Ngày 20/10, trong chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Tổ 3 gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn thảo luận về một số dự án luật, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Tham dự phiên thảo luận có Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thảo luận tại Tổ 3.
Nhu cầu điện rất lớn
Phát biểu tại phiên thảo luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng thông tin, Luật Điện lực mới được Quốc hội thông qua chưa lâu. Tuy nhiên, thời gian qua Quốc hội đã sửa đổi, bổ sung nhiều luật có liên quan, vì vậy Luật Điện lực cũng phải được điều chỉnh để bảo đảm tính đồng bộ.
Bên cạnh đó, mục tiêu tăng trưởng 2 con số được xác lập dựa trên nền tảng, động lực từ khoa học công nghệ và chuyển đổi số, kéo theo yêu cầu đầu tư rất lớn. Việt Nam phải đầu tư nhiều trung tâm dữ liệu: trung tâm dữ liệu quốc gia, địa phương nào cũng phải có trung tâm dự phòng; các bộ, ngành, địa phương cũng phải có trung tâm dữ liệu của mình. Nhu cầu năng lượng cho các trung tâm này rất lớn.
Thủ tướng nhấn mạnh, bảo đảm đủ điện cũng chính là yêu cầu của Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Thủ tướng dẫn ví dụ, Hoa Kỳ yêu cầu các tập đoàn công nghệ lớn nhất của Mỹ khi đầu tư trung tâm dữ liệu thì các tập đoàn phải tự bố trí đủ điện, nếu không, áp lực lên giá điện tại các địa phương sẽ rất lớn.
Việt Nam cũng vậy. Riêng mục tiêu tăng trưởng 2 con số đã đặt ra nhu cầu điện rất lớn, cộng thêm việc phát triển khoa học công nghệ, xây dựng trung tâm dữ liệu, mời các nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư công nghệ cao. Tất cả những việc đó đều đòi hỏi phải bảo đảm đủ điện.
Thủ tướng nhấn mạnh, bảo đảm đủ điện cũng chính là yêu cầu của Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia: nguồn điện phải đáp ứng, trước hết cho mục tiêu tăng trưởng, thứ hai cho phát triển khoa học công nghệ. Những yêu cầu đó bắt buộc phải sửa đổi luật.
Tìm điểm cân bằng lợi ích
Từ thực tế làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng, Thủ tướng cho biết, dự án điện đòi hỏi thời gian và chi phí đầu tư rất lớn. Nhà đầu tư phải đi vận động, phải vay vốn ngân hàng nước ngoài. Vì vậy, họ cần một môi trường có thể dự báo được, cạnh tranh và bảo đảm khoản đầu tư an toàn, thủ tục phải đơn giản.
Ngược lại, Nhà nước phải bảo đảm quyền và lợi ích của Nhà nước, của người dân trong việc tiếp cận điện với mức giá hợp lý. Theo Thủ tướng, phải tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích của nhà đầu tư với lợi ích của Nhà nước và nhân dân. Luật Điện lực phải được sửa đổi để xử lý những quan ngại của nhà đầu tư; nếu không, không thể huy động được nguồn lực rất lớn cho phát triển điện.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng thảo luận tại Tổ 3.
Về cơ cấu nguồn điện, Thủ tướng cho biết, theo báo cáo của Bộ Công Thương, dư địa phát triển thủy điện còn rất hạn chế. Do đó, phải tập trung vào điện khí sử dụng khí trong nước, điện khí sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời, điện gió ngoài khơi.
Để huy động được các nguồn điện này, thủ tục bắt buộc phải rất đơn giản. Thủ tướng cho biết, vừa qua Quốc hội đã sửa Luật Dầu khí; lần này sửa Luật Điện lực để bảo đảm đồng bộ.
Thủ tướng thông tin, Chính phủ cũng đang chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, các địa phương rà soát và điều chỉnh, cập nhật lại Quy hoạch điện VIII, để bảo đảm các dự án được bổ sung, triển khai theo Quy hoạch phải khả thi, không chậm tiến độ làm ảnh hưởng đến việc cung ứng điện và giải tỏa công suất. Việc này cũng cần một khuôn khổ pháp lý minh bạch, rõ ràng.
Thủ tướng cũng thông tin, nhờ nhiều giải pháp đồng bộ như vừa áp dụng khoa học, công nghệ, vừa tăng cường kiểm soát, giảm chi phí hoạt động của EVN, cũng như xử lý các dự án điện năng lượng tái tạo. EVN đã có lãi và có thể xử lý lỗ lũy kế, cơ bản tình hình tài chính của EVN rất lành mạnh, như vậy mới có thể tiếp tục đầu tư các dự án mới về nguồn điện và lưới điện.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của các dự án lưới điện, truyền tải để giải tỏa công suất cho các dự án nguồn điện, nhu cầu truyền tải điện từ khu vực miền Trung ra khu vực phía bắc. Các khu kinh tế lớn cũng phải đầu tư đồng bộ cả nguồn và lưới điện.
Thủ tướng nhấn mạnh bảo đảm lợi ích của Nhà nước, của người dân, lợi ích quốc gia, nhưng đồng thời cũng phải xử lý được lợi ích của các nhà đầu tư.
Người đứng đầu Chính phủ một lần nữa nhấn mạnh điểm quan trọng, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, của người dân, lợi ích quốc gia; nhưng đồng thời cũng phải xử lý được lợi ích của các nhà đầu tư, đặc biệt là với một số vấn đề kỹ thuật trong các thỏa thuận.
"Nếu không thì họ sẽ không thể bỏ ra một nguồn lực đầu tư lớn trong thời gian rất dài; họ sẽ rất lưỡng lự trước các rủi ro. Đây là vấn đề đòi hỏi chúng ta phải xem xét rất kỹ lưỡng", Thủ tướng cho hay.
Thủ tướng cho biết, trên cơ sở Quốc hội cho phép sửa đổi và thông qua Luật Điện lực, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, điều chỉnh, cập nhật lại quy hoạch, bảo đảm các dự án được bổ sung phải khả thi.
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện dự án luật; đồng thời hoàn thiện, cập nhật các dự thảo nghị định, thông tư.