Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Chủ nhật 12/07/2020 02:51

Thỏa thuận Anh - EU hậu Brexit: "To be or not to be" ?

09:00 | 05/06/2020
Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu (EU) đang đàm phán một thỏa thuận thương mại. Nếu không có gì được thỏa thuận trước ngày 1/1/2021, Vương quốc Anh sẽ rời khỏi thị trường chung mà không có thỏa thuận, trừ khi có một phần kéo dài giai đoạn chuyển đổi Brexit đang diễn ra với Anh.    

Anh và EU đã đồng ý đưa ra thời hạn gia hạn 6 tháng trước khi phá vỡ thực tế, để tránh khó khăn cho các quốc gia và doanh nghiệp thời gian chuẩn bị cho việc không có thỏa thuận hậu Brexit.

thoa thuan anh eu hau brexit to be or not to be

Luôn có sự hoài nghi về việc liệu cuối tháng 6 năm nay có thực sự là hạn chót hay không. Tất nhiên, trong luật pháp EU, đây hoàn toàn là lần cuối cùng quá trình chuyển đổi có thể được gia hạn. Và Vương quốc Anh cam kết, họ sẽ không gia hạn vì bất kỳ lý do nào như mọi lần cho đến phút cuối cùng. Rõ ràng Điều 50, các điều khoản theo đó thỏa thuận Brexit ban đầu được soạn thảo, giờ đây vô dụng để đưa Anh ra khỏi tình huống này, chỉ áp dụng cho sự ra đi của các quốc gia thành viên mà Vương quốc Anh đã không còn là thành viên EU. Một báo cáo của các chuyên gia tại Viện Chính phủ công bố mới đây nêu ra 4 kịch bản, tương ứng với 4 cách mà Vương quốc Anh và EU có thể kéo dài quá trình chuyển đổi một khi thời hạn tháng 6 bị bỏ lỡ.

Thứ nhất, thay đổi ngày trong thỏa thuận Brexit. Nghĩa là việc gia hạn phải được đồng ý trước ngày 30/6 thay đổi thành 31/12 và như vậy là xong. Nhưng các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng, phương án này khác xa so với thực tế. Mặc dù Chính phủ Anh có thẩm quyền pháp lý để thay đổi thỏa thuận quan điểm của mình, nhưng không rõ ràng đối với phía Liên minh châu Âu. Sức mạnh của EU xuất phát từ các hiệp định và trong khi thỏa thuận có thể được sửa đổi thành lỗi chính xác, thiếu sót địa chỉ hoặc thiếu sót khác, thì không rõ điều này sẽ thuộc phạm vi nào. Một phán quyết từ Tòa án Công lý châu Âu sẽ được yêu cầu làm cho việc dựa vào cách thức này trở thành một canh bạc lớn.

Thứ hai, tạo giai đoạn chuyển tiếp mới để bắt đầu vào ngày 1/1/2021. Nếu không thể kéo dài thời gian chuyển đổi này, tại sao không tạo một giai đoạn mới? Nghiên cứu của Viện Chính phủ đề nghị đàm phán với một thỏa thuận riêng biệt mà giai đoạn trước đó tính đến 11 giờ GMT ngày 31/10/2019 khi thời hạn hiện tại hết, không có thỏa thuận. Sẽ có một cơ sở pháp lý cho việc này: Trong khi Điều 50 không thể được sử dụng, EU có thể sử dụng các công cụ tương tự theo ý của mình như đang sử dụng để đàm phán thỏa thuận hiện tại. Nhược điểm của kịch bản này là buộc các nhà đàm phán tạm dừng những cuộc đàm phán về mối quan hệ tương lai để đưa ra thỏa thuận mới. Đơn giản là kéo dài thời gian họ dành cho các cuộc đàm phán mối quan hệ trong tương lai. Các chuyên gia cũng cho biết, có những rủi ro chính trị và pháp lý quan trọng với cách thức này.

Thứ ba, đặt một giai đoạn thực thi trong thỏa thuận về mối quan hệ trong tương lai. Hai bên cũng có thể đồng ý bao gồm một giai đoạn thực thi trong thỏa thuận về mối quan hệ thời tương lai. Điều này rõ ràng sẽ không có ích gì nếu không có thỏa thuận về mối quan hệ trong tương lai được thống nhất, nhưng nó sẽ cho thời gian nếu các nhà đàm phán đi đến cuối cùng, nhưng đã làm giảm thiểu đi những kết quả tốt đẹp khác. Kịch bản này không giống như có vẻ khó xảy ra – tình huống vào tháng 10/2019 khi cần gia hạn mặc dù thỏa thuận đã được thống nhất. Điều này cho các nghị viện thời gian để phê chuẩn thỏa thuận. Các chuyên gia gợi ý, giai đoạn thực thi có thể tương tự như giai đoạn hiện tại, hoặc bao gồm những điều khác nhau. Mục đích là dành thời gian cho các doanh nghiệp để chuẩn bị cho thỏa thuận sắp tới. Cách tiếp cận này cũng mở ra khả năng đồng ý một thỏa thuận về quan hệ cơ bản trong tương lai với một phác thảo rất mong manh, và để lại những câu hỏi khó cho đến khi đi xa hơn. Cách tiếp cận quan trọng như vậy sẽ cho phép các nhà đàm phán tuyên bố, ở một mức độ nào đó chiến thắng, trong khi không giải quyết được các vấn đề khó khăn nhất.

Thứ tư, thiết lập giai đoạn thực thi để chuẩn bị cho khả năng không có thỏa thuận. Cách tiếp cận này không giúp tránh được việc không có thỏa thuận, nhưng có thể tránh được một số cú sốc. Nếu tất cả có vẻ bị tổn thất, hai bên có thể tạo ra một đường dốc giúp các doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị cho các khó khăn trước mắt. Điều này sẽ hữu ích, vì sự không chắc chắn liên quan đến tình hình hiện tại. Các cuộc khảo sát trước đây đã đề xuất mức độ sẵn sàng hạn chế giữa các công ty, vì nhiều người vẫn giữ hy vọng cho một thỏa thuận, và không muốn lãng phí tài nguyên chuẩn bị cho điều gì đó có thể không xảy ra. Các cuộc đàm phán có thể thất bại hoàn toàn mà thực tế là đàm phán thương mại thường diễn ra điều đó. Các doanh nghiệp được biết để chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất chỉ trong trường hợp: Nếu một doanh nghiệp thực hiện các bước chuẩn bị tốn kém mà không có thỏa thuận, có nguy cơ thua cuộc trước các đối thủ nếu đạt được thỏa thuận vào phút cuối. Việc phân bổ một khoảng thời gian cụ thể, trong đó chính phủ và doanh nghiệp tập trung hoàn toàn vào việc chuẩn bị cho một kịch bản không có thỏa thuận có thể làm giảm cơ hội xảy ra điều này. Các chuyên gia cũng lưu ý, thật khó để thấy Vương quốc Anh và EU thừa nhận các cuộc đàm phán đã bị phá vỡ một cách không thể cứu vãn trước mùa thu năm nay. Và nếu họ làm như vậy, khó có thể là thời điểm thuận lợi nhất để bắt đầu một cuộc đàm phán mới và phức tạp về mặt kỹ thuật trong giai đoạn thực thi.

Như vậy, đã gần 4 năm sau khi Vương quốc Anh bỏ phiếu rời Liên minh châu Âu, một câu hỏi hóc búa quen thuộc vẫn là có thỏa thuận hay không có thỏa thuận. Ngoại trừ việc hai bên đang cố gắng tiến tới thỏa thuận thương mại sẽ chi phối các mối quan hệ EU - Anh trong tương lai. Nếu kết quả là "không có thỏa thuận", Vương quốc Anh sẽ rời khỏi thị trường chung vào ngày 1/1/2021 giao dịch với EU theo các điều khoản của Tổ chức Thương mại thế giới. Những khác biệt chính giữa hai bên vẫn là Vương quốc Anh đang tìm kiếm một hiệp định thương mại tự do "không thuế, không hạn ngạch" tương tự như Hiệp định Thương mại EU - Canada. Nước này cũng từ chối yêu cầu của EU về việc tiếp cận không thay đổi đối với các vùng đánh cá của Vương quốc Anh, mà Anh cam kết không theo các tiêu chuẩn trong Luật Lao động và môi trường - được gọi là "sân chơi bình đẳng" - và Vương quốc Anh tuân theo luật viện trợ của EU hiện nay và trong tương lai. Đây là "cái giá" mà EU đang yêu cầu về một hiệp định thương mại tự do.

Về cơ bản, EU muốn Anh tuân thủ các quy tắc của EU, mặc dù Anh không còn là thành viên nữa. Trong khi đó, với các nhà đàm phán thì thời gian đang một lần nữa là yếu tố chính. Câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu các nhà lãnh đạo có thể và làm thế nào để phá vỡ bế tắc.

Duy Hưng