Từ nhịp xúc tiến đầu năm nhìn ra chiến lược giữ thị trường

Xúc tiến thương mại phải đi trước thị trường

Bước sang năm 2026, xuất nhập khẩu không thể tiếp tục dựa vào đà tăng trưởng của những năm trước. Thị trường thế giới đang dịch chuyển theo những chuẩn mực mới. Sức mua chưa phục hồi đồng đều, cạnh tranh ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng tiếp tục được sắp xếp lại, trong khi các yêu cầu về phát thải, môi trường và minh bạch nguồn gốc hàng hóa trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn giữ đơn hàng.

Trong bối cảnh đó, mỗi quyết định về nhịp điều hành đều mang tính chiến lược. Triển lãm quốc tế ngành Dệt may và Công nghệ dệt may Việt Nam 2026 (VIATT 2026) được tổ chức ngay cuối tháng 2 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn không chỉ là một hoạt động xúc tiến thường niên. Đó là một tín hiệu cho thấy bộ máy xúc tiến thương mại không cho phép mình chậm một nhịp trong năm được dự báo nhiều thách thức.

Việc Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) triển khai sự kiện ngay sau kỳ nghỉ dài thể hiện tinh thần làm việc xuyên Tết, nhưng sâu xa hơn là tư duy chủ động tìm kiếm thị trường thay vì chờ đợi sự cải thiện từ bên ngoài. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái sắp xếp, quốc gia nào kết nối sớm hơn, quốc gia đó có cơ hội giành được vị trí tốt hơn. 

Năm 2025, dệt may Việt Nam ước đạt khoảng 46 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, sản phẩm hiện diện tại 138 thị trường. Tuy nhiên, con số tăng trưởng không phản ánh đầy đủ sức ép phía trước. Nếu không nâng cấp chuỗi giá trị, nếu tiếp tục phụ thuộc vào phân khúc gia công có giá trị gia tăng thấp, ngành sẽ đối mặt với nguy cơ co hẹp biên lợi nhuận và giảm sức cạnh tranh.

Ông Bùi Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh, định hướng chuyển dịch từ gia công sang nâng cao giá trị, từ sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh và thông minh. Đây là định hướng mang tính cấu trúc, không phải khẩu hiệu. Và để thực hiện được điều đó, xúc tiến thương mại phải đóng vai trò mở đường.

Trong điều kiện thị trường phân hóa mạnh, xúc tiến thương mại không thể chỉ dừng ở quảng bá. Nó phải tạo ra không gian để doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các chuẩn mực mới, công nghệ mới và mạng lưới đối tác mới. VIATT 2026, với sự hợp tác cùng Messe Frankfurt, cho thấy ý thức đổi mới phương thức xúc tiến đó là gắn kết với hệ sinh thái triển lãm toàn cầu thay vì vận hành khép kín.

Ở góc độ đối tác quốc tế, ông Wolfgang Marzin - Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Messe Frankfurt đánh giá, Việt Nam là quốc gia có cấu trúc kinh tế ổn định, môi trường thuận lợi cho phát triển công nghiệp và sở hữu nguồn cung lớn cho ngành dệt may. Vị trí địa lý thuận lợi, hạ tầng ngày càng cải thiện là lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ doanh nghiệp cần chủ động hơn trong cập nhật xu hướng, đầu tư công nghệ và xây dựng chiến lược thương hiệu dài hạn nếu muốn trở thành lực lượng trung tâm trong chuỗi giá trị quốc tế. Nhận định này đặt ra yêu cầu hai chiều. Cơ quan xúc tiến phải mở rộng không gian kết nối, đưa doanh nghiệp Việt Nam vào mạng lưới toàn cầu. Doanh nghiệp phải đủ năng lực nội tại để hấp thụ cơ hội đó. Khi hai yếu tố này gặp nhau, xúc tiến thương mại mới thực sự tạo ra giá trị gia tăng.

Giữ vị thế xuất khẩu trong cấu trúc mới

Điểm đáng chú ý của VIATT 2026 không chỉ là quy mô, mà là sự nhấn mạnh vào xu hướng xanh và chuyển đổi số. Khi tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện bắt buộc tại các thị trường lớn, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng không còn dựa vào giá rẻ, mà dựa vào năng lực đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Điều này đặc biệt quan trọng với dệt may và da giày, hai ngành thuộc nhóm 10 mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời sử dụng lao động quy mô lớn, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Với hàng triệu lao động phụ thuộc vào đơn hàng xuất khẩu, giữ được thị trường không chỉ là câu chuyện kim ngạch, mà là vấn đề an sinh xã hội.

Năm 2026, nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các yêu cầu về xanh hóa sản xuất và minh bạch chuỗi cung ứng, câu chuyện sẽ không dừng ở việc giảm đơn hàng. Khi thị trường thu hẹp, tác động sẽ lan sang nhịp sản xuất, việc làm và thu nhập của hàng triệu lao động. Ngược lại, nếu ngành chủ động nâng cấp công nghệ, chuẩn hóa quy trình và kết nối sớm với đối tác quốc tế, cơ hội bước vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn hoàn toàn có thể mở ra.

Nhìn từ VIATT 2026 có thể thấy cách tiếp cận điều hành đang thay đổi. Xúc tiến thương mại không còn mang tính phản ứng theo diễn biến thị trường, cũng không dừng ở việc tổ chức sự kiện cho đủ chu kỳ. Trọng tâm đã chuyển sang tạo nền tảng kết nối dài hạn, gắn xúc tiến với mục tiêu nâng cấp chuỗi giá trị và nâng cao vị thế ngành trong cấu trúc thương mại toàn cầu.

Trong một năm đầy biến động, xuất khẩu không thể trông chờ vào sự thuận lợi của thị trường. Giữ được đơn hàng đồng nghĩa với việc phải hành động sớm hơn, chuẩn bị kỹ hơn và kết nối sâu hơn. Điều đó đòi hỏi bộ máy xúc tiến thương mại phải đi trước thị trường một bước, doanh nghiệp phải tự nâng cấp năng lực, còn toàn ngành phải nhìn vượt ra khỏi lợi thế chi phí ngắn hạn.

Việc triển khai xúc tiến ngay sau Tết vì thế không chỉ là câu chuyện tiến độ. Đó là biểu hiện của một nhận thức rõ ràng đó là trong cuộc đua tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chậm một nhịp có thể đồng nghĩa với mất thị phần. Khi vị trí bị thay thế, việc giành lại sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều. Giữ thị trường năm 2026 không phải nhiệm vụ ngắn hạn, mà là bước đi quyết định cho quỹ đạo phát triển dài hạn của các ngành xuất khẩu chủ lực và hàng triệu lao động phía sau.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, xúc tiến thương mại không thể chỉ phản ứng theo diễn biến thị trường. Muốn giữ được thị phần, bộ máy xúc tiến phải đi trước một bước, mở kênh kết nối từ sớm, tạo không gian giao thương khi chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc. Việc kích hoạt hoạt động xúc tiến ngay sau Tết là minh chứng rõ ràng cho cách điều hành không để thị trường chờ đợi, mà chủ động tạo nhịp cho thị trường.