Thanh tra Chính phủ vừa ban hành thông báo Kết luận thanh tra số 2959/TB-TTCP chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Ngoại giao. Bên cạnh việc ghi nhận những kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra một số vấn đề tồn tại trong quản lý, sử dụng nhà, đất công của Bộ Ngoại giao.
Nhiều tồn tại trong quản lý, khai thác nhà, đất công
Một trong những hạn chế được Thanh tra Chính phủ chỉ ra như: Về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, Bộ Ngoại giao chưa có văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ tổ chức rà soát, lập danh mục các cơ sở nhà, đất hiện đang quản lý, sử dụng gồm danh mục nhà, đất thuộc phạm vi sắp xếp, danh mục nhà, đất không thuộc phạm vi sắp xếp để lập phương án tổng hợp, theo dõi; việc lập danh mục các cơ sở nhà, đất hiện đang quản lý, sử dụng của Bộ Ngoại giao và các đơn vị thuộc Bộ chưa đảm bảo quy định tại Nghị định 03/2025/NĐ-CP.
Đáng chú ý là cơ sở nhà, đất số 7B ngõ Phan Chu Trinh được cấp Giấy chứng nhận quyền quản lý, sử dụng nhà, đất thuộc trụ sở làm việc thuộc sở hữu nhà nước với tổng diện tích khuôn viên là 253m². Tháng 4/2025, Bộ Ngoại giao xác định phương án sắp xếp lại đối với cơ sở nhà, đất này theo hình thức chuyển giao cho UBND thành phố Hà Nội quản lý do không còn nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra chưa hoàn thành việc chuyển giao.
Trụ sở Bộ Ngoại giao. Ảnh: Nam Nguyễn
Tại số 120 Trần Quốc Hoàn (Hà Nội), cơ sở nhà, đất này được cấp hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Văn phòng Bộ quản lý 22.700,3 m² và Trung tâm V75 quản lý 3.000 m². Sau khi điều chuyển 13.089 m² sang Học viện Ngoại giao, phần diện tích còn lại 6.000 m² Bộ Ngoại giao chưa xây dựng phương án sắp xếp để sử dụng từ tháng 7/2025 theo Nghị định 03/2025. Diện tích 700 m² gồm khu nhà công vụ hiện có 17 hộ dân sinh sống lâu năm, vẫn chưa có phương án xử lý dứt điểm.
Tại Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra những tồn tại đáng chú ý trong việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất. Điển hình là cơ sở số 2 ngõ 294 Kim Mã (Hà Nội), diện tích 9.563 m², đã bị bỏ trống từ tháng 2/2017. Đến tháng 5/2026, đơn vị mới tổ chức đấu giá quyền thuê nhưng đến tháng 6/2026 vẫn chưa ký được hợp đồng.
Ngoài ra, việc cho thuê nhà tại một số cơ sở cũng xảy ra tình trạng vi phạm hợp đồng hoặc không thu hồi được công nợ. Đáng chú ý, cơ sở 154 Quán Thánh (Hà Nội) hiện vẫn tồn đọng khoản nợ 7,952 tỷ đồng từ Công ty CP Mekong One Hà Nội mà chưa có biện pháp quyết liệt để thu hồi.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu xử lý hơn 50 tỷ đồng
Kết luận thanh tra xác định, Cục Phục vụ ngoại giao đoàn còn thu sai quy định số tiền hơn 42,3 tỷ đồng từ việc cho khách thuê sử dụng cơ sở nhà, đất khi đã hết hạn hợp đồng thuê.
Đáng chú ý là khu đất tại số 2 ngõ 294 Kim Mã, Hà Nội, có diện tích 9.563 m². Theo kết luận thanh tra, cơ sở này đã bị bỏ trống trong thời gian dài. Sau nhiều lần xây dựng, điều chỉnh phương án đầu tư nhưng không khả thi, đến tháng 5/2026 việc đấu giá quyền thuê đã có kết quả nhưng hợp đồng vẫn chưa được ký kết.
Tại cơ sở số 154 Quán Thánh, việc quản lý, cho thuê tài sản cũng phát sinh tranh chấp kéo dài. Đối tác thuê vi phạm nghĩa vụ thanh toán, không bàn giao lại nhà, dẫn đến khoản công nợ tồn đọng gần 8 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra tình trạng quản lý nhà cho thuê đối với các đối tượng không thuộc nhóm chức năng ngoại giao (nhóm 2) còn lỏng lẻo. Một số hợp đồng đã hết thời hạn nhưng chưa được gia hạn theo quy định, trong khi việc thu tiền vẫn tiếp tục diễn ra.
Từ những tồn tại được phát hiện, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Ngoại giao tổ chức rà soát, xác định rõ tính chất, mức độ, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ để xem xét, xử lý theo quy định.
Về tài chính, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn nộp vào ngân sách Nhà nước, thông qua tài khoản tạm giữ của Thanh tra Chính phủ, số tiền hơn 42,3 tỷ đồng thu được từ việc cho thuê các cơ sở nhà, đất trong thời gian hợp đồng đã hết hạn. Đồng thời, đơn vị này phải khẩn trương thu hồi khoản công nợ 7,95 tỷ đồng tại cơ sở số 154 Quán Thánh. Như vậy, riêng hai khoản tiền được Thanh tra Chính phủ yêu cầu xử lý đã lên tới hơn 50 tỷ đồng.
Đối với cơ sở 07B ngõ Phan Chu Trinh, Cục Quản trị - Tài vụ và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài được yêu cầu phối hợp với UBND TP Hà Nội khẩn trương thống nhất số liệu đo đạc, hoàn tất thủ tục bàn giao.
Đối với diện tích khoảng 6.000 m² tại số 120 Trần Quốc Hoàn, Bộ Ngoại giao được yêu cầu phải lập phương án sắp xếp, sử dụng theo đúng quy định; đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng giải quyết dứt điểm khu nhà công vụ có 17 hộ dân đang sinh sống.