Tỉnh táo trước thông tin xấu độc, thiếu kiểm chứng về xăng E10 trên mạng xã hội

Hôm nay 1/6, xăng sinh học E10 chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc, tuy nhiên nhiều thông tin thiếu kiểm chứng, suy diễn một chiều đang lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, gây tâm lý hoang mang trong dư luận. Điều này trái ngược hoàn toàn với các đánh giá, kết luận khoa học từ cơ quan quản lý nhà nước và giới chuyên gia.

Một câu hỏi trên mạng xã hội và làn sóng lo lắng lan rộng

Những ngày gần đây, mạng xã hội xuất hiện hàng loạt bài đăng, bình luận mang tính nghi ngại về xăng sinh học E10. Đáng chú ý, một fanpage có hơn 11.000 lượt theo dõi với tên “Gia Lai TV” đã đăng tải trong một nhóm Facebook hơn 50.000 thành viên hình ảnh chụp màn hình kèm câu hỏi: “Nếu xe hỏng do xăng E10, ai chịu trách nhiệm?”. Bài đăng nhanh chóng thu hút hàng trăm lượt tương tác và bình luận.

Điều đáng nói, đây thực chất chỉ là một câu hỏi mang tính giả định trong quá trình giải đáp băn khoăn của người dân về xăng E10. Tuy nhiên, khi bị tách khỏi toàn bộ nội dung phân tích, giải thích đi kèm và đăng tải dưới dạng hình ảnh gây chú ý, câu hỏi này đã bị nhiều người mặc nhiên xem như một “cảnh báo” về nguy cơ của loại nhiên liệu mới.

Dưới bài đăng, không ít bình luận cho rằng việc sử dụng xăng E10  sẽ gây hư hỏng phương tiện, với những phát ngôn cảm tính, thiếu căn cứ kỹ thuật. Các ý kiến này nhanh chóng lan rộng, tạo ra tâm lý lo lắng, hoài nghi trong cộng đồng dù không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào được đưa ra.

Không chỉ riêng trường hợp trên, thời gian qua mạng xã hội còn xuất hiện nhiều nội dung với các tiêu đề như: “Có nên đổ xăng E10 hay không?”, “Xăng E10 có làm giảm tuổi thọ động cơ?” hay “Người dân đang lo lắng điều gì về xăng E10?”. Phần lớn các bài viết này đặt vấn đề theo hướng nghi ngại, nhưng thiếu dẫn chứng khoa học và không trích dẫn ý kiến từ cơ quan chuyên môn có thẩm quyền.

Trong xu hướng mạng xã hội ngày càng có sức ảnh hưởng lớn, việc đăng tải thông tin liên quan đến chính sách, sản phẩm có tác động rộng đến xã hội đòi hỏi các fanpage, người quản trị nhóm phải thận trọng hơn. Những nội dung cắt ghép, thiếu bối cảnh hoặc khai thác tâm lý tò mò có thể vô tình dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, gây hoang mang không đáng có.

Trái ngược với các thông tin lan truyền trên mạng xã hội, các kết luận chính thức từ Bộ Công Thương và giới chuyên gia đều khẳng định: đến nay chưa có cơ sở khoa học nào cho thấy xăng sinh học E10 gây hư hỏng động cơ hoặc làm giảm tuổi thọ phương tiện.

Mới đây, ngày 25/5, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị triển khai lộ trình phân phối, sử dụng xăng sinh học E10 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Tại hội nghị, nhiều ý kiến, câu trả lời về những băn khoăn của người dân, trong đó, ông Nguyễn Bá Út, Giám đốc Sở Công Thương, khẳng định các lo ngại về việc xăng E10 gây hư hỏng động cơ là không có căn cứ khoa học.

Theo ông Nguyễn Bá Út, nhiều nghiên cứu, thử nghiệm trong và ngoài nước, có các thử nghiệm độc lập của Đại học Bách khoa Hà Nội, cho thấy xăng E10 đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về tính năng vận hành, độ an toàn và không gây ảnh hưởng đến độ bền động cơ đối với các phương tiện đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Không thể suy diễn trách nhiệm khi chưa có căn cứ

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, luật sư Trần Thị Hải Yến thuộc đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc đặt câu hỏi về trách nhiệm khi xe hỏng do xăng E10 là quyền của người dân, nhưng không thể suy diễn hay khẳng định trách nhiệm khi chưa có kết luận khoa học và pháp lý rõ ràng.

Theo luật sư Trần Thị Hải Yến, để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại, cần có đầy đủ căn cứ chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa việc sử dụng xăng E10 và hư hỏng phương tiện, thông qua giám định kỹ thuật độc lập của cơ quan chuyên môn. “Việc lan truyền các thông tin mang tính suy đoán, quy kết trách nhiệm khi chưa có kết luận chính thức không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật về cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật”, luật sư Yến nhấn mạnh.

Cũng theo luật sư Trần Thị Hải Yến, trong trường hợp phát sinh sự cố thực tế, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền khiếu nại, yêu cầu bồi thường theo đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, mọi đánh giá cần dựa trên kết quả giám định khách quan, thay vì cảm tính hay các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.

Anh N.K.L (trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt) cho biết, phương tiện anh đang sử dụng là xe máy Yamaha Sirius, sản xuất năm 2010. Sau hai lần đổ xăng sinh học E10, anh nhận thấy xe vận hành ổn định, không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào so với thời điểm sử dụng xăng khoáng RON95 trước đây.

Clip anh N.K.L chia sẻ khoảnh khắc chạy xe lên dốc Nhà Bò (một con dốc nổi tiếng tại Đà Lạt). Clip: NVCC

Theo anh N.K.L, việc chuyển sang sử dụng xăng E10 không gây ảnh hưởng đến quá trình sử dụng xe hằng ngày của anh và để kiểm chứng khả năng vận hành, sau khi đổ xăng E10, anh đã chủ động cho xe chạy thử trên các tuyến dốc cao tại Đà Lạt. “Xe hoàn toàn hoạt động bình thường, máy êm, tay ga nhẹ, không có hiện tượng ì máy hay hụt ga”, anh N.K.L chia sẻ.

Theo Bộ Công Thương, xăng E10 đã được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới trong thời gian dài. Các đánh giá kỹ thuật cho thấy hơn 90% phương tiện đang lưu hành tại Việt Nam có thể sử dụng loại nhiên liệu này mà không cần thay đổi kết cấu động cơ.

Bộ Công Thương khẳng định việc triển khai xăng E10 không phải là quyết định mang tính thử nghiệm, mà được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu khoa học, đánh giá kỹ thuật và tham vấn ý kiến các chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất ô tô, xe máy cùng các đơn vị liên quan. Đến nay, cơ quan quản lý chưa ghi nhận trường hợp khiếu nại chính thức nào chứng minh xăng E10 gây hư hỏng động cơ như những thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội.

Các chuyên gia năng lượng cho rằng, phần lớn lo ngại hiện nay xuất phát từ tâm lý e dè đối với nhiên liệu mới và sự thiếu hụt thông tin chính xác. Do đó, việc tăng cường truyền thông, cung cấp đầy đủ các kết luận khoa học đã được kiểm chứng là giải pháp quan trọng nhằm kịp thời phản bác thông tin sai lệch, tạo sự đồng thuận xã hội trong quá trình chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10.

Xăng E10 là một phần trong lộ trình chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải và hướng tới phát triển bền vững. Vì vậy, bên cạnh việc lắng nghe các ý kiến phản biện, người dân cũng cần tỉnh táo trước những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Bởi chỉ một câu hỏi bị tách khỏi bối cảnh ban đầu cũng có thể tạo ra hàng trăm bình luận đầy lo lắng, nhưng không thể thay thế cho các đánh giá khoa học và thông tin chính thống từ cơ quan có thẩm quyền.