Tin Khu Vực 
Quy mô nền kinh tế vượt mốc 500 tỷ USD
Chia sẻ tại Hội thảo “Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động: Các xu hướng và định vị vai trò của Việt Nam” diễn ra sáng 26/5, trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 (Vietnam ADR Week 2026 - VAW 2026), GS.TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhận định: Thế giới đang bước vào một thời điểm đặc biệt khi kiến trúc thương mại toàn cầu đang chuyển động mạnh mẽ, được định hình lại bởi cạnh tranh địa chính trị, việc tái cơ cấu nhanh chóng của chuỗi cung ứng toàn cầu và sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghệ.
“Việt Nam đang đứng ở trung tâm của những chuyển động này. Với nền kinh tế đã vượt mốc 500 tỷ USD và triển vọng tăng trưởng thuộc hàng năng động nhất châu Á, Việt Nam không chỉ là người quan sát mà là chủ thể tích cực tham gia vào sự thay đổi toàn cầu” - GS.TS. Lê Hồng Hạnh thông tin.
Hội thảo “Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động: Các xu hướng và định vị vai trò của Việt Nam” diễn ra sáng 26/5. Ảnh: NH
Cũng theo ông Lê Hồng Hạnh, sự gia tăng đầu tư nước ngoài, chiều sâu của các quan hệ thương mại cũng kéo theo sự gia tăng về quy mô và mức độ phức tạp của tranh chấp thương mại. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao hơn đối với các cơ chế giải quyết tranh chấp, yêu cầu phải hiệu quả, linh hoạt và có khả năng tạo ra những kết quả không chỉ đúng về pháp lý mà còn có ý nghĩa thương mại thực tiễn.
Trình bày tham luận “Các xu hướng vận động của trọng tài thương mại quốc tế trong bối cảnh phát triển của công nghệ và biến động thương mại toàn cầu”, ông Christopher Wing To - chuyên gia độc lập, trọng tài viên, hòa giải viên và người phán xử cho rằng: Thời gian gần đây, các trung tâm trọng tài quốc tế trên thế giới đều ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong các vụ việc, trong đó có nhiều vụ án có quy mô lớn trong những lĩnh vực năng lượng, hàng hải, xây dựng… đây là những lĩnh vực có vốn đầu tư lớn.
Ông Christopher Wing To cho rằng, sự gia tăng của các vụ tranh chấp gia tăng là điều khó tránh khỏi, nhất là trong bối cảnh các quốc gia có sự thay đổi về các chính sách thương mại, đầu tư. Đặc biệt là chính sách liên quan đến các lĩnh vực năng lượng, xây dựng...
Diễn giả thảo luận trong khuôn khổ hội thảo. Ảnh: NH
Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài: Hội tụ đủ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”
Chia sẻ tại sự kiện, ông Bạch Quốc An - Vụ trưởng Vụ Luật pháp quốc tế (Bộ Tư pháp) cũng cho rằng, phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và tranh chấp ngoài tòa án (ADR) tại Việt Nam đã lên một tầm cao mới và hội tụ đủ các yếu tố: “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”.
Trong đó, về “thiên thời” ông Bạch Quốc An cho rằng đó chính là thể chế về giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và ADR đang dần hoàn thiện.
Ngay từ năm 2005, Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đã xác định chủ trương khuyến khích giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải và trọng tài. Cùng với đó, năm 2022, Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển đội ngũ trọng tài viên bảo đảm về chất lượng và hoạt động chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế hiện đại.
Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đã khẳng định yêu cầu đưa “thể chế và pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh” và nhấn mạnh có giải pháp khuyến khích, phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án như trọng tài thương mại, hòa giải thương mại. Hiện nay, chúng ta đang trong tiến trình rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Trọng tài thương mại 2010 nhằm khắc phục các nút thắt thực tiễn.
“Đặc biệt, việc giới thiệu Quy tắc Tố tụng trọng tài VIAC 2026 mới đây là minh chứng cho thấy, thể chế đang chuyển mình mạnh mẽ để bắt kịp hơi thở thị trường”, ông Bạch Quốc An khẳng định và cho rằng: Một bước phát triển rất đáng chú ý trong thời gian gần đây là việc Quốc hội ban hành các cơ chế đặc thù cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và Chính phủ ban hành Nghị định số 328/2025/NĐ-CP về Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế.
Đây có thể xem là một bước đột phá rất lớn trong tư duy thể chế của Việt Nam trong lĩnh vực trọng tài quốc tế. Đặc biệt, cơ chế cho phép các bên tranh chấp có quyền thỏa thuận từ bỏ quyền yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài đã cho thấy Việt Nam đang từng bước tiếp cận tư duy của các trung tâm trọng tài quốc tế hiện đại. Điều này phản ánh một chuyển biến rất quan trọng: từ tư duy “kiểm soát trọng tài” sang tư duy “hỗ trợ và thúc đẩy trọng tài phát triển”.
Trong khuôn khổ hội thảo đã diễn ra lễ ký trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa VIAC và các đối tác. Ảnh: NH
Về mặt thị trường (địa lợi), ông Bạch Quốc An cho rằng, những năm gần đây, Việt Nam liên tục duy trì mức thu hút FDI tích cực, dòng vốn đầu tư không chỉ tăng về quy mô mà còn chuyển dịch mạnh sang các lĩnh vực công nghệ cao, điện tử, hạ tầng, năng lượng, logistics, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và kinh tế số... Nhiều tập đoàn đa quốc gia lớn tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất, đầu tư và chuỗi cung ứng tại Việt Nam.
Điều này cho thấy, niềm tin ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với môi trường đầu tư của Việt Nam. Khi Việt Nam tiếp tục mở rộng thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển các dự án hạ tầng quy mô lớn, chuyển đổi năng lượng, kinh tế số và các trung tâm tài chính quốc tế thì nguy cơ phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế cũng sẽ gia tăng cả về số lượng lẫn độ phức tạp. Trong bối cảnh đó, giống như xu thế chung trên thế giới, tại Việt Nam, các doanh nghiệp đã chuyển dần ưu tiên sang sử dụng trọng tài và ADR vì tính linh hoạt, bảo mật, trung lập quốc tế, chuyên môn hóa sâu và tiết kiệm thời gian so với tố tụng tại tòa án.
Về mặt con người (hhân hòa), ông Bạch Quốc An cho biết, tính đến năm 2024, Việt Nam có hơn 700 trọng tài viên bao gồm cả trọng tài viên người Việt Nam và nước ngoài và hơn 100 hòa giải viên thương mại vụ việc đã đăng ký hoạt động trên toàn quốc.
"Đội ngũ trọng tài viên và luật sư Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc trong thời gian qua và quý vị ngồi đây không chỉ am hiểu pháp luật trong nước mà đã có rất nhiều chuyên gia tham gia sâu vào các vụ kiện quốc tế phức tạp, làm chủ các kỹ năng tranh tụng quốc tế" - ông Bạch Quốc An nêu rõ.
Đặc biệt, một yếu tố quyết định việc sử dụng phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và ADR là vấn đề lòng tin, cộng đồng doanh nghiệp đang rất tin tưởng đối với phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và ADR. Đây là những lợi thế, cơ hội để phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và ADR phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Trong khuôn khổ hội thảo cũng diễn ra Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác (MOU) giữa VIAC với các tổ chức trọng tài quốc tế, bao gồm: Trung tâm Trọng tài Quốc tế Singapore (SIAC), Hội đồng Trọng tài Thương mại Hàn Quốc (KCAB) và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Myanmar (MIAC).
Hoạt động này tiếp tục khẳng định nỗ lực mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế của VIAC, thúc đẩy kết nối với cộng đồng trọng tài khu vực và quốc tế, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế.