Thái Nguyên: Tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng công nghiệp

Hình thành dư địa tăng trưởng từ phát triển cụm công nghiệp

Theo số liệu từ Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, 5 tháng đầu năm 2026, lĩnh vực công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi các chỉ số tăng trưởng duy trì ở mức cao, hoạt động đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp tiếp tục được mở rộng.

Cụ thể, tính chung 5 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của tỉnh ước tăng 19,14% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.

Trong cơ cấu tăng trưởng, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực với mức tăng 19,6%, cao hơn đáng kể so với mức tăng 8,16% cùng kỳ. Bên cạnh đó, ngành cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 17,45%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 1,15%. Riêng ngành khai khoáng giảm 7,61%.

Về phát triển các cụm công nghiệp, theo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 292/QĐ-UBND ngày 09/02/2026, toàn tỉnh có 74 cụm công nghiệp với tổng diện tích 4.069 ha. Trong đó, khu vực phía Bắc của tỉnh có 15 cụm công nghiệp với diện tích 797,4 ha; khu vực phía Nam của tỉnh có 59 cụm công nghiệp với diện tích 3.271,6 ha.

Đến nay, tỉnh đã thành lập 41 cụm công nghiệp với tổng diện tích 1.620 ha. Tổng vốn đăng ký đạt 16.692 tỷ đồng; lũy kế vốn thực hiện cho giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng đến ngày 15/5/2026 đạt khoảng 5.933 tỷ đồng.

Trong số các cụm công nghiệp đã thành lập, có 7 cụm công nghiệp cơ bản hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật; 15 cụm công nghiệp đã khởi công đồng thời triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng và thi công hạ tầng; 19 cụm công nghiệp đang thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư. Lũy kế đến ngày 15/5/2026, các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút 99 dự án, cơ sở sản xuất kinh doanh; trong đó có 73 cơ sở đang hoạt động.

Bên cạnh kết quả đạt được, dư địa phát triển vẫn còn khá lớn khi hiện nay tỉnh còn 33 cụm công nghiệp chưa được thành lập và đang tiếp tục thu hút đầu tư. Trong đó, đã có 3 cụm công nghiệp có nhà đầu tư nộp hồ sơ đề nghị thẩm định; 5 cụm công nghiệp có nhà đầu tư quan tâm khảo sát lập hồ sơ đề xuất; 25 cụm công nghiệp chưa có văn bản đăng ký đầu tư nhưng đã bắt đầu được khảo sát sơ bộ tiềm năng.

Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới công nghiệp xanh

Dù duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, nhưng theo đánh giá của Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, quá trình phát triển công nghiệp của tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn.

Đặc biệt, nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng công nghiệp còn hạn chế do một số chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp có năng lực tài chính còn yếu hoặc chưa chủ động triển khai, dẫn đến tiến độ thực hiện chậm.

Cùng với đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn lớn khi nhiều dự án đang triển khai nhưng chưa có quỹ đất tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về giải pháp phát triển lĩnh vực công nghiệp tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới, ông Phạm Văn Thọ, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho biết, ngành Công Thương tỉnh sẽ tiếp tục triển khai tổ chức thực hiện và quản lý có hiệu quả các kế hoạch, chương trình, đề án, quy hoạch... phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch ngành Công Thương, Chương trình công tác ngành Công Thương Thái Nguyên năm 2026.

"Ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả Đề án Phát triển công nghiệp tỉnh Thái Nguyên theo hướng xanh, hiện đại giai đoạn 2026-2030, tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng công nghiệp, tập trung phát triển công nghiệp theo chiều sâu, điều chỉnh mô hình tăng trưởng từ chủ yếu dựa trên số lượng sang nâng cao chất lượng, trình độ công nghệ và năng suất lao động; ưu tiên phát triển các cụm ngành, ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, điện tử và sản xuất kim loại; phát triển công nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn, sản xuất xanh, sạch, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên và năng lượng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính", ông Phạm Văn Thọ cho hay.

Về phát triển cụm công nghiệp, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho biết, ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên sẽ đẩy nhanh tiến độ thẩm định, trình UBND tỉnh Thái Nguyên thành lập các cụm công nghiệp còn lại theo quy hoạch tỉnh, đồng thời, tổ chức khởi công một số cụm công nghiệp mới thành lập.

Bên cạnh đó, đôn đốc UBND các xã, phường đẩy mạnh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các cụm công nghiệp hiện hữu; đôn đốc các chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật triển khai theo biểu tiến độ để tạo quỹ đất thu hút các nhà đầu tư thứ cấp.

Ngoài ra, phối hợp với Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên và chủ đầu tư hạ tầng tăng cường xúc tiến, giới thiệu, hỗ trợ nhà đầu tư thứ cấp đầu tư vào cụm công nghiệp; phấn đấu nâng cao tỷ lệ lấp đầy cụm công nghiệp. Phấn đấu giải ngân các dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp và các dự án thứ cấp đạt khoảng 2.300 tỷ đồng trong năm 2026.

"Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường tiếp tục tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi trong thu hút cũng như đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, thương mại trên địa bàn tỉnh (đặc biệt trong thành lập, hỗ trợ giải phóng mặt bằng các khu, cụm công nghiệp). Đồng thời, chỉ đạo các cơ quan liên quan và địa phương quyết liệt hơn trong thực hiện công tác giải phóng mặt bằng các dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, thương mại trọng điểm trên địa bàn tỉnh đảm bảo tiến độ đề ra", ông Phạm Văn Thọ nhấn mạnh.

Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu đẩy mạnh giải ngân các dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp và các dự án thứ cấp, phấn đấu đạt khoảng 2.300 tỷ đồng.