Tin Khu Vực
Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhu cầu năng lượng gia tăng và các yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp mà còn đóng vai trò then chốt bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Từ góc nhìn thực tiễn của các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, dư địa tiết kiệm năng lượng của Việt Nam còn rất lớn, đòi hỏi những bước đi đồng bộ từ hoàn thiện thể chế đến đổi mới công nghệ.
Ghi nhận 850 kết nối về tiết kiệm năng lượng
Thông tin tại hội thảo "Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững" do Bộ Công Thương tổ chức ngày 28/10 cho thấy, trong giai đoạn hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang chịu áp lực lớn từ sự biến động của thị trường năng lượng thế giới. Đồng thời, các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là khu vực xuất khẩu, phải đối mặt với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn. Trong đó, Liên minh châu Âu và nhiều đối tác thương mại đang từng bước triển khai, hoàn thiện các cơ chế giảm phát thải khí nhà kính, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đối với một số nhóm hàng hóa.
Trước những yêu cầu thực tiễn đó, Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương) đang tích cực thúc đẩy các hoạt động kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam. Theo ông Lại Đức Tuấn, Phó Trưởng phòng Tiết kiệm Năng lượng, Cục Năng lượng - Dầu khí, mục tiêu trong năm 2026 là thúc đẩy 1.000 lượt kết nối giữa các đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp, với các chương trình triển khai rộng khắp trên cả ba miền. Tính đến thời điểm diễn ra hội thảo tại Hưng Yên, cộng đồng đã ghi nhận khoảng 850 lượt kết nối, bước đầu hình thành những cơ hội hợp tác cụ thể, trong đó có các mô hình cung cấp dịch vụ năng lượng như ESCO.
Đánh giá về vai trò kết nối, ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) nhận định, đây là cơ hội để các chủ thể tiếp tục cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới nhất sau khi Luật số 77/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành. Bên cạnh đó, hội thảo cũng đi sâu giới thiệu các giải pháp công nghệ hiện đại, thông minh như ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong hệ sinh thái khu công nghiệp xanh, nhà máy thông minh và tòa nhà xanh.
Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA).
"Với sự đồng hành của Cục Năng lượng - Dầu khí và sự tham gia của các bên liên quan, Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức tài chính và doanh nghiệp. Qua đó, các cơ hội hợp tác và đầu tư vào giải pháp tiết kiệm năng lượng sẽ được thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia", ông Nguyễn Đình Hiệp nhấn mạnh.
Đặc biệt, vấn đề tài chính xanh và đòn bẩy vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng đã nhận được sự quan tâm lớn. Các phiên tư vấn trực tiếp giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực tài chính phù hợp, từ đó tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ, tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trao đổi với Báo Công Thương, từ góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Thành Thắng, Giám đốc Tối ưu Vận hành khu vực Đông Á, Schneider Electric cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp hiện nay đang đối mặt với ba thách thức lớn: thiếu hệ thống đo đếm năng lượng chuẩn xác để nhận diện dư địa tiết kiệm, nhận thức về phát triển bền vững chưa thực sự trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi dài hạn và khó khăn trong việc cân đối, huy động nguồn vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng.
Ông Đỗ Thành Thắng, Giám đốc Tối ưu Vận hành khu vực Đông Á, Schneider Electric.
Để tháo gỡ các rào cản này, ông Đỗ Thành Thắng nêu ý kiến, cần có các cơ chế chính sách khuyến khích đầu tư ổn định, dài hạn, giúp doanh nghiệp tự tin triển khai các dự án có thời gian thu hồi vốn kéo dài. Đồng thời, các định chế tài chính cần mở rộng các gói tín dụng ưu đãi với quy trình phê duyệt linh hoạt, nâng cao năng lực thẩm định kỹ thuật đối với các dự án hiệu quả năng lượng. Đặc biệt, Bộ Công Thương thúc đẩy mô hình kết nối ba bên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp có nhu cầu và các đối tác công nghệ (như mô hình ESCO) sẽ tạo thành hệ sinh thái gắn kết, thúc đẩy làn sóng chuyển đổi xanh diễn ra nhanh chóng và mạnh mẽ hơn.
Tháo gỡ rào cản, thu hút nguồn vốn và công nghệ
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh cho biết, việc triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thiện bộ máy quản lý và giám sát nội bộ, mà còn tạo tiền đề quan trọng để đáp ứng các quy định bắt buộc về báo cáo phát thải khí nhà kính trong tương lai.
Ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh.
Để thực hiện tốt mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, theo chuyên gia Hà Đăng Sơn, yếu tố tiên quyết là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách, đồng thời phát huy tính chủ động của các cơ quan quản lý nhà nước từ cấp trung ương đến địa phương. Trong bối cảnh sau sáp nhập hành chính, hệ thống cần có thời gian để kiện toàn về hoạt động và nhân sự trước khi triển khai các định hướng lớn mạnh mẽ hơn.
"Khi khung pháp lý và chính sách được hoàn thiện, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư tư nhân, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp tiếp cận nguồn vốn vay và áp dụng công nghệ mới. Sự kết hợp giữa các giải pháp số hóa, công nghệ IoT, AI cùng nguồn lực tài chính vững chắc sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng", ông Hà Đăng Sơn chia sẻ.
Việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ dừng lại ở các giải pháp ngắn hạn nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà là một chiến lược toàn diện, lâu dài. Với sự đồng hành từ phía cơ quan quản lý, các hội, hiệp hội chuyên ngành cùng sự chủ động đổi mới công nghệ từ cộng đồng doanh nghiệp, dư địa tiết kiệm năng lượng của Việt Nam sẽ tiếp tục được khơi thông hiệu quả. Đây chính là động lực quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Chuỗi hoạt động kết nối của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam cho thấy vai trò cầu nối thực chất giữa chính sách, công nghệ và nguồn lực tài chính. Khi thể chế tiếp tục được hoàn thiện, hệ thống quản lý vận hành thông suốt và các mô hình tài chính xanh được lan tỏa rộng rãi, cộng đồng doanh nghiệp sẽ có thêm điểm tựa vững chắc để bứt phá. Qua đó, góp phần giúp ngành sản xuất công nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, tạo đòn bẩy mạnh mẽ đưa Việt Nam tiến gần hơn tới các cam kết tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính.