẩu. Do đó, các Bộ ngành, hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp cần tích cực trong việc nắm bắt thị trường cũng như tìm kiếm các đơn hàng mới.

Đồng thời, cần phải tìm kiếm và nắm bắt những thay đổi từ các quốc gia. Đặc biệt là xu hướng xanh hơn, sạch hơn, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số để từ đó có thể giảm thiểu được chi phí trong quản lý và hoạt động kinh doanh, nhưng đồng thời, vẫn đáp ứng được yêu cầu của hoạt động đổi mới và tiếp cận các thị trường. Nhất là trong bối cảnh kinh tế số đang tạo điều kiện cực kỳ thuận lợi cho các doanh nghiệp, các hiệp hội trong tiếp cận thị trường.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoạt động liên kết liên doanh, tìm kiếm các nguyên nhiên vật liệu thay thế tại các thị trường mà chúng ta ký kết các FTA để được hưởng các ưu đãi thuế quan. Mặt khác, cần tích cực tìm kiếm các nguồn hàng nguyên nhiên vật liệu thay thế từ nội địa để từ đó vừa phát huy được sức mạnh của nền kinh tế Việt Nam, đồng thời, vừa đảm bảo được tính độc lập, hiệu quả trong quá trình sản xuất kinh doanh. Có như vậy, việc xuất siêu các sản phẩm của Việt Nam có thể gia tăng về con số và bền vững về lâu dài.

Ngoài ra, trong hoạt động xuất nhập khẩu cần phải có đường hướng lâu dài, đặc biệt là trong xây dựng thương hiệu từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam có thể thâm nhập và chiếm lĩnh được các thị trường trên thế giới.

Xin cám ơn ông!

Nguyễn Hạnh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Xây dựng thương hiệu

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Xuất khẩu hàng hóa dự báo sẽ bứt phá trong quý II và cả năm 2024

Xuất khẩu hàng hóa dự báo sẽ bứt phá trong quý II và cả năm 2024

Đơn hàng của các doanh nghiệp tương đối tốt và được kỳ vọng sẽ tiếp tục phục hồi, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam dự báo sẽ bứt phá trong quý II và cả năm 2024.
Nhiều dự báo khả quan cho sản xuất công nghiệp quý II/2024

Nhiều dự báo khả quan cho sản xuất công nghiệp quý II/2024

Sản xuất công nghiệp quý I/2024 tiếp tục xu hướng tăng trưởng dương, dự báo quý II/2024, tình hình sản xuất công nghiệp sẽ khả quan hơn quý trước.
Ai vén màn sự thật về cái chết của 3 cây Sao đen trên phố Lò Đúc?

Ai vén màn sự thật về cái chết của 3 cây Sao đen trên phố Lò Đúc?

Ba cây Sao đen trên phố Lò Đúc, Hà Nội bỗng chốc "chết đứng" vào cuối năm 2023, để lại những nghi vấn, day dứt trong lòng dư luận.
Trước các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại: Doanh nghiệp phải tuân thủ luật chơi quốc tế

Trước các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại: Doanh nghiệp phải tuân thủ luật chơi quốc tế

Hiện nay, doanh nghiệp, ngành hàng phải nhận thức rõ rằng hàng hoá Việt Nam đang trong tầm ngắm về phòng vệ thương mại của nhiều thị trường.
Sữa sản xuất trong nước mới đáp ứng 40% nhu cầu

Sữa sản xuất trong nước mới đáp ứng 40% nhu cầu

Sữa nguyên liệu tại Việt Nam hiện chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ trong nước nên đây vẫn là ngành có nhiều tiềm năng phát triển.

Tin cùng chuyên mục

Giảm thiểu rủi ro khi giá cà phê tăng bất thường

Giảm thiểu rủi ro khi giá cà phê tăng bất thường

Giữa bối cảnh giá cà phê tăng cao, doanh nghiệp nên hạn chế "mua xa, bán xa" còn ngân hàng nên tăng hạn mức cho doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu cà phê.
Phát triển dịch vụ logistics: 5 kiến nghị từ Sở Công Thương Phú Thọ

Phát triển dịch vụ logistics: 5 kiến nghị từ Sở Công Thương Phú Thọ

Vẫn còn những vướng mắc nhất định trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực dịch vụ logistics của ngành Công Thương tại các địa phương cần được tháo gỡ.
Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng

Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng

Để thúc đẩy tăng trưởng GDP năm 2024, Việt Nam cần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thực hiện hiệu quả,linh hoạt các giải pháp được đề ra tại Nghị quyết 01/NQ-CP.
Yêu cầu điều tra chống bán phá giá thép cán nóng nhập khẩu sẽ được xử lý khách quan, minh bạch

Yêu cầu điều tra chống bán phá giá thép cán nóng nhập khẩu sẽ được xử lý khách quan, minh bạch

Hồ sơ yêu cầu điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá thép cán nóng (HRC) nhập khẩu Bộ Công Thương đang thẩm định và sẽ xử lý công khai, khách quan.
Hàng hóa xuyên biên giới ồ ạt vào thị trường Việt Nam: Doanh nghiệp Việt cần làm gì?

Hàng hóa xuyên biên giới ồ ạt vào thị trường Việt Nam: Doanh nghiệp Việt cần làm gì?

Hàng hóa xuyên biên giới tràn vào Việt Nam ngày càng mạnh mẽ, khiến nhà sản xuất, kinh doanh trong nước gặp nhiều khó khăn và mất thị phần.
Bài 3: Xây dựng, phát triển thương hiệu đòi hỏi sự bền bỉ và phải luôn đổi mới

Bài 3: Xây dựng, phát triển thương hiệu đòi hỏi sự bền bỉ và phải luôn đổi mới

Trong bối cảnh hội nhập, cạnh tranh, xây dựng thương hiệu là một công việc đòi hỏi sự bền bỉ, liên tục không ngừng nghỉ và phải luôn đổi mới.
Tăng cơ hội kết nối giao thương doanh nghiệp Việt Nam - Bắc Âu

Tăng cơ hội kết nối giao thương doanh nghiệp Việt Nam - Bắc Âu

Tiếp nối thành công của chuỗi sự kiện năm 2023, Global Sourcing Fair Việt Nam 2024 sẽ mở ra cơ hội kết nối giao thương giữa doanh nghiệp Việt Nam và Bắc Âu.
Chủ tịch lâm thời VIPFA: Phát triển khu công nghiệp cần hội đủ yếu tố “chế - tài - tâm - tầm”

Chủ tịch lâm thời VIPFA: Phát triển khu công nghiệp cần hội đủ yếu tố “chế - tài - tâm - tầm”

Để các KCN thực sự là “thỏi nam châm” hút vốn FDI, theo TS Phan Hữu Thắng - Chủ tịch lâm thời VIPFA cần tập trung vào 4 yếu tố, bao gồm: Chế - tài - tâm - tầm.
Cảnh giác trước thông tin xuyên tạc sự thật về việc điều chỉnh giá điện

Cảnh giác trước thông tin xuyên tạc sự thật về việc điều chỉnh giá điện

Các thế lực thù địch và cơ hội chính trị đang lợi dụng việc Chính phủ điều hành điều chỉnh giá điện để bóp méo, xuyên tạc, làm sai lệch bản chất sự việc.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong: Chuyến thăm của Thủ tướng tới Australia - New Zealand mở ra nhiều động lực mới

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong: Chuyến thăm của Thủ tướng tới Australia - New Zealand mở ra nhiều động lực mới

Chuyên gia Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh, chuyến thăm của Thủ tướng tới Australia - New Zealand sẽ mở ra nhiều động lực và kỳ vọng mới cho tương lai Việt Nam.
Thời của vàng nhẫn và câu chuyện quản lý thị trường vàng

Thời của vàng nhẫn và câu chuyện quản lý thị trường vàng

Không chỉ vàng miếng SJC mà vàng nhẫn cũng tăng giá mạnh những ngày gần đây và chênh rất cao so với giá thế giới. Thị trường vàng đang cần mô hình quản lý mới.
Doanh nghiệp kỳ vọng về bước phát triển mới trong hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Australia

Doanh nghiệp kỳ vọng về bước phát triển mới trong hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Australia

Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đánh giá tích cực và đặt kỳ vọng về bước phát triển mới trong hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Australia.
FDI vào Việt Nam đang dần tập trung vào những lĩnh vực công nghệ cao

FDI vào Việt Nam đang dần tập trung vào những lĩnh vực công nghệ cao

Không chỉ có chiều hướng tăng lên, thu hút FDI vào Việt Nam thời gian gần đây tập trung vào những lĩnh vực công nghệ cao và những ngành mang tính chất mũi nhọn.
Thu hút FDI và câu chuyện “đất lành, chim đậu”

Thu hút FDI và câu chuyện “đất lành, chim đậu”

Tại Đông Nam Á, Việt Nam là nơi đầu tư an toàn. Đây là lý do mà các doanh nghiệp Nhật Bản lựa chọn Việt Nam làm điểm đến để hợp tác đầu tư.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: 4 cơ hội của Việt Nam khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: 4 cơ hội của Việt Nam khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu

Nhân dịp đầu xuân mới, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã có chia sẻ về việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ dầu năm 2024.
Chuyên gia Nguyễn Minh Phong: Cần "cú huých" mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế

Chuyên gia Nguyễn Minh Phong: Cần "cú huých" mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế

Mặc dù nền kinh tế Việt Nam từ đầu năm đã có những tín hiệu khởi sắc, song, dự báo còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức và cần cú huých mạnh mẽ hơn.
Chuyên gia kinh tế - PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh: Chủ động thích ứng, tăng tốc xuất khẩu

Chuyên gia kinh tế - PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh: Chủ động thích ứng, tăng tốc xuất khẩu

Xuất nhập khẩu tháng 1/2024 tăng gần 40%, kết quả của sự nỗ lực từ các doanh nghiệp trong việc tìm kiếm đơn hàng ở cả thị trường truyền thống và thị trường mới.
Bài 4: Tăng trưởng xuất khẩu nông lâm thủy sản liệu có ăn may?

Bài 4: Tăng trưởng xuất khẩu nông lâm thủy sản liệu có ăn may?

Nếu nói là “ăn may” tôi e rằng, đã làm mờ đi sự vận động của sản xuất, xuất khẩu, chỉ đạo của các bộ ngành, sự nỗ lực, bền bỉ của nông dân, doanh nghiệp…
Căng thẳng ở Biển Đỏ: Bám sát tình hình, có kịch bản điều hành phù hợp

Căng thẳng ở Biển Đỏ: Bám sát tình hình, có kịch bản điều hành phù hợp

TS. Võ Trí Thành khuyến nghị điều hành vĩ mô theo hướng bám sát tình hình để có kịch bản phù hợp, hỗ trợ doanh nghiệp trong tình hình căng thẳng ở Biển Đỏ.
Ngành dịch vụ logistics tại Việt Nam còn nhiều cơ hội để vươn xa

Ngành dịch vụ logistics tại Việt Nam còn nhiều cơ hội để vươn xa

Năm 2024, dự báo nền kinh tế thế giới sẽ từng bước phục hồi. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp logistics tìm lại đơn hàng.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động